Shefqet Peçi: Dy episode nga lufta dhe incidenti i Kanalit të Korfuzit (PJ.III)

May 4, 2016 00:38

Shefqet Peçi: Dy episode nga lufta dhe incidenti i Kanalit të Korfuzit (PJ.III)

Av. Idajet Beqiri

(Vijon nga numri i kaluar)

Rrëfimi i Shefqet Peçit ishte dallgë-dallgë, me ndërprerje, me kthime të befta në të kaluarën e kohës së luftës, episode me udhëheqës të ndryshëm, dhe shpesh me rikthime tek zhvillimet politike që ndodhnin në ato vite.

Me Berishën kishte një inat të hidhur, sepse thoshte Gjenerali, “ky na mohoi luftën dhe po shkel mbi gjakun e dëshmorëve. Vetëm të këqija do të ketë ky vend e ky popull nga ai… Ky e shet atdheun kur të duash… Ju të rinjtë do të rroni, do t’i provoni e do të më kujtoni për këto që po them”.

Në këtë pjesë të tretë të intervistës së fundit të Shefqet Peçit, jepet dhe një variant i panjohur për incidentin e kanalit të Korfuzit, të cilin ai e kish përjetuar nga afër si dëshmitar okular.

Pasi bëri një ndërprerje goxha të gjatë, filloi sërish me kujtimet e luftës.1

***

Pesë qershori 1944 do të mbetet i pashlyeshëm në kujtesën time, – thotë Shefqet Peçi. Ishim në Potom të  Skraparit. Dy ditë më parë kisha marrë urdhrin nga Komandanti i Përgjithshëm Enver Hoxha për kalimin e Brigadës në Veri të Shqipërisë. Duhet të mblidhnim të gjithë Brigadën sepse do të na jepte detyra të hollësishme komandanti i Divizionit, Dali Ndreu. Mirëpo nuk e mësova dot arsyen se përse Enver Hoxha në vend të tij, na dërgoi Mehmet Shehun. Për mua kjo ishte surprizë. Kisha dëgjuar dhe lexuar shumë për këtë gjeneral legjendar, por nuk e kisha takuar kurrë nga afër. Dhe m’u dha rasti të bëja shkollën e tij pikërisht në Potom. Kam marrë shumë mësime prej tij. Por një prej këtyre mësimeve, që e mbajta “vëth në vesh” gjithë jetën, dhe që e aplikova kurdoherë, e madje edhe në ato pak librat e mija me poezi, me kujtime dhe letërsi të mirëfilltë që  kam shkruar, ishte ajo e përdorimit të gjuhës shqipe.

Ushtaraku, – tha Mehmet Shehu me një nervozizëm që të groposte së gjalli para gjithë Brigadës, – në radhë të parë dallohet në se është i zoti ose jo, edhe nga përdorimi i gjuhës shqipe. Ai komandant që shkruan një faqe kartë me njëqind gabime gjuhësore nuk e meriton postin e komandantit. Komandanti që nuk i rreshton fjalët dhe fjalitë e gjuhës sonë të bukur shqipe në rregull, ashtu si armët në armaturë, ashtu si fishekët në gjerdan, komandanti që nuk e ka mësuar mirë gjuhën shqipe, dhe për më keq, nuk bën përpjekje të mësojë, nuk meriton të jetë komandant”.

Për gjithë jetën e mbajta si amanet këtë mësim të tij, por edhe ua kërkova ta zbatonin edhe të gjithë vartësit e mi, kudo që shërbeva.

