INTERVISTA / Manjani: Reforma dhe jo lajme. Venecia, gjykata e reformës

December 24, 2015 01:34

INTERVISTA / Manjani: Reforma dhe jo lajme. Venecia, gjykata e reformës

Si i komenton ministri deklaratat e ambasadorëve Lu dhe Vlahutin. Pse thotë se po humbim kohë me amendime kushtetuese të cilat janë më tepër garanci për pushtetin se sa për qytetarin. Si do bëhet rivlerësimi i gjyqtarëve; nga do vijnë “gjyqtarët e rinj”. Shembulli i Irlandës me 4,5 milionë banorë dhe 105 gjyqtarë. Shkollimi i gjyqtarëve dhe një krahasim me Shkodrën e 1970-s. Një propozim për “uljen e dyshemesë së referendumit”…

Ekskluzive DITA – Reforma e drejtësisë ende nuk ka filluar! Për ministrin e ri të Drejtësisë, z.Ylli Manjani, situata është pikërisht kështu dhe në bisedën që zhvilluam me të, argumentet e bollshme janë mëse shteruese. Përkundër deklaratave në nivel politik, atyre diplomatike dhe të përziera me të dyja nuancat, fakti është që reforma e vërtetë e drejtësisë, pra ajo përmes së cilës qytetari do ndjejë se dhënia e drejtësisë është “vendimi i drejtë në kohën e duhur”, nuk janë ndryshimet kushtetuese.

Edhe pse këto të fundit hanë kohën dhe hapësirën më të madhe të debatit politik e publik, reforma e vërtetë, thotë Manjani, janë paketat e reja ligjore që duhet të shoqërojnë këtë proces.

Nevoja e padiskutueshme për konsensus të gjerë, këshillat e sapombërritura (jo finale) të Komisionit të Venecias, ku çalon në të vërtetë drejtësia përtej mendimeve kushtetuese, shembulli tejet interesant irlandez, një përgjigje ndaj një propozimi të befasishëm të misionit EURALIUS (që asiston drejtësinë shqiptare) mbi uljen e dyshemesë për referendumet kushtetuese…

E mandej marrëdhëniet me PS-në në qeverisje, janë temat e kësaj bisede.

 

 -Zoti Manjani, ta nisim nga fundi këtë bisedë. Ambasadori amerikan bëri dje një deklaratë të fortë mbi reformën në drejtësi, ku nuk mungoi përcaktimi i disa “afateve”: Në pranverë përmbyllet reforma, në verë do shohim rezultatet… Në terren si është situata?

Si është situata? Aktualisht ka një projekt amendamentesh për ndryshime kushtetuese që e kanë bërë ekspertët e caktuar nga Komisioni i Posaçëm. Ky projekt iu nënshtrua një opinioni të Venecias. Komisioni i Venecias ka sjellë një opinion paraprak. Nuk është ende përfundimtar, por sidoqoftë është shumë afër përfundimtarit. Ky mendim paraprak i Venecias bëhet zyrtar në fund të marsit. Pra nëse do të ishim striktë sipas axhendës së Komisionit të Venecias, ne duhet të presim të bëhet raporti përfundimtar. Ose ndryshe, të mos bëjmë asnjë punë dhe në fund të marsit ne të fillojmë procesin e hartimit të miratimit të amendimeve kushtetuese. Kjo është rruga zyrtare.

-Por në fakt?

Unë nuk e shoh kaq optimiste axhendën, nëse do të ishte kështu situata. Megjithatë, ne kemi rënë dakord me njëri-tjetrin, ende jo në një tryezë politike, por ka një dakordësi që të përdorim konkluzionet aktuale të Komisionit të Venecias për të filluar punën për një draft konsensual siç thotë dhe Venecia. Që do të thotë, reforma si reformë nuk diskutohet, të gjithë e duam. Atëherë meqenëse nuk e diskutojmë nevojën për reformë, ne fillojmë punën për respektimin e atyre kornizave që ka vendosur Venecia. Në këtë kuptim, Venecia është shumë pozitive sepse ka vendosur disa korniza çfarë na lejohet dhe çfarë nuk na lejohet. Brenda këtyre ne mund të gjejmë zgjidhje pa fund. Zgjidhjet duhen gjetur vetëm me një kriter, që të jenë të pranueshme nga të gjitha palët, pra konsensuale. Kjo është pak a shumë puna që pritet të bëhet për amendimet kushtetuese.

