Albert Ajnshtajni mbi socializmin

May 2, 2018 13:45

Albert Ajnshtajni mbi socializmin

 

Moikom Zeqo

Në 5 maj 2018 është jubileu i 200 vjetorit të lindjes së Karl Marksit, mendimtari më i madh dhe më me ndikim në shekujt XIX dhe XX dhe padyshim nga më të lexuarit dhe më të diskutuarit në shekullin XXI.

Në tërë planetin, sidomos në Europë, SHBA dhe sidomos në Gjermani flitet dhe shkruhet për këtë ekonomist dhe filozof gjenial, por në Shqipëri ka një heshtje alergjike, të pakuptimtë.

Por heshtja nuk është argument, as stimilim mendor, apo strukturë pozitive debati dhe ballafaqimi shkencor.

Është e njohur përgjigjja, që Marksi i kthente disa dishepujve të tij të fandaksur, që u shkruante: ”një gjë është e sigurtë, që unë nuk jam marksist“.

Regjimet totalitare komuniste, në gati gjysmën e njerëzimit në shekullin e XX, në matricën e propagandës ideologjike e emblematuan Marksin, por kjo qe një spekulim eksperimental dhe ideologjik i pazakontë.

Edhe Niçen, që nuk kishte asnjë lidhje me nazizmin, e emblementuan si filozof të nazizmit.

Ndërkohë që teoria shkencore e Marksit qe analiza strukturale e sistemeve ekonomike-shoqërore, për të treguar se nuk ka sisteme dhe statukuo të përjetshme, përkundrazi dialektika tregon, se çdo gjë është në ndryshim të pandalshëm, sipas semantikës së ligjeve të brendshme të vetë historisë.

Nuk mund të subjektivizohet marrëzishëm objektiviteti i procesit historik!

E vërteta ekziston pavarësisht pohimit, apo mohimit të dijetarëve, dhe aq me tepër të pushtetarëve dhe propagandave dhe ideologjive përjashtuese, in extremis.

Një gjeni i jashtëzakonshëm i shkencës në shekullin e XX, Albert Ajnshtajni e ka njohur teorinë e Marksit, e dinte se çfarë ishte dhe socializmi totalitar, apo dhe burokratik në Bashkimin Sovjetik të stalinizmit dhe nuk ishte aspak dakord me këtë aplikim virtual të vetë socializmit, sidomos jashtë kritereve universale humane, por gjykon megjithatë, se ligjet e historisë nuk mund të anulohen, as të shmangen, sidomos në ndryshimin progresiv të sistemeve dhe arritjeve të reja moderne dhe adekuate.

Në 1989 më ra në dorë shkrimi i Albert Ajnshtajnit, i përkthyer në shqip, (nuk e di kush e kish përkthyer) mbi socializmin.

Ajnshtajni e kish bërë këtë studim në 1949 (viti i lindjes time!)

Në 1996 në Uashington D.C. e bleva dhe librin në anglisht të artikujve kryesore të Ajnshtajnit, ku ishte konkretisht dhe artikulli për socializmin.

Si dijetar i madh që qëndron mbi sistemet politike, Ajnshtajni kërkon shkencëzimin e procesit ekonomik botëror.

Nga pikëpamja metodologjike ligjet e astronomisë dhe të shoqërisë nuk kanë ndryshme kontrastuese.

Ajnshtajni është kundër socializmit totalitar stalinian.

Por përtej karakterit subjektiv Ajnshtajni i drejtohet ligjësisë së objektives.

A ka ligje të brendshme shoqëria?

Statusi i saj është i ndryshueshëm.

Shkrimi i Ajnshtajnit më çuditi.

Socializmi real në Shqipëri kishte dështuar.

Në 1991 në revistën “Sot” sëbashku me mikun tim Guro Zeneli (ndjesë pastë!) e botuam këtë shkrim të Ajnshtajnit.

Në shumë pikëpamje ky shkrim është një sfidë mendore për lëvizshmërinë e procesit historik, se sa për tabutë e statukuove.

***

Ja çfarë shkruan Ajnshtajni i pavdekshëm:

“A duhet të shtjellojë pikëpamjet e veta për një çështje të tillë, siç është “socializmi”, një specialist jo i fushës ekonomike e sociale? Unë mendoj se duhet për një varg shkaqesh.

Në radhë të parë këtë çështje ta shqyrtojmë nga pikëpamja e dijeve shkencore.

Mund të duket që nuk ka dallime thelbësore metodologjike midis astronomisë dhe ekonomisë.

Shkencëtarët e të dyja fushave përpiqen të zbulojnë ligje të përgjithshme që zbatohen për një grup të caktuar fenomenesh, me qëllim që të bëhet sa më e qartë lidhja e ndërsjelltë e këtyre fenomeneve. Në realitet dallime të tilla metodologjike ekzistojnë.

Zbulimin e ligjeve të përgjithshme në fushën ekonomike e vështirëson fakti që në fenomenet ekonomike që vëzhgojmë shpesh ndikojnë një numër i madh faktorësh, të cilët është shumë e vështirë t’i vlerësosh e t’i studiosh të marrë veçmas. Krahas kësaj, përvoja e grumbulluar në fillim të ashtuquajturës periudhë qytetërimi të historisë njerëzore, siç dihet, ka pasur dhe ka ndikime e kufizime të mëdha jo vetëm të karakterit ekonomik. Për shembull, shumica e shteteve të mëdha në histori ia dedikojnë ekzistencën e vet pushtimeve. Ndërsa klasat shfrytëzuese të shteteve pushtuese e kanë konfirmuar veten nga ana juridike dhe ekonomike si klasa të privilegjuara të vendit që kanë pushtuar.

Ata e kanë bërë monopol të tyre të drejtën për zotërimin e tokës, të drejtën për të caktuar në detyra e punë të rëndësishme e të nderuara njerëz të shtresës së tyre. Këta njerëz të privilegjuar, duke pasur nën kontroll arsimin e kulturën, e shndërruan ndarjen e shoqërisë në klasa, në një institut të përhershëm, krijuan sistemin e vlerave, nga i cili njerëzit që nga ajo kohë, në mënyrë kryesisht të pavetëdijshme, udhëhiqen në qëndrimet e tyre në shoqëri. Por tradita historike, si të thuash, është një çështje që i përket së djeshmes.

Ne asgjëkundi nuk e kemi kapërcyer tërësisht atë që Tarstjen Bebleni (ekonomist, sociolog dhe politikolog amerikan , nje nga autoret e koncepsionit te institucianalizimit) e quan “fazë grabitqare”të zhvillimit të njerëzimit.

Disa fakte ekonomike që vëzhgojmë i përkasin kësaj faze, bile dhe ligjet që mund të nxjerrin mbështetur në këta nuk mund të zbatohen për asnjë fazë tjetër.

Përderisa qëllimi i vërtetë i socializmit është kapërcimi i “fazës grabitëse”në zhvillimin e njerëzimit dhe ecja përpara, shkenca e ekonomisë, me zhvillimin që ka sot, mund të hedhë sadopak dritë për të ardhmen e shoqërisë socialiste.

Së dyti, qëllimi i socializmit është social dhe etik.

Shkenca nuk mund të krijojë qëllime, aq më pak, nuk është e zonja të frymëzojë me to njerëzit. Shumë-shumë shkenca mund të vejë në dispozicion mjete për realizimin e disa qëllimeve. Por në vetëvete qëllimet kuptohen nga individë (personalitete) m ideale të larta etike. Po në qoftë se këto qëllime nuk janë të vdekura që kur lindin, por vitale e të forta, ato i përkrahin dhe i zhvillojnë shumë njerëz, të cilët në mënyrë gjysmësubkoshiente përcaktojnë evolucionin e ngadalshëm të shoqërisë.

Por duhet të jemi të kujdesshëm në këtë çështje, të mos mbivlerësojmë shkencën dhe metodat shkencore për hir të këtyre faktorëve kur bëhet fjalë për probleme të shoqërisë njerëzore. Gjithashtu nuk duhet menduar që vetëm ekspertët kanë të drejtë të shprehin mendimin e tyre për çështjet e organizimit të shoqërisë.