Më ka mbetur një peng nga ajo ditë, dhe mbase është momenti ta them sot, – më tha Shefqet Peçi në vazhdim të bashkëbisedimit që po i bëja me të. – Mirë do të ishte ta dëgjonte vetë i miri, i dituri, intelektuali dhe atdhetari me rrënjë, mallakastrioti Bilbil Klosi. Por ai tashmë është bërë i ndjerë. I kam bërë një “hile” ditën që erdhi Mehmet Shehu në Brigadën time në Potom. Madje vura në pozitë të vështirë edhe Mehmet Shehun. Brigada jonë kishte komisar Hysni Kapon. Meqenëse Hysniu kaloi në Shtabin e Divizionit, në vend të tij ishte emëruar Bilbil Klosi. Urdhrin me shkrim e solli Mehmet Shehu. Kur më tha Mehmeti se cili ishte caktuar si komisar, i gjeta një qind arsye që të mos ishte Bilbili komisar, por të ishte Hito Çako. Nuk e njihja Bilbilin, e kisha frikë mos turpërohesha duke u zënë me të. Aq më shumë që isha mësuar me komisar Hysni Kapon që ishte ëngjëll. Ndërsa Hiton e njihja mirë, ia njihja trimëritë dhe huqet dhe kështu këmbëngula. Mehmeti u vu në pozitë të vështirë, sepse e kishte bashkëvendas nga Mallakastra Bilbilin, e madje ata ishin dy kokat më të mëdha të kësaj krahine lavdimadhe në atë kohë. Mirëpo meqenëse e njihte kokën time prej Kurveleshi, u lidh me Shtabin e Përgjithshëm dhe u tërhoq urdhri, në vend të Bilbil Klosit, u emërua Hito Çako. “Mos ki merak, – i thashë unë Mehmetit, – Bilbili nuk merr vesh gjë për këtë që bëmë!”

Mirëpo nuk qe e thënë, na i prishi punët Hito Çako. Pasi unë i thashë Hitos që si komisar është emëruar Bilbil Klosi, por unë këmbëngula për ty dhe Mehmet Shehu po e rregullon këtë punë, sapo ju komunikua detyra Hitos para Brigadës, shokët po e uronin. Ndër ta e uroi edhe Bilbil Klosi. Hitua i tha Bilbilit që ishe vendosur ti komisar, por komandant Shefqeti më deshi mua dhe kështu u anulua urdhri për ty. E u bë “kallame” pastaj. Hajde të dëgjoje Mehmet Shehun!

 

E vërteta për incidentin e Kanalit të Korfuzit

Një ndër temat më të nxehta të atyre ditëve ishte bërë një deklaratë që Berisha, si president i Republikës kishte bërë gjatë vizitës së tij në Angli. Ishte takuar me Mbretëreshën Elisabet dhe i kishte kërkuar asaj falje për tragjedinë e ndodhur në Kanalin e Korfuzit me plasjen e minave. Incidenti i Kanalit të Korfuzit mbante peng në Angli një pjesë të arit të Shqipërisë, sepse Anglia si fituese e gjyqit kundër 2shtetit shqiptar, nuk e zhbllokonte pa paguar më parë Shqipëria dëmin që kishte caktuar në dollarë gjykata ndërkombëtare për këtë incident.

Për këtë arsye, duke ditur që në kohën që kishin plasur minat dhe ishte shkaktuar dëmi i përcaktuar nga Gjykata Ndërkombëtare, Shefqet Peçi ishte Komandanti i Divizionit Ushtarak të Jugut të Shqipërisë, e pyeta si dëshmitar okular që ishte të më thoshte se çfarë kishte ndodhur në të vërtetë atë ditë.

Pyetja ime ishte kjo:

Mbase jeni vënë në dijeni shoku Shefqet për rifillimin e debatit rreth incidentit të Kanalit të Korfuzit. Shkoi Berisha në Londër dhe i kërkoi falje në emër të popullit shqiptar dhe qeverisë sonë, qeverisë angleze, duke bërë fajtor qeverinë komuniste të Enver Hoxhës. Ju, si komandant i Divizionit të Jugut të Shqipërisë në atë kohë, duhet të dini diçka rreth të vërtetës së kësaj ngjarje?

Shefqet Peçi u përgjigj:

“Mosha dhe gjendja shëndetësore bëjnë të vetën dhe nuk i ndjek dot të gjitha. Por kam lexuar shtjellimin e të vërtetës nga ti, replikat që ke bërë, madje edhe me Profesorin Paskal Milo, i cili është historian shumë i zoti. Por për hir të së vërtetës incidenti i Kanalit të Korfuzit ishte pjellë e mendjes së qeverisë angleze të kohës. Forcat luftarake bregdetare komandoheshin nga unë. Komanda jonë ushtarake dhe komanda e Flotës Luftarake të Britanisë së Madhe e dinim që ajo pjesë e Kanalit të Korfuzit ishte minuar nga Gjermanët. Po të ishte bërë ky minim pas Luftës së dytë botërore, i pari që do të isha vënë në dijeni, do të isha unë, komandanti i Divizionit të Jugut. Ku kishim ne në atë kohë mjete dhe teknologji detare të atillë sa të bënim minimin e Kanalit të Korfuzit!

