Armiku i vetes, varësia emocionale! Si të jemi bashkë në mënyrë të shëndetshme

June 29, 2020 13:55

Armiku i vetes, varësia emocionale! Si të jemi bashkë në mënyrë të shëndetshme

“Pa ty, nuk ekzistoj”. Për ju është gjithçka, nuk e konceptoni jetën pa atë njeri. Me të ndihesh i plotë, ndërsa pa të, nuk je asgjë … ose kështu beson se është. Mendimi juaj fiks është “Pa ty, nuk ekzistoj”. Ndoshta jeni ndjerë disa herë në këtë gjendje, mbase e keni jetuar ose po e jetoni tani.

Nga Elisa Buratti*

 

“Pa ty nuk ekzistoj!!! Bërtita në qiell…nuk ka më kuptim. Nuk është më. Iku”. Ishte ky rrëfimi mes lotësh i gruas që qëndronte para meje. Çfarë mund të ketë ndodhur? Ndoshta një zi, një ndarje apo një divorc? Jo. Asnjëra nga këto. Thjesht një grindje e ashpër me partnerin e vet, i cili në zemërim e sipër kishte lënë shtëpinë duke përplasur derën. Një reagim i ashpër, por asgjë përfundimtare. Grindjet e tyre shpesh përfundojnë kështu. Pastaj, ai kthehet. E megjithatë, ndonjëherë mjafton një grindje, një telefonatë pa përgjigje, një keqkuptim për ta futur personin në ankthin më të thellë të braktisjes, ajo ndjenjë e tmerrshme për të mos dashuruar më dhe për të mos qenë më në gjendje t’i rezistosh. Në këtë rast mund të themi që është shkaktuar varësia emocionale.

Si funksionon ajo? Varësia emocionale e transformon partnerin në diçka që shkon përtej të qenit shok jete. E bën atë të domosdoshëm dhe të gjithëfuqishëm, personi përmes të cilit ndjeni se ekzistoni, e që na autorizon të ekzistojmë. “Është ai që më bën të lumtur, është ai që më jep kuptim”. Kush vuan nga varësia emocionale, ka nevojë për tjetrin që të ndjejë plotësinë e të ekzistuarit. Është tjetri që legjitimon nevojat, dëshirat, qetësimin e ankthit, përmbushjen e ndjenjës së zbrazëtisë. Prania e thjeshtë, edhe nëse është e kufizuar, bëhet një burim kënaqësie i menjëhershëm. “Mjafton një mesazh i thjeshtë përshëndetës, nuk ka rëndësi nëse nuk më thotë asgjë. Nëse nuk dëshiron të di se si jam, leximi i vetëm një përshëndetjeje më bën të ndihem mirë”. Kjo është saktësisht çështja: jo gjithçka që na bën të ndihemi mirë është me të vërtetë e mirë për ne.

Pirja e duhanit, për shembull, më bën të ndihem mirë, por nuk më bën mirë. Të ngrënit një tas akullore me çokollatë më bën të ndihem mirë, por nuk më bën mirë. Thënë këtë, është e rëndësishme të kuptoni se ku vendoset kufiri midis dashurisë dhe varësisë, domethënë, kur një ndjenjë emocionale dhe njerëzore shndërrohet në një marrëdhënie jofunksionale apo edhe patologjike. Problemi lind kur, për të mos e humbur dashurinë, i varuri emocionalisht është i gatshëm të sakrifikojë gjithçka, madje edhe dinjitetin e vet, të heqë dorë nga vetja, ndaj nevojave që ka, duke ofruar gatishmërinë totale, përkushtimin ndaj partnerit për të garantuar lidhjen.

E nis kështu një marrëdhënie asimetrike, pa reciprocitet, me role të ngurta dhe të kristalizuara: personi me varësi emocionale që kërkon siguri të vazhdueshme, dhe partneri që bëhet më shumë i fuqishëm. Por kush është personi i varur emocionalisht? Nuk më pëlqen termi “i varur emocional” sepse të gjithë jemi të varur nga dashuria. Ka njerëz, megjithatë, që humbasin kufirin midis një varësie të shëndetshme, të kuptuar si: “Unë kam nevojë për ty sepse të dua” dhe një varësi patologjike: “Unë të dua sepse kam nevojë për ty”. Këta të fundit, janë njerëz që kanë tendencë të lidhen me partnerë narcistë, jo të ndjeshëm, manipulues, me tipare agresive, zhvlerësuese dhe hiperkritike, ndonjëherë vetëm për një marrëdhënie, herët e të tjera i duket standarde. Gratë kryesisht bien në këtë lloj marrëdhënieje, por nuk është çështje gjinore.

