Analiza/ Rreziqet që i kanosen Ballkanit nëse ndryshojnë kufijtë e Kosovës

August 16, 2018 22:38

Analiza/ Rreziqet që i kanosen Ballkanit nëse ndryshojnë kufijtë e Kosovës

Janusz Bugajski

Pas disa deklaratave provokuese nga politikanët serbë dhe kosovarë dhe në mes të heshtjes relative nga Uashingtoni dhe Brukseli, po shtohen supozimet se po planifikohet një plan territorial midis Beogradit dhe Prishtinës.

Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi ka pohuar se dialogu Beograd-Prishtinë do të përfshijë bisedime mbi “korrigjimet kufitare” – një term që nënkupton shkëmbimin e territoreve dhe jo thjesht marrëveshjet e demarkacionit. Disa zyrtarë serbë kanë paraqitur në mënyrë të përsëritur mundësinë territoriale për të normalizuar marrëdhëniet mes dy shteteve, por deri më tani çështja nuk është marrë seriozisht.

Thaçi deklaroi se bisedimet me Beogradin duhet të konsiderojnë bashkimin me Kosovën të Luginës së Preshevës, një pjesë e Serbisë jugore me popullsi shumicë shqiptare. Thaçi qartazi dëshiron ta sjellë Preshevën në diskutim dhe të mos përballet me dorëzimin e njëanshëm të veriut të Kosovës, në të cilin serbët formojnë shumicën në katër komuna.

Shtetet e Bashkuara dhe BE kanë kundërshtuar vazhdimisht çdo ndryshim kufitar, duke parë lëvizje të tilla si të rrezikshme në një rajon ende të paqëndrueshëm. Por thashethemet tani po tregojnë se Uashingtoni dhe Brukseli mund të kërkojnë për të zgjidhur mosmarrëveshjen Serbi-Kosovë me një opsion territorial.

Janusz Bugajski

Në deklaratat e mediave, ambasadori i SHBA në Kosovë dhe zëdhënësi i Komisionit Evropian nuk përjashtuan rishikimet territoriale, thjesht duke pohuar se Beogradi dhe Prishtina kishin nevojë të arrinin një zgjidhje. Në të njëjtën kohë, Ministri i Jashtëm i Serbisë Ivica Daçiç, pohoi se ai kishte diskutuar një ndarje të mundshme gjatë një vizite në Uashington. Vetëm kancelarja gjermane Angela Merkel haptas hodhi poshtë çdo ndryshim kufitar gjatë një takimi të fundit në Berlin me kryeministrin boshnjak.

Historikisht, ndarjet nuk janë asgjë e re, qoftë përmes përshtatjeve të pasluftës nga partitë fitimtare, ose në bazë të plebishiteve demokratike apo marrëveshjeve ndërqeveritare. Ndërsa Jugosllavia u shpërbë nëpër luftëra dhe zgjedhje, Moska nuk ishte në gjendje ta mbante Bashkimin Sovjetik me forcë, dhe Çekosllovakia u nda në mënyrë miqësore nga Praga dhe Bratislava. Sidoqoftë, në çdo rast, vendet e reja ishin ish-subjekte federale që posedonin kufijtë e qartë administrativë dhe qeveritë e zgjedhura. Ndarja e mundshme e Kosovës do të legjitimonte një parim të ri – ndarjen e shteteve që dolën nga federatat e pushuara komuniste.

Një proces i tillë do të kërkonte që të paktën katër kushte të realizoheshin në mënyrë paqësore. Së pari, sepse vetëm shtetet sovrane mund të shkëmbejnë territorin, Serbia dhe Kosova duhet të njohin njëri-tjetrin si vende të pavarura dhe të mos bllokojnë hyrjen në institucionet ndërkombëtare. Së dyti, miratimi popullor në të dy vendet duhet të sigurohet qoftë nëpërmjet parlamentit ose një referendumi publik. Së treti, ndërmjetësimi ndërkombëtar do të ishte thelbësor për të zbatuar ndonjë marrëveshje territoriale. Dhe së katërti, qytetarët e prekur nga shkëmbimet e tokës do të duhej të ndihmoheshin në zhvendosjen në shtetin e zgjedhur prej tyre.

Por edhe nëse të gjitha këto kushte plotësohen, ndryshimet kufitare në Ballkanin Perëndimor janë të mbushura me rreziqe dhe do të interpretohen në të gjithë rajonin si legjitimimi i homogjenizimit kombëtar. Me parimin e multietnicitetit, që dukshëm po ikte, kërkesat për monoetnicitet do të përshkallëzonin dhe potencialisht do të zbulonin disa vende. Institucionet perëndimore dhe forcat e NATO-s mund të gjejnë veten të papërgatitur për valën e paqëndrueshmërisë që më pas mund të përfshijë rajonin.

Në Kosovë vetë, Kisha Ortodokse Serbe kundërshton me forcë çdo humbje të territorit, veçanërisht pasi shumica e vendeve fetare serbe dhe mbi 60% e popullsisë serbe nuk janë të vendosura në komunat veriore. Serbët dhe shqiptarët e radikalizuar mund të nxisin protesta të dhunshme për të dëbuar etninë tjetër nga territoret e tyre të caktuara. Dhe një proces i ngjashëm mund të parashikohet në luginën e Preshevës nëse është dakord një shkëmbim tokash.

Rishikimet territoriale gjithashtu do të rrisin mbështetjen në Kosovë për bashkim me Shqipërinë. Një moment i tillë mund të përhapet me shpejtësi në Maqedoni ku të paktën një e katërta e popullsisë është shqiptare. Kërcënimet ndaj integritetit territorial të Maqedonisë do të intensifikonin etno-nacionalizmin, potencialisht do të shkatërronin marrëveshjen e emrit me Greqinë dhe do të sillnin Bullgarinë dhe Shqipërinë në një konflikt në zgjerim.