Kohët e fundit dëgjohen zëra të shumtë që shoqëria njerëzore po përjeton kriza, që stabiliteti i saj është lëkundur shumë. Kjo situatë karakterizohet nga indiferentizmi ose edhe nga armiqësia e individëve e ndaj grupeve të vegjël apo të mëdhenj, të cilëve u përkasin.

Për të sqaruar se çfarë kam parasysh me këtë, po i referohem përvojës time personale. Në një diskutim që pata me një njeri të mençur e të nderuar pak kohë më parë për çështjen e rrezikut të luftës, e cila për mendimin tim paraqet një rrezikshmëri të madhe për ekzistencën e vetë njerëzimit, unë vërejta që vetëm organizimi mbinacional (ndërnacional) mund të na shpëtojë nga ky rrezik.

Në lidhje me këtë bashkëbiseduesi im, në mënyrë shumë të qetë dhe gjakftohtë, m’u përgjigj: “përse të kemi kaq frikë nga zhdukja e racës njerëzore”.

Jam i bindur që një shekull më parë asnjë nuk do ta thoshte kaq lehtë një gjë të tillë.

Deklarata e këtij njeriu, i cili më kot përpiqej të gjente ekuilibër në vetvete, tregon se ky praktikisht e kishte humbur shpresën për suksesin. Kjo është shprehje e një vetmie e izolimi të sëmurë, nga të cilët vuajnë shumë në ditët tona.

Ku qëndron shkaku i kësaj gjendjeje?

A ka një rrugëdalje nga kjo?

Është e lehtë të shtrosh pyetje të tilla, por është vështirë t’u përgjigjesh me një farë besimi, t’u japësh një përgjigje sado pak të saktë. Unë do të përpiqem të bëj ç’është e mundur për t’u dhënë një përgjigje këtyre pyetjeve, megjithëse e kuptoj mirë që ndjenjat, aspiratat dhe qëllimet tona shpesh janë kontradiktore e të pakuptueshme, dhe se ato nuk mund t’i shprehim në formula të thjeshta e të qarta.

Njeriu është njëkohësisht individ dhe qenie shoqërore. Si individ, ai përpiqet të mbrojë ekzistencën e vet dhe të të afërmëve të tij, të plotësojë dëshirat e veta personale dhe të zhvillojë aftësitë që ka. Si qenie shoqërore ai përpiqet të fitojë respektin dhe dashurinë e njerëzve të tjerë, të ndajë me ta gëzimet, t’i qetësojë ata në raste fatkeqësish, të përmirësojë kushtet e tyre të jetesës. Vetë ekzistenca e këtyre qëllimeve dhe e aspiratave të ndryshme, që shpesh janë kontradiktore, përcakton karakterin e njeriut, nga kombinimi i tyre specifik varet shkalla se sa individi mund të arrijë ekuilibrin e brendshëm dhe të japë kontributin e tij në mirëqenien e shoqërisë.

Është plotësisht e mundshme që një forcë relative e këtyre dy qëllimeve të përcaktohet edhe nga trashëgimia. Por në fund të fundit individi formohet në mjedise, ku ndodh procesi i zhvillimit të tij, nga struktura e shoqërisë ku ai rritet, nga traditat e kësaj shoqërie, formohet nga ajo, nga mënyra se si ko shoqëri i vlerëson tipat e ndryshëm e qëndrimet e tyre.

Nocioni abstrakt “shoqëri” për qenien individuale të njeriut do të thotë shuma e lidhjeve dhe e raporteve të ndërsjellta, të drejtpërdrejta dhe të tërthorta me bashkëkohësit dhe me të gjithë brezat e mëparshëm. Individi është i aftë të mendojë, të ndjejë, të luftojë e të punojë në mënyrë të pavarur, por ai varet nga shoqëria me ekzistencën e tij fizike, intelektuale e emocionale aq saqë nuk mund ta gjykosh ose ta kuptosh të marrë jashtë shoqërisë. Kjo “shoqëri”i siguron njeriut mjetet e jetesës, ushqimin, veshjen, banesën, mjetet e punës, komunikon me të me gjuhën, me anën e së cilës shpreh përmbajtjen kryesore të mendimeve. Jeta e tij i dedikohet punës dhe arritjeve të miliona njerëzve të së kaluarës e të tanishëm, të gjithë atyre që përfshihen në fjalën e vogël “shoqëri”.

Prandaj është e qartë që varësia e individit nga shoqëria është një fakt që nuk mund të mohohet, ashtu si edhe për bletët dhe milingonat. Por, në qoftë se, gjithë procesi jetësor i milingonave dhe i bletëve përcaktohet deri në detajet më të vogla nga instinktet e trashëguara, modeli social dhe marrëdhëniet e ndërsjellta të njerëzve mund të variojnë e të ndryshojnë. Kujtesa, aftësia për t’iu përshtatur kushteve e kombinacioneve të reja, gjuha si mjet komunikimi, bëjnë të mundur të krijohen marrëdhënie të tilla midis njerëzve që nuk përcaktohen nga ligji biologjik. Kjo shfaqet në traditat në institutet e organizatat shoqërore, në literaturë, në arritjet e shkencës dhe të teknikës, në veprat e artit. Kështu shpjegohet pse njeriu, në një farë mënyre mund të ndikojë në jetën e vet me qëndrimet e tij dhe pse në këtë proces të menduarit e ndërgjegjshëm dhe dëshirat luajnë një rol përcaktues.

Kur lind njeriu, në sajë të trashëgimisë, fiton një strukturë biologjike, që mund ta quajmë në një farë mënyre të fiksuar dhe të pandryshueshme, duke përfshirë këtu edhe qëllimet e ndryshme që janë karakteristikë për qenien njerëzore. Përveç kësaj, gjatë jetës së tij ai fiton kulturë, që e merr nga shoqëria nëpërmjet marrëdhënieve e lidhjeve me njerëzit, si dhe shumë ndikime të tjera.

Pikërisht kjo pasuri kulturore, me kalimin e kohës, ndryshon, duhet të ndryshojë e në një shkallë të madhe edhe kjo përcakton marrëdhëniet midis individit dhe shoqërisë. Antropologjia e sotme, me përfundimet e studimeve krahasuese të të ashtuquajturve kultura primitive, na mëson se qëndrimi shoqëror i qenieve njerëzore përcaktohet, varet shumë nga modelet mbizotëruese të kulturës dhe nga tipet e organizimit që mbizotërojnë në shoqëri. Pikërisht këtu i mbështesin shpresat e tyre ata që synojnë të përmirësojnë jetën e njeriut. Në bazë të trashëgimisë biologjike, njerëzit nuk janë të dënuar të zhdukin njëri-tjetrin ose të lihen në mëshirën e fatit të egër.

Atëherë si duhet ta ndryshojmë strukturën e shoqërisë dhe kulturën e saj që jeta e njeriut të bëhet më e mirë? Të mos harrojmë kurrë se ka disa kushte të caktuara që nuk mund t’i ndryshojmë menjëherë për të arritur këtë. Siç theksova më sipër, natyra biologjike e njeriut nuk mund të ndryshojë në qëllimet praktike. Përveç kësaj, proceset teknologjike e demografike të shekujve të fundit kanë krijuar kushte të tilla, që gjithashtu janë të pandryshueshme. Në zonat me vendbanime të përhershme e me një popullsi të dendur, prodhimi i mjeteve të domosdoshme të jetesës domosdo parakupton ndarjen shoqërore të punës dhe një aparat administrativ tepër të centralizuar të prodhimit. Ka ikur përgjithmonë, ajo kohë, kur individë ose grupe relativisht të vogla mund të siguronin një mirëqenie të lartë për vete që sipas pikëpamjes ose mentalitetit të së kaluarës duket kaq idilike. Do ta tepronim po të thoshim që, përsa i përket prodhimit e konsumit, njerëzimi tanimë përbën një bashkësi botërore.