-Të cilat duan 2/3 e votave në Kuvend…

Po, dhe kini parasysh që elementi thelbësor i reformës në drejtësi nuk ka filluar ende. Pra deri tani është, po themi, vetëm pjesa e parë e kësaj reforme, që është e rëndësishme sepse ka të bëjë me amendimet kushtetuese të cilat kërkojnë 2/3 e votave në parlament dhe nuk është një gjë e thjeshtë. Por reforma reale që ka të bëjë me reformimin e gjykatës, që ka të bëjë me reformimin e prokurorisë, që ka të bëjë me përmirësimin e shërbimit, që ka të bëjë me ndryshimet konkrete, aty ku zgjidhet puna efektivisht, ku presin gjithë njerëzit, aty s’ka filluar ende, ose jemi ende në fazat e para. Kështu që nga kjo pikëpamje, unë e shoh shumë të gjatë vitin e ardhshëm, më të ngarkuar nëse fillojmë në 1 janar efektivisht të punojmë, nuk e di a do na dalin 365 ditë që t’i bëjmë këto punë.

-Pra, afatet nuk qenkan dhe kaq optimiste?

Jo, unë do të doja që të ishin edhe më optimiste. Unë si ministër i Drejtësisë kam kohë që them që jemi mbrapa me reformën. Na duhet një orë e më parë ta bëjmë. Kur them me reformën, kam parasysh reformën në drejtësi, me pjesën kryesore që s’kemi filluar akoma. Sepse deri më tani po flasim për amendime kushtetuese që kanë të bëjnë me përbërjen e Gjykatës Kushtetuese, kush emëron kë, që kanë të bëjnë me rolin e Presidentit, me emërimet, që kanë të bëjnë me rolin e këshillave gjyqësore, të prokurorisë etj, të cilat janë më tepër garanci për pushtetin se sa për qytetarin. Kështu që nga kjo pikëpamje interesi im si ministër i Drejtësisë është se kur fillon reforma realisht në drejtësi.

-Dhe kur fillon?

Përgjigjen e kësaj pyetjeje nuk po e gjej me thënë të drejtën, por thjesht më detyron mua tani që të filloj të marr masat e mia si Ministër, sepse në fund të ditës duhet të jap llogari për punën që bëj, që të fillojmë të ndërtojmë reformën, jo për paralelizëm, por për të ndihmuar komisionin parlamentar që të kapim axhendën, që të shpejtojmë punën.

-Ju i keni piketuar nevojat konkrete të sistemit, përtej ndryshimeve kushtetuese, apo jo…

Nga kjo pikëpamje, unë kam identifikuar: Nevojën për një Kod të ri Penal i cili duhet bërë, për një ligj të ri për organizimin gjyqësor, për një Kod të ri të Procedurave Penale që duhet bërë nga fillimi, për një Kod të ri të Procedurave Civile, për një ligj të ri për Gjykatën e Lartë që duhet bërë, për një ligj të ri për vlerësimin e punës së gjyqtarëve… Dhe shto këtu dhe disa ligje të reja me natyrë organizative që rregullojnë statusin e gjyqtarëve, për të cilin ka filluar në fakt një punë e tillë në kuadër të komisionit. Është një ligj, një brumë goxha i mirë që është shumë ekzigjent në raport me atë që duam ne; dhe duhet të zgjidhim pastaj dhe çështjen e shpërblimit financiar të gjyqtarëve.