Ndërkohë, njësia serbe në Bosnje-Hercegovinë mund të kërkonte zbatimin e precedentit të Kosovës për t’u bashkuar me Serbinë; popullata kroate mund të kërkojë që Hercegovina perëndimore të absorbohet nga Kroacia; dhe popullata boshnjake mund të bënte fushatë për rajonin me shumicë myslimane të Serbisë në Sandjak për t’u bashkuar me Bosnjën. Mali i Zi gjithashtu do të kapet në mes të këtij maelstrom, me boshnjakët, serbët dhe shqiptarët. Dhe e gjithë kjo nuk ka gjasa të ndodhë në një klimë paqësore politike dhe politike por mund të jetë e mbushur me incidente të dhunshme për të provuar se ndarja ishte e nevojshme.

Edhe pse një skenar i tillë duket si një shpërblim ballkanik për Kremlinin dhe mund të kontribuojë në justifikimin e ndarjes së saj të Ukrainës, Gjeorgjisë dhe Moldavisë, do të ishte e parakohshme që Moska të festonte ndarjen e çdo shteti ballkanik. Zhvillime të tilla do të nënvizonin se vetë Federata Ruse, që përmban 85 njësi federale, mund të ndahet në mënyrë territoriale sipas parimeve etnike, fetare ose rajonale. Paradoksalisht, ndarja e Kosovës apo e Bosnjes mund të shërbejë si një prototip për shpërbërjen e ardhshme të Rusisë.

 

o.j/dita

August 16, 2018 22:38
Komento

6 Komente

  1. non August 17, 06:11

    Eshte mire qe Presheva, Metvegja e Bujanoci ti bashkohen kasoves se ato jane toka shqiptare por per serbet qe jetojne ne veri te Kosoves fatkeqesisht ata jetojne ne toke shqiptare .Ska shkembim teritores serbet duhet te provojne te jetojne nen administrimin shiptare.

    Reply to this comment
  2. Arben August 17, 07:26

    Ndryshimi I kufijve te serbise dhe kosoves.

    Reply to this comment
  3. fery August 17, 17:05

    “korrigjimet kufitare” – një term që nënkupton shkëmbimin e territoreve dhe jo thjesht marrëveshjet e demarkacionit, me te drejte shkruan Bugajski
    Por , pse gjithe kesaje hallakame rethe deformimit te kufirit mese Kosoves dhe Serbise ku pake rendesi ka termat qe perdoren dhe akoma me pake rendesi ka varijanti i cili do ti kenaqe serbet.
    E rendesishme eshte qe cfardo qe te ndodhe , do te provokojne ndryshomet Kushtetuese ne kosove ( por edhe Serbi ) e bashke me ndryshomet Kushtetuese , do te ndryshojet ose heqte edhe e Ligji i Gjykates Speciale te Kosoves rethe te cilit po thehen shtizat dhe rethe te cilit ka kohe po qohet gjithe kjo tymnaje
    Nese anulohet Ligji i Gjykaten Speciale, kjo gjykate s do te kete mbeshtetje Kushtetuese dhe , as Vučić s do te kete rast ti prezantoje faktet para jesaje Gjykate dhe dosjet e tij per krime ndaje serbeve te Kosoves por edhe shqiptareve nga doras dhe urdhedhenesve shqiptar ose serb te cilet ne rethana te cilat egzistojne sot , ata do te duhet te merreshin ne pyetje nga prokuror dhe gjykates te specializuar ne Hage
    Kjo pra duhej te ishte arsyeja me e forte e gjithe kesaje zhurme pse gjithe kjo nguti , gjithe ky turr i papare dhe gjithe ky hyrysh qe kjo iniciative e nderrmarre nga presidenti Thaci dhe e mbeshtetur nga homologu i tij Vučić duhet te kryhet sa ma shpejt pra , para se te filloje punen Gjykata Soeciale edhepse qendrimi i BE , SHBA dhe gjitha shteteve nordija eshte se nuk ka cenim te integritetit teritorial te Kosoves
    E verteta eshte se levizje kufijsh mund te ndodhin edhe pasi Serbija ta pranon pavaresine e Kosoves por , kjo iniciative ne ate kohe nuk do te kishte asnji vlere sepse Gjykata Speciale do te kete filluar ti marre ne pyetje te dyshuarit
    Mirpo , cfardo qe te ndodhe , edhe nese ndodhe qe te bashkohen qielli me token , Gjykata Speciale s do te ndalet dhe ajo do ta čoje deri ne find misionin e saje te shenjte , te jape drejtesi atyre qe kerkojne drejtesi
    E dyta , Kosova eshte projekt perendimoro-amerikan dhe ky projekt do te jetoje sa te jetoje edhe bota. Domino efektet qe pretendon dhe shpreson Serbija qe do te ndodhin se Serbise mund ti bashkohet edhe RS perveq Veriut te Kosoves qe ajo ti rrumbullakesoje projektet hegjemoniste te krijimit te nji ” Serbije te Madhe ” me te vogel se ajo per te cilen kishte kryer krime monstruoze dhe luftra te pergjakeshme , idhulli i madh i Vucicit Millosheviq do te mbesin vetem projekte ne leter ngase Departamentit i Shtetit dhe Brukseli , Gjermanija , Anglija , Austrija etj tani me u prononcuan… NUK KA NDYSHIM KUFIJSH TE TERITORIT TE KOSOVES edhe nese Thaci dhe Vuciq e keshilketari i vucicit , Edi Rama iniciativen rethe ndryshimit te kufirit re Kosoves e konsiderone pune te kryer…!

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*