Tani mund të përcaktoj shkurt se ku qëndron thelbi i krizës së sotme. Kjo ka të bëjë me raportet e individit me shoqërinë. Individi sot, më shumë se kohë më parë, është i ndërgjegjshëm për varësinë e tij nga shoqëria. Mirëpo individi nuk e kupton këtë varësi si një fenomen pozitiv, si një lidhje organike me shoqërinë, si një forcë mbrojtëse të tij. Ai e kupton këtë vetëm si një kërcënim jo vetëm për ekzistencën e tij natyrore, por edhe për ekzistencën e tij ekonomike. Përveç kësaj, pozita në shoqëri është e tillë ku ambiciet e tij egoiste shtohen vazhdimisht, në një kohë që qëllimet sociale, të cilat janë më të dobëta për natyrën e tij, vijnë gjithnjë duke u eliminuar. Të gjithë njerëzit, pavarësisht nga pozita që kanë në shoqërinë kapitaliste, vuajnë nga një doze më e vogël apo më e madhe egoizmi. Kështu, duke qenë në një farë mënyre skllav të egoizmit, ata e ndjejnë veten pa mbrojtje, të vetmuar, të paaftë për të mposhtur këtë ndjenjë, pra thjesht nuk kënaqen me jetën. Njeriu mund ta gjejë idealin e jetës, që është kaq e shkurtër dhe plot rreziqe, vetëm po t’ia kushtojë veten shoqërisë.

Pikërisht anarkia e ekonomisë së shoqërisë kapitaliste në formën që ekziston sot është, për mendimin tim, burimi i vërtetë i tërë të këqijave.

Në ekonominë e sotme kapitaliste një masë e madhe prodhuesish përpiqen vazhdimisht t’i marrin njëri-tjetrit frytet e punës së tyre kolektive jo me anë të forcës, por në bazë të ligjeve të shoqërisë kapitaliste. Në këtë plan e rëndësishme është që mjetet e prodhimit, domethënë të gjitha kapacitetet prodhuese të domosdoshme për prodhimin e mallrave të konsumit, si dhe për të vënë në punë investimet e reja të kapitalit, mund të jenë me ligj dhe në pjesën dërrmuese janë pronë private e disa personave të veçantë.

Më tej unë do të quaja “punëtorë”të gjithë ata që nuk janë pronarë të mjeteve të prodhimit, megjithëse ky përcaktim nuk i përgjigjet plotësisht përdorimit të mëparshëm të këtij termi. Pronari i mjeteve të prodhimit është në gjendje të blejë fuqinë punëtore. Duke përdorur mjetet e prodhimit, punëtori prodhon mallra të reja, që janë pronë e kapitalistit. Këtu rëndësi ka pikërisht raporti midis vlerës reale të asaj që prodhon punëtori dhe pagës që ai merr. Përderisa kontrata e punës do të jetë e “lirë”, paga që merr punëtori përcaktohet jo nga vlera reale e mallrave që ai ka prodhuar, por nga nevojat e tij minimale, nga kërkesa e kapitalistëve për fuqi punëtore dhe oferta e saj. Rëndësi ka të kuptohet edhe në teori se paga e punëtorit nuk përcaktohet nga vlera e mallit që ai ka prodhuar.

Është evidente prirja e kapitalit privat të sotëm drejt koncentrimit të madh.

Ndodh kështu pjesërisht nga konkurrenca midis kapitalistëve, por edhe nga fakti se zhvillimi i teknologjisë dhe rritja e shkallës së ndarjes shoqërore të punës stimulojnë formimin e njësive prodhuese gjithnjë më të mëdha në kurriz të njësive të vogla. Si rrjedhojë e këtij koncentrimi është krijuar oligarkia e kapitullit privat, pushteti klasor i të cilit nuk mund të kontrollohet në mënyrë efektive, bile as në shoqërinë kapitaliste më demokratike.

Kështu do të ndodhë përderisa anëtarët e organeve legjislative do të zgjidhen nga partitë politike, që financohen dhe janë nën ndikimin kryesisht të sipërmarrësve privatë, atë, të cilët në praktikë synojnë të ndajnë zgjedhësit nga përfaqësuesit e tyre që hartojnë dhe aprovojnë ligjet. Si rrjedhojë, përfaqësues të tillë nuk i mbrojnë në mënyrë efektive interesat e grupeve jo të privilegjuara të popullsisë. Për më tepër, në kushtet e sotme sipërmarrësit privatë kontrollojnë medoemos, drejtpërdrejt ose në mënyrë të tërthortë, burimet kryesore të informacionit (shtypin, radion, kulturën, arsimin).

Prandaj në shoqërinë kapitaliste qytetari i thjeshtë jo vetëm që nuk mund t’i përdorë të drejtat e veta politike, por në shumicën e rasteve ata as nuk mund të arrijnë në konkluzione objektive.

Gjendja e ekonomisë së sotme që mbështetet në pronën private kapitaliste karakterizohet nga dy parime themelore: së pari, mjetet e prodhimit (kapitali) janë pronë private, të cilat pronarët i administrojnë sipas interesit të tyre dhe, së dyti, kontrata e punës është e lirë. Në këtë kuptim shoqëri thjesht kapitaliste nuk ekziston. Në mënyrë të veçantë duhet të theksojmë që në sajë të një lufte të gjatë të ashpër politike punëtorët arritën suksesin që u siguruan disa kategorive të punëtorëve një punë “më të mirë”nëpërmjet kontratës së lirë të punës. Por në tërësi ekonomia e sotme nuk dallon shumë nga kapitalizmi “i pastër”.

Prodhimi realizohet për fitim dhe jo për dobinë e shoqërisë. Prandaj nuk ka garanci që të gjithë ata që duan e janë në gjendje të punojnë, mund të sigurojnë punë. Pothuajse gjithmonë ekziston ushtria e të papunëve. Punëtori vazhdimisht rrezikon të humbasë vendin e punës. Derisa të papunët dhe punëtorët që marrin pagë të vogël nuk favorizojnë një treg fitimprurës, prodhimi i mallrave të konsumit është i kufizuar dhe, si rrjedhojë, krijohen vështirësi të mëdha. Progresi teknik shpesh çon në rritjen e numrit të të papunëve dhe jo në lehtësimin e punëve të rënda. Qëllimi i prodhimit është fitimi, që sigurohet nga konkurrenca midis kapitalistëve. Pikërisht ky është shkaku i mospërdorimit të kapitalit në dobi të shoqërisë, gjë që çon në depresione gjithnjë e më të mëdha. Konkurrenca e pakufizuar shton pareshtur harxhimin e kotë të punës dhe, në këtë mënyrë, gjymton ndërgjegjen shoqërore të individit, për të cilën fola më sipër.

Pikërisht ky gjymtim i individit është e keqja më e madhe e kapitalizmit. Madje edhe i gjithë sistemi ynë i arsimit vuan nga kjo e keqe. Një ndjenjë e fuqishme e konkurrencës është futur te studentët, të cilët sukseset e larta kanë mësuar t’i shfrytëzojnë si armë për t’u përgatitur për karrierën e ardhshme.

Jam i bindur që ka vetëm një rrugë për t’i dhënë fund një herë e përgjithmonë kësaj së keqeje dhe kjo është krijimi i ekonomisë socialiste, me sistemin e saj përkatës të arsimit, që ka në bazë qëllimet sociale. Në ekonominë socialiste mjetet e prodhimit i zotëron vetë shoqëria dhe i përdor ato në bazë të një plani. Në ekonominë me plan prodhimi i përgjigjet nevojave të shoqërisë, punësohen të gjithë forcat e afta për punë dhe garantohen mjetet e jetesës për të gjithë burrat, gratë dhe fëmijët. Në vend të synimeve egoiste për famë, pushtet dhe sukses vetjak, siç ndodh në shoqërinë kapitaliste të sotme, në shoqërinë socialiste arsimi që është plotësim i zhvillimit të aftësive vetjake të individit, do të ketë si qëllim zhvillimin e ndjenjës së përgjegjësisë së individit për njerëzit e tjerë, për gjithë shoqërinë.