Janë të gjitha këto ndërhyrje që ne duhet të bëjmë për të ndërtuar sistemin gjyqësor dhe një ligj të ri për sistemin e hetimit penal në Shqipëri. Që është thelbi i reformës në prokurori, në shërbimin e drejtësisë penale. Dhe të gjitha këto janë elemente të rëndësishme të reformës që prekin sistemin, prekin thelbin e gjësë, prekin shërbimin. Çfarë është interesi i shërbimit? Interesi është që ne të ndërtojmë një sistem gjyqësor që të jetë realisht në sjelljen e tij mbipolitik, pra të gjykojë dhe politikën, ashtu siç të gjykojë dhe të japë drejtësi edhe për gjyqtarët në kohë të shpejtë.

-Tek e fundit të gjithë ato ndryshime që do japin efektin tek qytetari? Sepse pakkush ka interes se sa dhe si do ndryshohet Kushtetuta, kur drejtësia që i jepet atij është njësoj problematike…

Dëgjoni, realisht ne nuk kemi ndonjë sinjal që qytetarët e zakonshëm kanë ndonjë interes se si do të jetë Kushtetuta. Qytetarët kanë interes se si do të bëhet gjyqi; sa shpejt do të zgjidhet problemi i tij, këtë duan të zgjidhin të gjithë. Nëse ka pakënaqësi sot për sistemin gjyqësor, është vonesa dhe zvarritja e gjyqit. Të gjithë besojnë se aty ku ka zvarritje, ka korrupsion. Atëherë duhet të zgjidhim zvarritjen që të zgjidhim korrupsionin dhe kjo është terapia ime si Ministër i Drejtësisë antikorrupsion në sistemin gjyqësor.

-Por përtej zvarritjes, është dhe cilësia e gjyqtarëve…

Patjetër që duhet të pranojmë që ka nevojë dhe për një procedurë ekstra të jashtëzakonshme të rivlerësimit të gjyqtarëve, por kjo është një temë që do të duhet të trajtohet me shumë kujdes. E para, për të mos i futur të gjithë në një thes, se nuk janë të gjithë të korruptuar, dhe e dyta për të evidentuar qartësisht të paaftin dhe të korruptuarin për ta nxjerrë nga sistemi, por sipas rregullave.

Kjo është një gjë që kërkon kohë dhe kërkon burime njerëzore të gatshme. Sepse një gjë është të heqësh një numër gjyqtarësh, por është një gjë krejt tjetër dhe është shumë e rëndësishme kjo, se me çfarë do t’i zëvendësojmë këta gjyqtarë.

Kryetarja e delegacionit te BE ne Tirane, Romana Vlahutin dhe Ministri i Drejtesise, Ylli Manjani,

Kryetarja e delegacionit te BE ne Tirane, Romana Vlahutin dhe Ministri i Drejtesise, Ylli Manjani

-A e garanton kjo pastrimin e drejtësisë? Dhe nga do vijnë këta gjyqtarë “të rinj”?

Për momentin jo. Dhe ne nuk kemi asnjë garanci, sepse nuk kemi burime njerëzore të gatshme për t’i futur masivisht në sistemin gjyqësor. Sepse Shkolla e Magjistraturës ne na prodhon 20 vetë në vit. Ndërkohë nevojat i kemi shumë më të mëdha. Atëherë çfarë do të duhet të bëjmë? Do të duhet të liberalizojmë dhe Shkollën e Magjistraturës, do të duhet të hapim dhe kuotat e pranimit. Do të ftojmë sa më shumë studentë në Shkollën e Magjistraturës që t’u përgjigjemi nevojave për gjyqtarët e rinj.

Pastaj ka një analizë tjetër që ju thashë, që është ligji “Për Organizimin e Pushtetit Gjyqësor”. Ne duhet të jemi të qartë me veten tonë, sa gjykatës ka nevojë realisht Shqipëria, sepse ka modele të ndryshme. Me çfarë modeli gjyqësor do t’i përgjigjemi? Dhe ajo që unë kam në planin tim është që të prezantoj sistemin që funksionon shumë mirë në Irlandë.