Nëse do të më duhej të përcaktoja identitetin e personit me varësi emocionale, më vjen ndërmend një person i pasigurt, të cilit nuk i pëlqen vetja dhe nuk ndjehet i dashur. Në mënyrë të pavetëdijshme, nuk e konsideron veten të denjë për dashuri dhe për këtë arsye mendon se nuk mund të lidhet me partnerë të cilët vërtet interesohen për të ose janë të gatshëm emocionalisht. Mënyra se si arsyeton, është e deformuar, dhe karakterizohet nga një çekuilibër i perceptimit për veten dhe tjetrin, në të cilin del në pah një skualifikim dhe vetëamortizim i qartë kundër idealizimit të partnerit. Kjo është arsyeja pse ka tërheqje ndaj partnerëve të vetëpërmbajtur, vendimmarrës, të cilët lënë pak hapësirë për ndarje. Partnerit i delegohet gjithçka.

Së dyti, aq paradoksale sa mund të duket, personi me varësi emocionale ka frikë nga marrëdhëniet, sepse janë braktisur potencialisht. Kjo është arsyeja pse ai kurrë nuk arrin ta lërë veten të ecë përpara dhe të pushojë plotësisht, por gjithmonë duhet të qëndrojë vigjilent, i gatshëm për kundërmasat e nevojshme për t’u përballur me kërcënimin e humbjes. Është e qartë se kjo i largon partnerët e dashur dhe autentikë për t’i dhënë hapësirë marrëdhënies së pakënaqshme. Pika për të dalë nga varësia emocionale është, të pyesim veten pse ndjehemi të tërhequr nga ky lloj personi dhe çfarë e ndalon fundin e një marrëdhënieje të tillë vuajtëse dhe jofunksionale?

Të dalësh nga varësia emocionale

Kur pacientët e mi ndjejnë se janë viktima të një fati të pavëmendshëm në seri: “Pse më ndodhin të gjitha mua?” ose janë të bindur se në botë nuk ekzistojnë më meshkuj “të shëndetshëm”, “Janë të gjithë njësoj, nuk ka më shpresë”, kuptojnë se ka ardhur momenti ta shohin situatën drejt dhe të vënë në dyshim mënyrën se si i shohin gjërat. Këto pasqyra në fakt paraqesin vendimin e nënkuptuar të gruas për të parë qartë dhe hedhur dritë mbi arsyen se përse ato vazhdojnë të mbërthehen në marrëdhënie që i dëmtojnë.

Para së gjithash është e rëndësishme të nënvizohet se nuk ka një vademekum për rimëkëmbjen e varësisë emocionale. Bëheni të varur për arsye të ndryshme që nuk mund të përgjithësohen, dhe kjo është e njëjtë për të gjithë. Në fakt, çdo person ka historinë e tij të jetës, vjen nga një lloj i veçantë modeli familjar dhe edukativ, ka një lidhje specifike me prindërit, ka personalitetin e tij, karakterin, kufijtë dhe burimet personale. Me pak fjalë, një person e zhvillon varësinë e tij emocionale si një zgjidhje për historinë e jetës së vet.

Uniciteti i personit e bën të pamundur dhe reduktues përgjithësimin. Pra, më shumë se sa të jepni përgjigje, është e rëndësishme të bëni pyetje. Përkundër kësaj, ndihem e sigurt në përcaktimin e disa parimeve themelore. Para së gjithash, personi që vuan nga varësia emocionale nuk do të dalë kurrë nga kjo lloj marrëdhënieje derisa të jetë i gatshëm të pranojë që zbrazëtia që ai ndjen nuk mund dhe nuk duhet të plotësohet nga të tjerët.  Është e nevojshme të jemi të gatshëm të pranojmë se jemi ne, në njëfarë mase, që kemi krijuar pakënaqësinë tonë, duke përsëritur marrëdhënie të bazuara në themele jofunksionale.

Hapi i dytë, është e nevojshme të jeni të gatshëm të punoni me veten, me një rrugëtim psikoterapie, të rrisni vetëdijen dhe të legjitimoni se ekzistoni. Kjo do të thotë: të lejosh veten të ketë dhe të ndjekë nevojat dhe dëshirat e vërteta, të mësojë të qëndrojë më veten, të zgjedhë për veten dhe të sigurojë vetveten. Vetëm kështu do të jeni të lumtur dhe do të keni një lidhje të shëndetshme me partnerin.