Megjithatë, të mos harrojmë që ekonomia me plan nuk është ende socializëm. Ekonomia me plan si e tillë mund të shoqërohet dhe me një skllavërim të plotë të individit. Fitorja e socializmit kërkon edhe zgjidhjen e disa problemeve të ndërlikuara social-politike. Për shembull: ç’masa duhen marrë në kushtet e ekzistencës së një pushteti ekonomik e politik tepër të centralizuar për të parandaluar shndërrimin e burokracisë në një forcë të tillë, që mbërthen gjithë qelizat e pushtetit. Ose si duhen mbrojtur të drejtat e individit dhe njëkohësisht të realizohet kundërvënia e forcave demokratike ndaj pushtetit të burokracisë?

Kështu qëllimet dhe problemet e socializmit nuk janë kaq të thjeshta për t’u kuptuar e për t’u zgjidhur.

Prandaj kuptimi i qartë i tyre ka një rëndësi shumë të madhe për shekullin tonë.

Përderisa në kushtet e sotme diskutimi i lirë i këtyre problemeve praktikisht është i ndaluar, mendoj që krijimi i kësaj reviste do t’i shërbejë shumë shoqërisë.“

Ky studim serioz i Ajnshtajnin është njëkohësisht edhe një reflektim universal, pa qene aspak “një herezi“ e papranueshme, por grishje për të menduar për të ardhmen më humaniste të botës.

May 2, 2018 13:45
Komento

39 Komente

  1. xxx May 2, 14:08

    Ishalla eshte i perlthyer e ne shitje i gjithi libri i artikujve te Ajnshtajnit

    Reply to this comment
  2. Profeti i Njerezimit Marxi May 2, 14:44

    Marksi qe vertet s’ishte aspak Marksist
    ishte e mbetet Profeti i Filozofise Ekonomise ,
    ishte nji Shkencetare i paarritur deri me sot ,Filozof qe i dha nji spjegim te qarte jovetem shoqerise Gjermane mbi idealizmin (Njerezoren)
    qe i tregoj Botes se Kapitalizmi eshte nji Grope e zeze ku te marret nxitojne te fusin njerezimin ,se shpirti Kapitalist eshte Kriminal e Socializmi Njerezore . Sot shifet qarte se shpejtesia marramendese e zhvillimit pa kriter per i dehur nga fitimi ,degradoj qenien njerezore .Sa me te pasur behen Kapitalistet aq me mizore ,aq me te rrezikshem per kte Bote ,aq me te etur per Lufte !
    Kapitalizmi ka shpirt kafshe / egersire i etur gjithmon per Fitim edhe kur s’di ku ti coj ato qe ka fituar . Kapitalizmi shberi njeriun nga nji qenie Biologjike ne nji qinie Hormonale ,gje qe ka ber qe njeriu te ndryshoj ne gjithcka .
    Kapitalimi ,etja e cmendur per $ & Pushtet , zhvilloj prostitucionin ,Drogen ,tregetin e armeve , luftrat ,zhdukjen e popujve e gjithcka qe sa vjen e behet kercenuse sot per kte Planet .
    Kapitalizmi eshte nji diktature ,nji grope e madhe ku te pasurit shtyjne jeten e njerezve te thjeshte ,eshte Politika e fitimit me cdo cmim ,duke e shndruar kte Bote ,
    ne nji Muzeum te C’njerezores !!!

    Reply to this comment
    • Rosvelt May 2, 19:29

      Sistemi shoqeror qe kerkonte Marksi ekziston sot ne vendet Nordike.

      Reply to this comment
      • Une... ti... ne te gjithe... May 3, 00:24

        Nuk ekziston ne vendet nordike sistemi qe kerkonte marksi. Keto vende kane arritur pe mbysin me para disa probleme te shoqerise por mjetet e prodhimit nuk jane sociale dhe fakti qe keto vende kane disa nga raportet me te larta te vetvarasjeve ne bote tregojne se distancat midis individit dhe shoqerise ne keto vende nuk jane me te shkurtera se ne shba apo vende te tjera kapitaliste.

        Si ne vendet nordike sot ashtu edhe ne pjesen me te madhe te botes perendimore gjate pjeses me te madhe te hereshme te kohes se luftes se ftohte ekzistuan politika sociale shume xhymere, vetem per nje arsye te vetme qe ishte leshimet qe kapitalizmi i ketyre vendeve u beri masave punonjesve si kundrapeshe e kopjimit te revolucionit sovjetok, – edhe ne fund dhe pas luftes se ftohte idete e komunizmit (perfshi edhe stalinizmin dhe maoizmin) ishin prezente ne keto vende.

        Me renien e bashkimit sovjetik gjerat filluan te ndryshonin dhe dale nga dale shume vende filluan ti teheqin bamiresite per shtetasit e tyre, – mundesia e nje suksesi komunist vdiq e nuk ka me frike per rebelim masiv.

        Shperthimi i protestave antikapitaliste ne fund te viteve 90 dhe gjate dekades qe pasoi qene pikerisht nje kundrapergjigje ndaj teheqjeve dhe turrjeve te ekonomive sociale.

        Ato protesta u iniciuan dhe organizuan prej atyre qe refuzuan te binin ne gjunje perpara elitave ekonomike e politike te G8 vetem pse u shperbe bashkimi sovjetik.

        Eshte e hidhur qe ajo qe u arrit ne fillim te shekullit te kaluar ne bashkimin sovjetik degradoi ne stalinizem e maoizem.

        Por ka nga ata qe mendojne si Albert Anjshtajni se socializmi eshte e vetmja rruge shpetimi per rracen njerezore dhe qe e kuptuan se ajo qe u nis ne BS u mbyt nga forcat e burokracise dhe erresires shpirterore qe prodhon egoizmi i individit, – si psh egoizmi i stalinit, enver hoxhes apo sali berishes.

        Avokatet e kapitalizmit argumentojne se ky sistem ka krijuar mrekullira, por harrojme te thone se mbi cfare kostosh i la krijuar ato: mbi luften e pare boterore, luften e dyte boterore, luften e vjetnamit, mbi daljen jashte kontrolli te rritjes se popullsise prej mungeses se emanicipimit te botes se trete, mbi shkaterrimin e burimeve natyrore dhehedisit apo mbi shkrirjen e poleve te tokes nga efektet e mbeturinave industriale.

        Njerezit me moshe mesatare sot mbi toke do jene ose njerezit me fat qe kane jetuar ndonje here ose midis atij brezi njerezish qe do deshmoje fundin e jetes njerezore mbi planetin toke: lufta komunizem – kapitalizem nuk ka perfunduar, ajo pritet te nxehet gjat dy tre dekadave te ardhshme dhe perfundimi i kesaj lufte ose u gjene pergjigje per pyetjet e Albertit ose konfirmon trimerine e mikut te tije qe ne nuk duhet te trembemi nga shfarosja e njeriut nga toka.