-Një vend i vogël…

Po, Irlanda ka 4,5 milionë banorë dhe i shërben qytetarëve të vet me 105 gjyqtarë! Ndërsa ne kemi efektivisht 2.5 milionë banorë në territor dhe kemi 360 gjykatës dhe duam prapë! Më falni, por këtu nuk ka keqmenaxhim. Ky është kolaps. Kjo vjen për shumë arsye. Kjo është reforma e vërtetë, nuk është Kushtetuta, e më the të thashë. Janë të rëndësishme edhe ato, por nuk është thelbi. Thelbi i reformës është kjo: Në çfarë sistemi menaxherial do ta ndërtojmë këtë vend, si do t’u shërbejmë 2.8 milionë banorëve me një numër efektiv gjykatash dhe gjykatësish. Që askush të mos jetë i mbingarkuar në punë dhe t’i shërbehet në një kohë të shpejtë njerëzve. Ky është thelbi i reformës organizative, nuk kemi filluar ende të merremi me këtë.

-Pra, në fakt reforma e vërtetë është shumë larg?

Unë nuk e di se për çfarë reforme flitet këtu, por nëse doni që të flasim për reformë, kjo është reforma. E gjitha kjo do të futet në një llogari burimesh njerëzore në fund, që do të përkthehet në para të harxhuara dhe në burime njerëzore që kemi nevojë. Sepse duhet një sistem që e lehtëson, pra duhet të gjejmë edhe skema alternative se si ta lehtësojmë sistemin gjyqësor, jo si ta mbingarkojmë. Pra një sistem është që si e bëjnë irlandezët , dhe e bëjnë shumë mirë, është që njohin gjykimin në dy shkallë, krijojnë një Gjykatë të Lartë të precedentëve. Nuk ka shkallë të tretë gjykimi; dhe ne nuk e kemi, as me Kushtetutën e sotme, pavarësisht se po e ndërrojmë pa e zbatuar, se kjo është shkenca që kemi shpikur. Pra ka dy shkallë gjykimi dhe para se të shkosh te shkalla e parë, ka gjykata paqtimi.

-Gjykatat e marrëveshjes, gjykatat e paqit siç thuhej dikur…

Po. Gjykatat e paqtimit janë individë me reputacion që kanë ose s’kanë arsimin juridik, por ama kanë reputacion. Mirë është që në kushtet tona të kenë arsimin juridik, që të zgjidhin konfliktet e vogla, në marrëveshje. Sepse në fakt, shikoni, zgjidhja më e mirë gjyqësore është marrëveshja. Kur palët bien dakord nuk ka gjë më të mirë dhe kjo është një që ne duhet ta prezantojmë si sistem dhe kjo e lehtëson sistemin gjyqësor. Sigurisht, ul numrin e gjyqtarëve, ul ngarkesën në punë dhe e vendos në parametra eficence sistemin. Për këtë lloj reforme jam unë i interesuar, dhe kjo reformë ende nuk më ka ardhur nga ambasadori Lu dhe as nga ndonjë njeri. Nuk e pres nga askush këtë, me thënë të vërtetën, por duhet ta bëjmë vetë, kjo është situata.

-Kthehemi pak tek përgatitja e trupës gjyqësore?