Si ndodhi ngjarja do të dish ti? Ta them unë si dëshmitar okular.

Shefqeti me bashkeshorten

Shefqet Peçi me bashkëshorten

Forcat tona i kishin nën kontroll të imtë ujërat tona territoriale në bregdetin e Sarandës. Përmes vrojtimit me dylbi konstatuam se po vinin luftanijet angleze. Ecnin tepër ngadalë dhe kontrollonin çdo gjë me imtësi. Menjëherë vrojtuesit e kujdesshëm më sinjalizuan mua. Komandën e kishim në Kalanë e Gjirokastrës. Unë njoftova urgjentisht gjeneralin e famshëm legjendar Mehmet Shehun, i cili ishte në atë kohë Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë shqiptare. Ai erdhi po urgjentisht në shtabin tonë. Raportimi që na u bë nga njerëzit tanë ishte se anijet angleze po futeshin në ujërat territoriale të Sarandës sonë në formacion luftimi. Menjëherë i bëmë thirrje popullit të bregdetit, të cilët u armatosën dhe së bashku me forcat tona luftarake siguruam gatishmërinë e plotë luftarake. U bëmë gati për luftë, shkurt muhabeti. Po prisnim të afroheshin edhe pak dhe do t’u bënim thirrje të ktheheshin mbrapsht nga kishin ardhur, ndryshe do qëllonim mbi to. Shtabi i luftanijeve britanike ishte i pajisur me mjete logjistike moderne dhe e vuri re që ne e blinduam me forca të shumta të armatosura gjithë bregdetin e Sarandës. Panë njëkohësisht që artileria e rëndë dhe e lehtë e jona u vendos në pozicion luftimi. Në këtë moment flota angleze ndërroi kurs. Ata e dinin dhe i kishin mjetet logjistike të përcaktonin saktë ku ishte zona e minuar nga gjermanët. Çfarë bënë ata në këtë moment: Boshatisën njërën nga anijet e tyre më të vjetra që kishin aty në ujërat e Sarandës, të cilën për hir të së vërtetës nuk dinin ku ta mbysnin, hoqën ekuipazhin prej saj, bënë zhvendosjen e një mine dhe me dashje e hodhën në erë këtë anije.

Nuk u vra asnjë ushtar anglez, por vërtetë asnjë. Pse e them këtë unë. Kur u hodh në erë anija, zhurma dhe tronditja ishte aq e madhe,  sa u thyen shumë xhama në qytetin e Sarandës. U bë edhe një tym shumë i madh. Unë kam dhënë urdhër që një ekuipazh yni, të merrte një motoskaf dhe të shkonte të shikonte çfarë kishte ndodhur dhe të jepnim ndihmën e duhur, siç veprohej në këto raste. U afrua ekuipazhi ynë. Por komanda britanike nuk i lejoi të afrohen. Pse e bënë këtë gjë? Sepse ishte një inskenim i tyre dhe se nuk kishte asnjë të vrarë dhe të dëmtuar. Dhe më kryesorja, në qoftë se do të ishte vrarë ndonjë ushtar apo oficer britanik aty, a kishin emra ata? A kishin familje? Asnjë emër të vrari nuk ka, asnjë varr nuk ka për ta, asnjë pjesëtar nga familjet e tyre nuk ka kërkuar apo të ketë thënë se njeriu i tyre është vrarë në incidentin e Kanalit të Korfuzit. Asnjë pension nuk ka akorduar qeveria angleze për ndonjë të vrarë në këtë incident. Madje në gjyq dhe në rrugë diplomatike ne i kërkuam emrat e të vrarëve, ku i kanë varret emrat e pjesëtarëve të familjeve të tyre. Asgjë nuk dhanë anglezët!

Anglezët këtë e bënë për të mbajtur peng arin tonë që kishim në Angli, për të na penguar si qeveri, sepse kishin të tjera synime pas luftës së dytë botërore, por nuk na i shkuan dot ujin nën rrogoz. Dhe gjetën një pretekst.

(Vijon)

 

May 4, 2016 00:38
Komento

Ende pa komente

Ende pa komente!

Je i mirëpritur. Bëhu i pari që komenton këtë artikull. Kujdes etikën.

Komento
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*