        Reply to this comment
  3. ELIOT May 2, 16:52

    HA HA HA JU NE SHQIPERI JENI MBRAPA BOTES…… MORE COBANE E JU A KA HONGER DHIJA LIBRAT ….. AKOMA ME MARKSIN JU MORE ZHULSA …NUK E SHIKONI SE ENVERI DUKE KOPJUAR MARKSIN JU LA SI ZGJEBSA …KUR NE KAPITALIZEM HANIN DHE BENI QEF …NE ME ENDERAT E MARKSIT ….. . E DINI JU QE MARKSI ISHTE SOCIALIST ..DHE NJE NIE KOMUNISTE E TAKOI KUR ERDHI NE PARIS NE 1842 … DHE NUK ISHTE I QARTE ME IDETE … SE NUK MUND TE ZBATOHESHIN KURRE …. NE FRANCE JANE SHUME PAK TE SEMURE ….QE KAN DEGJUAR LEXUAR PER NJE KARL MAKS ..DHE PO TE KISHTE IDE TE PERKRYERA ..PERSE SI VURI NE PUNE NE GJERMANI NE EUROPE NE BOTE ..APO NUK KISHTE EKONOMISTA INGINJIERA TE MEDHENJ ……JO IDETE E MARKSIT ASNJE VEND DEMOKRATIK NE BOTE SI VURI NE ZBATIM ..SE NUK EGISTONIN NJERIU KURRE SMUN TE JETE I BARABARTE . IMAGINONI NJE DMBEL QE SPUNONON .. DHE ESHTE I BARBARTE ME NJE QE COHET NE 5 TE MENGJEZIT PER TE FITUAR LEKUN .E MERITOJEN TE 2 TE FITOJNE MIJERA EUROS .. JO … JO SHIKOJINI DIKTATORET ….ENVERI THONTE SE KA BARAZI ..DHE PER VETE JETONTE SI BORGJEZ SI KAPITALIST ..SEPSE JETA NE BUJQESI SI PELQENTE ..PERNDRYSHE DO TE CONTE FEMIJET E VET .PER TE PUNAR … MARKSI ISHTE NJE CIFUT .. QE KUJTONTE SE DO TE NDRYSHONTE BOTEN ME IDETE E MARRA … DHE VDIQ E IDETE E VETA ..SI RRJEPACAK .NDERSA ENVER ZGJEBSI SI SHKOI NGA PRAPA ..SE THONTE BENI IS MARKSI ..POR MOS BENI SI UNE ..ME VILA ME PISHINA ME BENZA ME SHERBETORE JO … DHE TI PROFET … QE SKE JETUAR NDONJEHRE NE DEMOKRACIE NE KAPITALIZEM JOO DEMOKRACIA ESHTE HALLE QE E ENDERRONTE QAZIM MULLETI ….. NE KAPITALIZEM STE FUSIN NE BURG SI ME KOMUNISTAT E NDYRE .JO ZGJEBS BREKEGRISUR …NE KAPITALIZEM KA DREJTESI KA PROGRES KA CIVILIZMIN KA KONKURENCE ..DHE KUR KA KONKURENCE .. NJEREZIT E ZGJEDHIN VETE KU DO TE JEOJNE KU TE BLEJNE GJERA ME PAK TE SHTREJTA …. JO SI NE KOMUNIZMIN E CMENDUR ..KU COBANET ANALFABETA KOMANDONI …. PRANDAJ SOT TE GJITHE VENDET E PERPARUAA JANE DEMOKRATE KAPITALE …. JANE NE LIBERTE NE EGALITE NE FRATERNITE .. PO TE ISHTE DIKTATURE …PERSE BOTA E ENDERRON …PERSE BOTA ENDERRON AMERIKEN DHE JO SHQIPERINE RUSINE KUBEN VANEZUELEN E KOMUNISTAVE ….PERSE … SEPSE NE KOMUNIZEM KA MIZERJE DHE NE KAPITALIZEM KA DEMOKRACIE …POR KY PROFETI NGA RRUSHBULLI PASKA JETUAR GJITHE JETEN NE NJE GROPE .. DHE ENVERI I DHA VETEM UJE TE PIJE … DHE NE SHQIPERI KA SHUME QE SE DINE CDO TE THOTE KAPITAL …. MA DESHIFRO PAK TI MARAKSIST… LENINIST . CDO TE THOTE KAPITAL ….ISTE …MERCI COBAN …

    Reply to this comment
    • . May 2, 17:19

      Lexoje lexoje.
      Se te thote cfare Enveri u perpoq me shqiptaret nuk ishte komunizem pavarsisht se i vune at emer
      sta ka fajin marksizmi po shqiptaret qe deformojn

      Reply to this comment
    • ante May 2, 17:24

      Komplet sgup pa shkolle. Zhuls i Evropes kurve.Edhe dy pare mend qe kishe i pske humbur…..

      Reply to this comment
    • Kapitali prodhon ...por jo kakardhiqe si ty May 2, 18:09

      ELIOT ,
      ti kishe kaq te medhaja Trut sa ke edhe shkronjat
      sa mir do ishte per ty .

      tingellon tamon si pordhe Kapitalisti

      Reply to this comment
    • katarakti May 2, 20:25

      Javen e kaluar stacioni televiziv kulturor franko-gjerman “Arte” dha 4 ore emision per Karl Marksin me rastin e 200 vjetorit te lindjes se ketij vizionari. Siç e cilesuan gjate emisionit. Te gjithe folen me superlativa rreth profetiit gjermano/çifut. Me vjen per te qeshur kur kujtoj se ai shkrimtari yne i madhe, Kadareja pra, ka thene se edhe Marksi i dukej medioker.! Kur e thote Kadareja, çfare mund te presesh nga elioti?!

      Reply to this comment
      • Maksi May 2, 23:57

        po cfar mundet te presesh nga nji idiot si kadareja .
        dava muzllumi . nastradin qe tregon pralla na ishte njiher xha veri , nafia,xhaferri,hasani kapterri .
        e Habit cirakt e rramaxonit . nji cop injoranti ne cdo fushe .

        Reply to this comment
  4. sassati May 2, 17:32

    1-ARTIKULL I NJE GJENIU. KUSH DO MEND MUND TA LEXOJE.
    2-Po degjoj keto dite qe Marksi paska thene qe . Nuk eshte e vertete . Ky eshte nje shtremberim.E verteta eshte ndryshe. Nje grup autoresh franceze , te vetquajtur social-demokrate e kishin interpretuar gabim Karl Marksin. Ky i fundit pasi lexoi intepretimin e tyre, tha se sipas tyre edhe vete ai . Pra krejt e kunderta.

    Reply to this comment
    • sassati May 2, 18:29

      1-ARTIKULL I NJE GJENIU. KUSH DO MEND MUND TA LEXOJE.
      2-Po degjoj keto dite qe Marksi paska thene qe une nuk jam marksisit. Nuk eshte e vertete . Ky eshte nje shtremberim.E verteta eshte ndryshe. Nje grup autoresh franceze , te vetquajtur social-demokrate e kishin interpretuar gabim Karl Marksin. Ky i fundit pasi lexoi intepretimin e tyre, tha se sipas tyre edhe vete ai nuk ishte marksist. Pra krejt e kunderta.

      Reply to this comment
  5. Sallakja May 2, 17:32

    O Eliot !
    Po pse mer burr i dheut nuk informohesh pak ? Internetin perdore per te lexuar jo per te zhgaravitur. Gjthe ky informcion…E ti meresh me budallalliqe.
    Lexo, lexo, lexo. Ndryshe do te kthehesh nga Eliot ne idiota.

    Reply to this comment
  6. betixho May 2, 17:40

    E z.Moikom! Ka edhe të tillë,mos u mërzit,qëndro atje lart ku je,se do uurehesh më shumë nga të pa diturit.

    Reply to this comment
  7. Plaku Xhuxhumaku May 2, 17:54

    Mor po mire, Marxi eshte gjenial ngado qe ta shikosh, mor e do filozof, po, ekonomist, po, llafollog, po, gjithollog po. More po edhe diskutojne sa te duash rreth tij e per te, po te degjosh ca genjeshtare edhe ne Amerike sot e kesaj dite bien telef fare per Marksin. Puna eshte se sapo mundohen te zbatojne ndonje nga ato gjenializmat e ketij mendimtari te madh ngec sharra ne gozhde, shtyhet ca vite pastaj deshton. Fap e fup dalin ca teoriciene qe shpiegojne se ajo qe u mundua gjysma e njerezimit te quante marksizem, apo komunizem, nuk na paska qene as marksizem e as komunizem, dhe e dini pse? Se edhe vete Marxi na paska thene ” Une nuk jam marksist”.
    PerZotin kjo eshte si puna e atij palluqes qe shkoi te doktori. Doktori veshi nje pale doreza e i tha, do te bej nje numer te forte prestigji. Hiqi pak breket e ketheu mbrapsh, i gjori djale beri si i tha mjeku. Ne ate kohe doktori ia mbeshtolli mire nga prapa dhe i tha: A te duket sikur te kam futur nje gisht ne bythe? Po i tha pacienti. Atehere doktori ia nxorri para surratit te dyja duart e i tha: “Qe baba gishtat”. Edhe kjo puna e Marksit, qe na paska thene se nuk ishte marksist, eshte tamam si kjo puna e “Qe baba gishtat”.