Do jenë magjistra. Ne nuk mund të hapim sistemin për këdo, gjykatësit do jenë magjistër. Pra ai që s’ka mbaruar Shkollën e Magjistraturës, nuk mund të jetë gjykatës. Unë kam vetëm një propozim që do ta bëj dhe do të jetë një propozim i justifikueshëm, i arsyeshëm që ja vlen ta bëjmë. Dhe kjo vlen për të gjithë ata që kanë një diplomë në një universitet europian. Dhe shtetas shqiptarë, familje shqiptare që kanë shkolluar me paratë e tyre fëmijët e tyre në shkolla në Europë, dhe të mira, ka plot. Këtyre ne duhet t’u japim shanse që të mos harxhojmë tre vjet kohë në Magjistraturë, por të harxhojnë 6 muaj kohë që të njihen me legjislacionin shqiptar dhe këta duhet të jenë të gatshëm që të hyjnë në sistem, sepse ne jemi katandisur në këtë pikë që nga 360 gjykatës dhe 330 prokurorë, nuk kemi asnjë të shkolluar jashtë! Asnjë. Zero. Ky është sistemi që kemi ndërtuar. Ndërkohë vetëm në Gjykatën e Shkodrës të vitit 1970 , kanë qenë ndër të tjera 5 gjykatës që nga koha e paraçlirimit me shkollë jashtë, në Sorbonë, në Bolonjë, në Moskë dhe në Beograd. Më i keqshkolluari ishte Rustem Gjata në Beograd. Viti 1970. Regjimi i Enver Hoxhës. Regjimi i demokracisë i “hapi dyert” e drejtësisë dhe na ka rezultuar mbyllja më e madhe e mundshme. Ndaj dhe unë këtë jam gati që ta propozoj si skemë, që ne të tolerojmë formimin e përshpejtuar të njohjes me ligjin, të atyre që kanë bërë një shkollë juridike jashtë. Sepse vijnë me një mentalitet tjetër, vijnë me një bonsens tjetër, me një pjekuri tjetër besojmë.

-E thënë troç, vijnë edhe të painfektuar nga mënyra sesi “bëjnë drejtësi” kolegët e tyre shqiptarë?

Të painfektuar nga realiteti shqiptar. Dhe kjo është një gjë që është prapë në planet e mia.

-Megjithatë, zoti ministër, vërtet qytetari interesohet për produktin final, drejtësinë që i jepet atij, por për të shkuar deri aty edhe ndryshimet kushtetuese kanë terrenin e tyre konkret. Duan një konsensus, duan votat….

Ndryshimet kushtetuese duan 2/3 në parlament. Kjo është e sigurt. Venecia sugjeron që e gjithë klima e përmirësimit të draftit aktual, po themi, duhet të karakterizohet nga këto kritere. E para të jetë konsensuale. E dyta të jetë e thjeshtëzuar, pra të ketë sa më pak institucione jo sa më shumë siç janë propozuar. Me një strukturë të thjeshtëzuar shtetërore. E treta, me një gjuhë dhe me një ndërhyrje minimaliste në Kushtetutë, jo kaq të detajuar sa ç’është propozuar. Këto janë tre shtyllat kryesore parimore mbi bazën e të cilave ne duhet ta rishohim atë draft, ta ripunojmë atë draft që të vijë në këto parametra që ka thënë Venecia. Dhe sigurisht, kryesorja është konsensusi politik. Për të siguruar konsensus politik tani, besoj unë, është radha e partive politike parlamentare që të tregojnë përgjegjshmëri në raport me këtë nevojë.

-Kujtoj që ju , pra forca politike LSI ka shprehur nevojën e padiskutueshme që të ketë konsensus që në fillim edhe me PD-në, në dallim nga PS. A ka mbërritur ndonjë draft ose ndonjë kundër-projekt nga opozita, që i “ka shpëtuar” medias?

Nuk e di, nuk kam asnjë informacion. Ajo që kemi thënë ne, dhe vazhdojmë të jemi të bindur, është që kjo është një reformë shumë e rëndësishme për vendin. Është fjala për reformën e shtetit. Për funksionimin e shtetit që i duhet të gjithëve, edhe PD-së, edhe PS-së, edhe LSI-së edhe gjithë qytetarëve të këtij vendi. Është fjala për të bërë një ndërhyrje afatgjatë, një ndërhyrje të qëndrueshme dhe me shpresë që ta mbyllim njëherë e mirë këtë historinë që preket Kushtetuta çdo muaj.

-Dhe që çdo qeverisje fillon nga zero…

Fillon nga zero dhe preket Kushtetuta çdo muaj. Sa kohë kemi që ndërhyjmë në Kushtetutë?! Ndërkohë që Gjykata Kushtetuese ulëret me vendimet e veta, Gjykata e Strasburgut ulëret me vendimet e veta. Komisioni i Venecias ulëret me standardet e veta që ajo që dominon një Republikë ose një shtet në demokraci, është parimi i konstitucionalizmit, drejtësia kushtetuese sundon. Si do të sundojë parimi i drejtësisë kushtetuese kur Kushtetuta vetë ndryshon vetë një herë në vit?!