    Reply to this comment
    • ! May 2, 18:40

      Plaku Xhuxhumaku ,
      nji pjetje kisha un ;

      i ke mbushur 100-vjec tani ?

      Reply to this comment
      • Plaku Xhuxhumaku May 2, 18:55

        Ne fakt une tashti jam 84, por

        1.Akoma me ngrifet mire,

        2. Ti a ke bere ndonje shkolle, se zakonisht keshtu pyetjesh pa lidhje bejne te pashkollet.

        Reply to this comment
        • hahahahah oh c'gallat .Edhe pa pak humor s'rrihet ktu May 2, 19:23

          hahahahah ,

          qe te ngrifet mir kjo kuptohet

          sepse reagon menjiher ,sapo te ngacmon dikush

          e pyet .
          Un kam bo filloren naten hahahah

          84- ?
          Jo keq .
          Dhe mbahesh akoma ne kembe !
          Urime Plaku Xhuxhumaku . Ulu nashi

          Reply to this comment
          • Plaku Xhuxhumaku May 2, 23:01

            Po deshe ne ju qime edhe ulur.

          • shvejku May 3, 00:21

            Bravo plaku… ,qe rri ne kembe 84 vjec!
            Me siguri te kane futur ndonje hu ne bythe,se ndryshe nuk na caje trapin ketu!

        • Mbi Monumentet May 3, 04:18

          Xhuxhumak,

          duhet te jesh me troc me keta kenduesit e Qeverive te Rigonit, se keta vetem kurset Kundra Analfabetizmit kane ndjekur me deshire!
          Ti, si njeri nga dere e fisme dhe me kulture te plote shqiptaro-europiane, kerkon ta kuptojne me spont! Me nentekst, do thoshim per ate Shkrimtarin qe ke qef ti!
          Keta e duan belldum, shkoqur, o njeri: ua permblodhi Enveri dhe ju prape keni nostalgji per masken e Enverit, marksizmin, keshtu thuajua!
          Mire qe s’dine, por vene e i gjejne nje foto te shkretit Moikom, ku ai shembellen me Marksin qe ta shfaqin Marksin si shqiptar, dmth sic benin me Stalinin: shume shqiptare e dinin Stalinin si te lindur me 8 Nendor 1941!
          Analogjia nuk ka te bej fare me faktin se ky shkrim i Albert Ajnshtajnit enka shkruar/botuar ne vjetin 1949, kur eshte lindur Komi…

          Reply to this comment
          • ! May 3, 10:33

            Plako ,

            eshte nji perpjekje e kote por edhe banale ,

            perpjekja juaj , me e ngrit injorancen ne Monument !

            Nuk eshte aq e thjeshte sot me qen Njeri .

            S’i nuk te vjen fare zor ,e te turperohesh me ate gjuhe

            te pist qe qit ktu dhe ne ate moshe !

            halabak !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

          • Plaku Xhuxhumaku May 3, 14:24

            @Mbi Monumentet, eh or mik, ashtu eshte po me keta nuk merresh dot vesh. Shkruan nje koment te rregullt, me mendime te argumentuara, keta me nje here fillojne me ca budallalleqe, jo sa vjec je, jo po s’ke turp, dhe edhe nje idiot nga Bugjejovica qe nuk ben dot po nuk permendi mut, bythe e te tjera xhevaire te gjuhes shqipe. Kur ua kethen me po ate gjuhe, se qenit domosdo duhet t’i tregosh shkopin qe te marre vesh, fillojne e bejne si te eduluar, jo po s’ke turp, jo po pervers, etj etj. Sipas psikologjise moderne keshtu sillen njerez qe i ka molestuar ( qe i ka qire babi ne bythe, per ata qe nuk e kuptojne) babi kur kane qene te vegjel dhe tani frustrimin e shfryjne ketu. Nejse, sukses te gjithe urrejtesve dhe lavdi Socializmit Shkencor.

  8. Dielli mbi Korab May 2, 19:50

    Falemimderit i madhi Moikom,qe sjell keto artikuj BRILANT te Ajnshtajnit Filozofit dhe Gjenialit te kesaj bote.
    Te uroj Jete e shendet.

    Reply to this comment
  9. Aliu nga Selenic May 2, 21:47

    Do zoti e linde nje Marks i tille ne SHBA. Ateher bota do te ishte krejte ndryshe.!

    Reply to this comment
  10. Leonard. May 2, 22:19

    Komentet per Marksin ne vepren e tij te Kapitalit i ben arkeologu Moikom Zeqo nga e cila besoj se nuk e ka studjuar Vepren e tij me gjeniale te Kapitalit ku shtjellohet gjithe historia e zhvillimit ekonomiko shoqeror te njerezimit prej koheve primitive deri ne ate te periudhes kapitaliste dhe ku nxjerr perfundimin e ndryshimit ekonomiko shoqeror deri ne socializmin shkencor ku me tej Pasuesi dhe filozofi Lenin e pasuroi ate.Ben mire qe Moikomi te mos bej intelektualin dhe eruditin ne filozofine materialiste che dialektike por le te mbetet ne fushen qe ai njeh ate te arkeologut sepse do te behet qesharak ne boten e njohjes filozofike. Per dijeni te atyre qe shkruajne me lart socializmi shkencor nuk ka deshtuar por eshte nje hap mbrapa per te shkuar perpara sic dhe ligjet e zhvillimit njerezor e pershkruajne ciklin e zhvillimeve ne forme spirale,e ardhmja i takon socializmit dhe me pas komunizmit ndersa koha per aritjen e saj do ta percaktojne zhvillimet ekonomike shoqerore ne vazhdimesi.

    Reply to this comment
    • Plaku Xhuxhumaku May 2, 23:04

      Po dhe pastaj zgjohesh nga gjumi i mbytur ne djerse dhe kupton qe ishe duke pare enderr me komunizem. Ik or eonard pirdhu, le te vije nje here ajo dite, pastaj flasim deri tashti boll kemi degjuar pordhe me rigon.

      Reply to this comment
  11. Une... ti... ne te gjithe... May 3, 00:31

    Nuk ekziston ne vendet nordike sistemi qe kerkonte marksi. Keto vende kane arritur pe mbysin me para disa probleme te shoqerise por mjetet e prodhimit nuk jane sociale dhe fakti qe keto vende kane disa nga raportet me te larta te vetvarasjeve ne bote tregojne se distancat midis individit dhe shoqerise ne keto vende nuk jane me te shkurtera se ne shba apo vende te tjera kapitaliste.

    Si ne vendet nordike sot ashtu edhe ne pjesen me te madhe te botes perendimore gjate pjeses me te madhe te hereshme te kohes se luftes se ftohte ekzistuan politika sociale shume xhymere, vetem per nje arsye te vetme qe ishte leshimet qe kapitalizmi i ketyre vendeve u beri masave punonjesve si kundrapeshe e kopjimit te revolucionit sovjetok, – edhe ne fund dhe pas luftes se ftohte idete e komunizmit (perfshi edhe stalinizmin dhe maoizmin) ishin prezente ne keto vende.

    Me renien e bashkimit sovjetik gjerat filluan te ndryshonin dhe dale nga dale shume vende filluan ti teheqin bamiresite per shtetasit e tyre, – mundesia e nje suksesi komunist vdiq e nuk ka me frike per rebelim masiv.

    Shperthimi i protestave antikapitaliste ne fund te viteve 90 dhe gjate dekades qe pasoi qene pikerisht nje kundrapergjigje ndaj teheqjeve dhe turrjeve te ekonomive sociale.

    Ato protesta u iniciuan dhe organizuan prej atyre qe refuzuan te binin ne gjunje perpara elitave ekonomike e politike te G8 vetem pse u shperbe bashkimi sovjetik.