– Çka nuk krijon as shtratin e nevojshëm të zbatueshmërisë?

Pikërisht pra. Megjithatë, po flasim për një reformë të thellë, shumë të thellë madje, reformë shteti dhe që merr afat të gjatë. Dhe prandaj për të gjitha këto arsye, duhet që konsensusi të jetë jo vetëm ky që diskutojmë, por a ka mundësi që të jetë më i gjerë se sa konsensusi parlamentar. Kjo nuk do të thotë që referendumi është zgjidhje, se unë nuk kam ndonjë kompleks për referendumin. Por për të bërë referendum në Shqipëri për të ndryshuar Kushtetutën, ka një nen në Kushtetutë (neni 177) dhe tregon se si bëhet referendum për Kushtetutën. Duhet që 1/5 e deputetëve të propozojnë një draft amendament. Ky amendament do 2/3 e deputetëve që të shkojë në referendum ose të miratohet në seancë. Pra, për të shkuar në referendum kushtetues duhet që 2/3 e Parlamentit ta vendosë këtë gjë. Problemi është se nëse bëhen 2/3, atëherë pse duhet shkuar në zgjedhje, ai është referendum. E miraton në seancë dhe mbaron kjo histori. Sepse referendumi për amendimet kushtetuese duhet të sigurojë edhe pak kualitet, që të jemi pak realistë. Nuk mund të jetë referendumi i këtyre përmasave as populizëm, as diletantizëm. Sepse populizmi mbyt argumentin juridik. Prandaj, është vendosur ky kriter në Kushtetutën aktuale, që edhe kur ndërhyhet në Kushtetutë, të ndërhyhet me profesionalizëm, jo me diletantizëm. Të ndërhyhet me një logjikë të caktuar dhe jo me logjikën e populizmit që këtu po bëhet nami, ndërkohë që popullit po i serviret ajo që do politika. Shikoni, populli do gjykatën, nuk “do Kushtetutën”. Populli do gjykatën dhe vendimin e drejtë.

-E keni fjalën, që njohuritë juridike të elektoratit do kompromentonin produktin…

Po sepse njeriu i thjeshtë nuk ia ka idenë nenit aq e kaq në Kushtetutë. Ky është një spekulim i madh që bëhet me fjalën mediatike. Sepse realisht ajo që u intereson njerëzve është si dhe sa shpejt do t’i shërbesh ti në gjykatë. Dhe ne do t’i japim këtë përgjigje njerëzve. Nuk pret ai që “më thërrit në referendum që të themi kush është dakord?” Ja u bë dhe referendumi, dhe u miratua edhe Kushtetuta me referendum. A u zgjidh gjyqi? Jo. A u shkurtua afati? Jo. A u rrit besimi i njerëzve te gjykata? Fare. Atëherë çfarë bëmë ne? Asgjë. Kështu që nga kjo pikëpamje ne duhet ta ndajmë mirë se çfarë është Kushtetuta dhe çfarë është reforma në drejtësi. Pavarësisht se lidhen bashkë, teknikisht lidhen, por thelbi i reformës është riorganizimi gjyqësor, shpërndarja e gjykatës në terren, aksesi i njerëzve në gjykata, ligjet të jenë të thjeshta, me afate shumë të shkurtra dhe të qarta.

-Atëherë, z.Manjani, ishte një farë hiper-entuziazmi tek ambasadorët miq z.Lu dhe znj.Vlahutin mbi realizimin e reformës në drejtësi…?

Nuk di ta them këtë tani, kjo është një çështje e tyre. Unë nuk kam ndonjë koment të bëj mbi komentet. Nuk është detyra ime të komentoj, detyra ime është të punoj.