    Eshte e hidhur qe ajo qe u arrit ne fillim te shekullit te kaluar ne bashkimin sovjetik degradoi ne stalinizem e maoizem.

    Por ka nga ata qe mendojne si Albert Anjshtajni se socializmi eshte e vetmja rruge shpetimi per rracen njerezore dhe qe e kuptuan se ajo qe u nis ne BS u mbyt nga forcat e burokracise dhe erresires shpirterore qe prodhon egoizmi i individit, – si psh egoizmi i stalinit, enver hoxhes apo sali berishes.

    Avokatet e kapitalizmit argumentojne se ky sistem ka krijuar mrekullira, por harrojme te thone se mbi cfare kostosh i la krijuar ato: mbi luften e pare boterore, luften e dyte boterore, luften e vjetnamit, mbi daljen jashte kontrolli te rritjes se popullsise prej mungeses se emanicipimit te botes se trete, mbi shkaterrimin e burimeve natyrore dhehedisit apo mbi shkrirjen e poleve te tokes nga efektet e mbeturinave industriale.

    Njerezit me moshe mesatare sot mbi toke do jene ose njerezit me fat qe kane jetuar ndonje here ose midis atij brezi njerezish qe do deshmoje fundin e jetes njerezore mbi planetin toke: lufta komunizem – kapitalizem nuk ka perfunduar, ajo pritet te nxehet gjat dy tre dekadave te ardhshme dhe perfundimi i kesaj lufte ose u gjene pergjigje per pyetjet e Albertit ose konfirmon trimerine e mikut te tije qe ne nuk duhet te trembemi nga shfarosja e njeriut nga toka.

    Reply to this comment
  12. gjermani i fundit May 3, 16:34

    qe nje moment kur Marksi i semure pak kohe para vdekjes, i nxehur me pasuesit e marksizmit qe filluan ta perdorin analizen e tij si pretekst per revolucion, u ngrit e tha i revoltuar; dmth :”(po qe keshtu)T’a dijne te gjithe se une Marksi nuk jam marksist”. Keshtu e paraqet kete batute profesori dhe psikanalisti i madh Erich Fromm, nje prej me te medhenjve studjues mbi Marksin. Dmth, jo se Marksi mohoi Marksin(marksizmin), por me aq sa mundi denoncoi dishepujt e rreme te marksizmit. Siç kemi sot dishepujt e rreme te se majtes qe kane uzurpuar partite socialiste kudo ne Evrope , po edhe tek ne. Ata qe donin ta perdorinin marksizmin si mjet per te marre pushtetin, pa qene nevoja ta kuptonin e zhvillonin si shkence ekonomiko-shoqerore per jeten. Anshtajni ka shkruar mjaft per argumentet qe shqetesonin boten; per individin, shoqerine, per konsumin dhe progresin teknologjik, per çarmatimin dhe instruksionin. Ketu ka bere nje analize komplekse ne pak faqe dhe ne fund e thekson se eshte i bindur se socializmi jep me teper shanse te krijoje mireqenie. Per keto ide “prej Anshtajni” gjendet ne listen e te survejuarve per propagande komuniste ne perputhje me ligjet makartiste te pasluftes. Me mire te pinte kafe tek Tajvani si Nastradini, po ja qe s’pati mendje nastradini.

    Reply to this comment
    • Plaku Xhuxhumaku May 3, 17:15

      Ti o gjermani i fundit jep vazhdimisht mend dhe duket qe jo vetem ke arsim solid e grada shkencore po edhe studion vazhdimisht. Kam nje pyetje per ty e po begenise te me pergjigjesh do ta kem per nder te madh:

      Sipas teje, kush eshte sot autoriteti qe gjykon e vlereson sa te rreme e sa majtas jane a duhet te jene dishepujt e Marksit dhe udheheqesit e majte? Ne qe rrime me lap tope perpara, a nastradini qe mban edhe kafen perpara, a kush?

      Reply to this comment
      • gjermani i fundit May 3, 22:20

        plaku Xhu…Ka ndeshje qe humben nga arbitri, te tjera ku shiten lojtaret, te tjera ku s’ke njecik fat, te tjera ku fiton ai qe e meriton, te tjera ku fiton ai qe s’e meriton, pastaj ka edhe barazim…S’ka ndonje autoritet qe e pret me thike, sejcili tifoz jep versionin e tij. Tajvani i nastros eshte simbolik, shaj gjithe dynjane por kafeja do pire, se è ke paguar. Lexoje edhe njehere shkrimin, e ka shkruar Anshtajni. Ku e ka gabim qe ta ndreqim?

        Reply to this comment
        • Plaku Xhuxhumaku May 3, 23:37

          Shembulli qe sillni ju me ndeshjet e futbollit tregon qe, ndonese keni te drejte qe tifozat ia futin sipas qejfit, ka nje autoritet, qe ne fushen e lojes eshte arbitri, mire a keq, me hater apo pa hater, ishte penallti apo jo, ndeshja mbaron, dhe rezultati fiksohet. (Shume rralle ndodh qe ndeshja te perseritet, po edhe ne kete rast fiksohet nje rezultat qe nuk ndryshon me). Ne rastin tone ndeshja (ose eksperimentet me marksizmin) ka mbaruar nje here per nje here dhe dihet se si ka dale. Tashti a do te kete ndeshje tjeter apo jo, kete do ta shohim po te jemi gjalle. Pra kjo puna e marksizmit nuk eshte pune tifozash, sindozot zotrote, dhe ti mund te thuash cfare te duash, po deri ne ndeshjen tjeter (gjithnje nqs do te kete nje tjeter), si i thoshin dikur tifozat e Tirones, zotrote e ke mrena.

          Te vime tek Ajnshtajni, po te qe per fizike, edhe mund te te jepja te drejte, mgjthse ka plot gjera edhe atje qe i kane rene poshte, sic ka gjera te tjera qe vazhdojne t’i qendrojne. Po qe puna per te tjera gjera, si ne kete rast qe ka marre guximin te shkruaje per socializmin, ketu eshte si shume tifoza te tjere,qe ka te drejte ta quaje qe penalltia qe i dha arbitri nuk ishte e drejte, puna eshte se penalltia u bo gol, ne neshja maroi.

          Me fal qe po te them po kam pershtypjen qe ju intelektualet e diplomuar ne shkollat e mrekullueshme te trinomit mesim-pune-stervitje ushtarake vuani nga sindroma e televizionit bardhe e zi. Ju vertetoni qe nuk eshte e zeze dhe ju del qe patjeter duhet te jete e bardhe dhe harroni, a nuk ua kane mesuar qe kur verteton qe dicka nuk eshte e zeze, vertetoni ate qe nuk eshte, pra ajo gjeja qe juve nuk ju duket e zeze, mund te mos jete domosdoshmerisht e bardhe, mund te jete e verdhe, e kuqe, portokalli, a ku di une c’tjeter.

          Meqe kerkon te gjej ku e ka gabim Ajnshtajni qe ta ndreqim, une po te them se Ajnshtajni si tifoz i socializmit e ka fund e krye gabim dhe nuk mund te ndreqet, ajo qe thote ai as nuk merret parasysh fare.

          Me kujtove qe dikur argumenti me i forte ishte: “E ka thene shoku Enver”.