-Sa i përket punës, EURALIUS ka bërë një propozim për “uljen e dyshemesë së referendumit”…

E keni marrë vesh. Unë nuk e kuptoj se pse EURALIUS është marrë me atë temë. Unë i kam kthyer sot madje, një përgjigje jo të lehtë. Sepse e para njëherë, nuk është në mandatin e EURALIUS që të merret me reformën zgjedhore në Shqipëri. Çështja e referendumit është pjesë e reformës zgjedhore. Parlamenti ka krijuar një komision parlamentar për këtë punë. E ka marrë këtë vendim. Do krijohet besoj në janar dhe në kuadër të reformës zgjedhore, mund të diskutohet edhe çështja e referendumit.

E dyta, teknikisht dhe praktikisht ulja e kuorumit: Që një referendum të jetë i vlefshëm, sipas ligjit që kemi sot, duhet të marrin pjesë 1/3 e zgjedhësve që janë të regjistruar në listat e zgjedhësve. Pra nga 3.3 milionë që ne kemi sot, duhet që 1/3 të marrin pjesë. Pastaj të votojnë alternativën votuese, duhet më shumë se gjysma e atyre që marrin pjesë. Propozimi është që të mos jetë më 1/3, por të zbresë në ¼ e pjesëmarrjes që referendumi të quhet i vlefshëm. Flitet vetëm për referendumin kushtetues dhe kjo është absolutisht një absurditet.

-Bëjmë pak aritmetikë?

Nëse e pranojmë këtë standard, atëherë nisur dhe nga kushtet e Shqipërisë, kjo i bie që mjafton të marrë pjesë anëtarësia e një partie. Pse? Votuesi i një partie të vetme e arrin atë numër votuesish, diku tek 600 mijë vota pro, dhe këtu me një parti të vetme mund të vendoset çfarë të doni në Kushtetutë. Mund të vendosë të vendoset diktatura e proletariatit, mund të vendosë që të ndërrohet forma e regjimit sepse këto janë të gjitha në Kushtetutë. Kjo është frikshmërisht e rrezikshme. Flas për kushtet e Shqipërisë. Nëse do ta diskutojmë shifrën 1/3, propozimi im është ky: Që vetëm për referendumin kushtetues, kriteri i pjesëmarrjes të jetë jo 1/4, por një e dyta plus 1! Sepse ajo frymë konsensuale që kërkohet në Kushtetutë për të miratuar draftin, duhet të rrezatohet edhe në popull.

Këto janë vendime madhore që bëhen një herë. Janë shumë të rralla këto lloj ndërhyrjesh dhe kjo është letra që unë i kam kthyet sot edhe EURALIUS dhe gjithë personave të interesuar, si një standard demokratik ku Ministri i Drejtësisë insiston. Kjo shifër, ky propozim është i papranueshëm, kjo është antidemokratike. Ky është ligji i monizmit praktikisht. Ne këtë nuk e pranojmë si standard. Ligji i demokracisë është konsensusi dhe fakti që nuk biem dakord në nivel politik, nuk mund ta transferojë në mënyrë populiste këtë argument tek referendumi. Kjo është pastaj dashakeqësi. Në këtë kuptim, unë kam qenë kritik dhe sigurisht nuk kalon dot kurrë. Me firmën e ministrit të Drejtësisë, jo njëherë. Me firmat e tjera unë s’e di se nuk mbaj dot përgjegjësi.

-Folëm më lart për nevojën e miratimit të paketave si Kodi Penal, Kodi i ri i Procedurave Penale etj. Por një shembull që nisi si përpjekje për t’i dhënë frymëmarrje sistemit, është ai i Gjykatave Administrative që u prit me një shpresë shumë të madhe dhe s’ka dhënë rezultat…

Nuk është faji i gjykatës, sepse Gjykata Administrative u krijua që të shërbejë shpejt për biznesin. Mirëpo rrugës iu shtuan çështje me objekt dhe u mbingarkua tej mase, veçanërisht Gjykata e Apelit, e cila është në Tiranë dhe ka 7 gjykatës gjithsej. Dhe për shkak të kësaj mbingarkese, i është krijuar një stok prej 11 mijë çështjesh! 11 mijë çështje shumëzoje edhe pjesëtoje me si të duash, në daç me numrin e ditëve dhe të gjykatësve, del një ngarkesë që është e papërballueshme. Kjo ndodhi pas një vendimi me natyrë unifikuese që mori Gjykata e Lartë dhe i transferoi të gjitha çështjet e marrëdhënieve të punës dhe të sigurimeve shoqërore, Gjykatës Administrative. Kjo nuk është shoqëruar me shtim të numrit të gjyqtarëve. Dhe kjo tani do na kërkojë ne edhe në ligj, për të sqaruar objektin e gjykatës, edhe në mënyrën e organizimit për të shtuar një sasi gjyqtarësh ekstra në këtë shërbim të posaçëm për të siguruar zbatimin e afateve. Por që ta bëjmë këtë, do të duhet që ta shohim dhe në kontekstin e reformës së tanishme.

-A nuk është ironike, në bazë të shembullit irlandez që dhatë? Kemi tepricë gjykatësish dhe mbingarkesë dosjesh?

Këtu kemi mungesë organizimi, sepse kur u bë organizimi i çështjeve si do funksionojë administrativja nga civilja, 40 për qind ishin administrative, 60 për qind ishin civile. Dhe këto 40 për qind që ia kaluan Gjykatës Administrative nuk u shoqëruan me 40 për qind të numrit të gjyqtarëve. Por u shoqërua me shumë më pak. Ligjet për Gjykatën Administrative është realisht shumë strikt për mënyrën se si zgjidhen gjyqtarët, kërkohen teste shtesë etj. Nga kjo pikëpamje, them se disa ndërhyrje, korrektime të vogla ligjore dhe administrative, të cilat duhet t’i bëjmë, besoj që zgjidhet çështja e mbingarkesës. Por thashë që edhe kjo shihet në kompleksin e reformës që nuk ka filluar ende.

Kryetari i Kuvendit Ilir Meta dhe Ministri i Drejtesise, Ylli Manjani

Kryetari i Kuvendit Ilir Meta dhe Ministri i Drejtesise, Ylli Manjani

-Zoti Manjani, një pyetje politike. Si janë marrëdhëniet PS-LSI sot duke i krahasuar me dy vite më parë?

Nuk ka ndonjë gjë specifike, mendoj unë. Është një situatë që vjen sigurisht dy vjet në qeverisje dhe këto sjellin ngarkesat e tyre. Të jemi realistë. Janë ngarkesa normale. Edhe me Partinë Demokratike kështu ka qenë. Pushteti gjithmonë merr ngarkesa. Sigurisht edhe pritshmëria në raport me bilancin e arritjeve është gjithmonë një vlerësim delikat, sepse pritshmëritë janë gjithmonë më të larta, por edhe brenda aleatëve në koalicion, sigurisht që ka përshkallëzime ose ka shkallë të ndryshme njohjeje. Dhe kjo sigurisht që krijon edhe paqartësi, edhe keqkuptime. Por që në tërësi, ajo që mua më pëlqen sot, është që të paktën flitet, bisedohet, debatohen gjërat. Nuk lihen më. Dhe përpiqemi që të korrektohen. Kjo hapësira vetëkorrektuese është një gjë e mirë. Jo gjithmonë ka funksionuar edhe vetëkorrektimi…

-Kërkesa e LSI herë e shprehur publikisht, e herë jo për impulse të reja në qeveri a vazhdon të jetë?

Jo, shiko ajo është një standard politik. Në një mjedis politik ashtu si në një mjedis biznesi, po hoqe dorë nga konkurrenca ke marrë fund. Konkurrenca është e vetmja gjë që të mban gjallë dhe të zhvillon. Në këtë rast mund ta thuash impuls, mund ta thuash konkurrencë, por thelbi ky është. Gjithmonë ke nevojë për ndryshime. Nëse heq dorë nga ndryshimi vështirë se mbijeton në politikë. Kjo është filozofia e LSI dhe nuk besoj e ka keq.

Botuar sot në Dita. Biseduan me z.Manjani, Alqi Koçiko dhe Erion Habilaj

December 24, 2015 01:34