          Reply to this comment
          • gjermani i fundit May 4, 10:10

            plaku Xhuxhumaku, nqs Universi nuk ben ndonje shaka te kripur ndeshje te reja do behen. Ndoshta do nderrohen fanellat. Eshte nje liberth i vogel qe permbledh letra dhe mendime te Anshtajnit, quhet “Bota siç e shoh une”. Per Enverin une s’kam ndonje nostalgji kushedi, mendoj se si çdo drejtues shteti ka meritat dhe gjynahet e veta. Ndeshja mbaroi ne Evrope, po ne Kine psh luhet pa porta akoma. Do rrojme e do shikojme. Sepse kur debaton ndonjehere te pelqen metoda Pango, hahahhahahaha, jo çdo gje eshte bythe e koqe dhe fjalori i xhepit i Tupes. Kur kishim televizor bardhe e zi shikonim ashtu, tani kemi smarttv me ngjyra dhe neser do shohim oleograme ne mur apo do shkojme ne Hene; socializmi nuk e mohon progresin, perkundrazi, eshte sistemi logjik i progresit. Mos u merzit, ndeshjen e pare fituat ju kapitalistet, do kete patjeter ndeshje kthimi, hahahhahaha. Anshtajni kishte mendje te llogariste shpejtesine e drites qe edhe sot s’e kap dot me kronometer, ku e ku me kete analize te thjeshte te raportit individ/shoqeri, ti thua zotrote se ajo qe thote ai nuk merret parasysh fare. Epo ja, edhe per kete arsye duhet bere ndeshja e kthimit, hahhahahaa, s’besoj ta kete thene shoku Enver edhe kete, ia futa kot nga vetja. Mbase ma ben hallall, se edhe po s’ma beri do ia kthej me ndonje batute prej Pangoje.

          • Plaku Xhuxhumaku May 4, 15:35

            Nuk e marr vesh c’hyn Pangoja dhe Tupja ketu. Po me vjen lezet te ve ne dukje disa pasaktesi: Ajnshtajni nuk

            “kishte mendje te llogariste shpejtesine e drites qe edhe sot s’e kap dot me kronometer,”

            Ajnshtajni or ti nuk llogariti shpejtesine e drites, vetem postuloi qe shpejtesia e drites eshte konstante dhe absolute, pra POSTULOI, nuk llogariti, Jane te tjere ata qe e maten, dhe jo me kronometer po nejse nuk po zgjatemi ketu. I bie qe keto punet e Ajnshtajnit ne fizike ti i ke me te degjuar dhe nuk i ke kuptuar ndonje here. Nqs te duket raporti individ/shoqeri me i thjeshte se sa keto punet e fizikes se Ajnshtainit dakordm po mos harro qe sado i mire qofte rrobaqepsi, po filloi te beje kepuce i dalin te shtremta.
            Permend Kinen ku po luhet pa porta, kjo do te thote qe lojes i kane ndryshuar rregullat, dhe me duket se tamam eksperienca kineze tregon qe me rregullat e socializmit nuk shkohet as deri ne nevojtore, pra i bejme rrgullat kapitaliste po ne si socialista qe ishim emrin nuk po e nderrojme se kushedi e ha mileti.

            Per punen e televizorit, me duket se ca si pua juaj cfaredo te ndodhe me televizorin, perseri bardhe e zi do te vazhdoni te shikoni se ju ka bere zoti color blind. Ah, dhe meqe ra fjala nuk i thone “oleograme” po HOLOGRAME. Shnet gjerman, perpara per fitorje te reja ne ndeshjet e ardhshme.

          • Plaku Xhuxhumaku May 4, 18:48

            “Sot, Kina, vendi më i madh i identifikuar socialist, shfaq të gjitha tiparet e një shoqërie moderne kapitaliste, që fillon nga konsumi i shfrenuar deri tek një hendek masiv mes elitës urbane dhe varfërisë rurale.”

            Citim nga artikulli i DITA

            http://www.gazetadita.al/marksi-kishte-te-drejte-2/

          • Plaku Xhuxhumaku May 5, 13:40

            Gjerman? Te iku goja?

  13. Nje shqiptar May 3, 21:22

    Falenderojë Z. Moikom Zeqo dhe gazetën Dita për publikimin e diskutimeve të Ajshtajnit për socializmin dhe po na nxit të diskutojme për një problem pafund. Asnjë shkencëtar në botën e sotme nuk mohon punimet e Karl Marksit, madje në shumë Universitete serioze të botës përfshihen në programet akademike. Socializmi i ndërtuar në Shqipëri ishte dhe mbetet një diktaturë individuale por jo pa rezultate positive në disa fusha sidomos në arsim e në emancipimin shoqëror. Ekonomia që u ndërtua në Shqipëri nga diktatura ndoqi rrugën abstrakte teorike të marksizmit pa marrë parasysh rrethanat botërore të zhvillimit ekonomik aktual. Për shembull perëndimi investonte borxhet pafund pasi i lejonte dhe i lejon sistemi financiar botëror që kishte ndërtuar, ndërsa vendet e lindjes investonin surplusin apo kursimin e pakët që kishin. Diktatura, në emër te idealit marksist e kolektivist shtypi plotësisht individin, inisiativën e tij, krijimtarinë e tij dhe i rrëmbeu çdo gjë. Shoqëria e sotme kapitaliste, ekonomia e saj në thelbin e saj mbetet ajo që ka përshkruar Marksi por sot është ndërthurur kaq shumë me kapitalin financiar sa që shpesh është shumë e vështire të zbulohen, të dallohen qartë në ligjet që bëhen ku qëndrojne interesat e oligarkisë dhe ata të tërë shoqerisë. Kapitalizmi në vendet e zhvilluara, me ndihmën e teknologjisë moderne, zhvillimin ekonomik mbi bazën e borxheve, kreditimin fiktiv bankar e garancive, sistemit financiar boteror, lojën e valutave, të derivateve etj. etj. prodhon e fiton tashmë kaq shumë sa i lejon që ti paguajë punëtoreve paga më të larta se sa minimumi i jetesës. Ky nivel jetese mbi minimumin shpesh quhet si arritje e socialdemokracisë dhe e sindakatave. Në vendin tonë mungojnë pothuajse plotësisht shkencëtaret apo opozitarët që të analizojnë më në thellësi efektet që japin në zhvillimin e vendit privatizimet, Shqiperia 1 euro, koncesionet që po jep qeveria, kontratat apo partneriteti publik-privat, eksluzivitetet për aeroportet e portet, taksat e qeverisë apo ato të pushtetit lokal, rreziku i borxhit publik, lufta e Bankës e Shqipërise kundër euros që brenda një viti i ka shkaktuar vendit 250 milion dollarë humbje e shumë e shumë probleme që po lindin në rrugën tonë të zhvillimit demokratik. Opozita dhe pozita nuk po bashkërendojnë punën por po luftojne vetëm të marrin apo të ruajnë pushtetin që siç dihet sjell përfitime materiale personale.

    Reply to this comment
  14. demo May 3, 22:06

    Marxi,nje Parazit utopik,nje deshtak ne jete,nje frikacak ne ballafaqime publike,nje imoral pa nder(i rrasi shoku Engelsit kopilen e tij),Mos e ngaterroni me rrevolucionarin me te madh te koheve moderne,me njeriun qe ndryshoi boten Carls Darwin.
    Teoria Marxiste eshte nje ndertese imagjinare me themele ne rere.Si teori SOCIALE,marxizmi eshte i deshtuar qe ne leter,pasi nuk njeh materialin kryesor te ngrehines se tij:NJERIUN SI QENIE BIOLOGJIKE.
    Si teori EKONOMIKE,teoria Marxiste eshte nje teori e deshtuar,pasi ne konceptet VLERE,MBIVLERE,KAPITAL nuk njeh mekanizmin kryesor te marredhenjeve ekonomike,qe eshte:KERKESE-OFERTA.Si ekonomist Marxi i ngjan Moikom Zeqos kur shtiret si linguist etimolog.PSE? Sepse Moikom Zeqo nuk njeh shnderrimet fonetike dhe morfologjike ne gjuhesine Indoeuropiane.A mund te kete matematikan qe nuk njeh permendesh tabelen e shumzimit?Si HISTORIAN Moikom Zeqo nuk njeh Gjeografine Historike.Ngaterron malin Tomar ne afersi te Dodones antike me malin Tomorr ne Gramsh dhe e sjell Dodonen ne maje te Tomorrit.PSE?Sepse nuk e di qe ka nje mal qe quhet Tomar prane Dodones dhe atje ben dimer i keq vertet(arkeologet greke pohojne se nga ngricat ne Dodone cahen edhe guret).

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*