Hapi i tretë, mbase më i vështiri, mëso ta lësh të shkojë. Ta ndahesh! Kuptoni plotësisht se, nuk është të qëndruarit me durim brenda marrëdhënies së varësisë se gjërat do të ndryshojnë. Nëse gjërat vazhdojnë të përkeqësohen, nuk është sepse nuk keni bërë përpjekje të mjaftueshme. Nuk po bën gjithçka për partnerin që ai të mësojë të të dojë në mënyrë të shëndetshme.

Vetëm përmes kësaj përgjegjësie mund të ndërtohet një marrëdhënie e shëndetshme. Jo vetëm mes njëri-tjetrit, por para së gjithash me veten.

****

Elisa Buratti është psikologe italiane në Milano dhe këshilluese në fushën e psikologjisë

j.l./ dita

June 29, 2020 13:55
Komento

2 Komente

  1. Halleluja ...! Sto veramtente male a fronte questo scrito . E penso a Te June 29, 16:31

    Shkrim mjaft interesante ,par nga ai kendveshtrim emocional ,ky studim i Psikologes Simpatike E.Buratti
    .
    S’e kisha meduar kurr qe Ne te benim pjes ne nji Teme kaq intersante ,por un e ndjeja te domosdoshme te hidhja njiher ketu e konfrontoja ty me kte art emocional qe po me shkaterron – { shkruante Ajo } duke pritur reagimin tend – Ti Marinar ne Furtun 😉

    Eshte nji ndjenj e paspjegueshme ,
    kjo qe ndodh ,brenda disa personave ,
    qe me sa duket kan nji lidhje aq te forte jovetem emocionale e ne nji distance te tille te ndjejn njikohesishte ,ate munges ,paralele ndjenjash me qen kaq ne sinkron
    ne gjithcka ndodh brenda tyre !

    Nji Telepati me nji force magnetike te papare ,
    kjo aftesi e te njderit kuptuarit nga distanca ate gjendje emocionale si edhe tjetri .

    Dy zemra qe rrahin kaq fort me syt ,ne te njejtin drejtim …
    ——-
    Rrefim_im
    Sot ra nji shi i tmerrshem .
    Si i thon aty .”Rrodhi qielli”
    Zgjati disa ore .
    Nji kohe e tille me ben shume sentimetal .
    Ne caste te tilla melankolie , ndjej fort ate shtrengim ne gjokse e cila vjen nga mungesa e saj .

    Jane emocionet ,mundohem te qetsoj vehten .
    Mendon te largosh sadopak ate mendim e i lutesh Zotit
    qe gjithcka ke ajo te jet me se miri ,
    por mjerishte ,si gjithmone ajo pergjigje mungon .
    Dhe brenda teje rreaxionet jane nga me te ndryshmet .
    Ti ndihesh fajtor para saj ,gjithckaje qe shkaktove ,
    kerkon falje duke ju lutur vet Zotit te besoj ,
    sepse kam gabuar , se nuk bera aq sa e si duhej per ate njeri ,
    por …se isha e mbetem ai ,qe s’do heq dor kurr see dashururari ate ndjenj ,si ateher qysh ne kontaktin e pare sidoqe keqkuptimet ,mosmarreveshjet ,ngurimet ne te dy krahet kapricioze ,krijuan si me then kte maredhenje “te pakenaqshme ” si e thot edhe Zonja Psikologe ,korrekt .
    Por ja ;
    Ne dime se emocionet e forta krijojn Stuhi 😉

    Nuk eshte e lehte te sqarosh dicka te tille ,
    ne kte distance zonja Psikolige .
    Por me beso ,
    Cdo dite mendoja ate kthim saher degjoja kenge “Tornero”
    atje… ku bashke ziheshim ne syt te Botes
    dhe pajtoheshim fshehur,
    neteve ,kur zemrat na godisnin me ate forc drejt njera-tjetres
    dhe shtrire ne shtrat si femij qeshnim me veten tone ,
    duke psheretire nen ze
    Te dua…me gjith forcen e shpirtit ,
    -tingellon ndoshta si marrezi ,por ajo ndjej e tille eshte ,
    c’faj kemi ne te Dy !
    Amore mio
    Psikologet mundet te ken shume variante perplasje emocionale ngecje brenda atyre emonineve ,
    por ne te Dy jemi ndryshe nga ata ,te tjeret ,
    e besom se ,asnji s’me ndan dot nga ty ,
    e un e di s’e ti me ndjen cdo rrahje te zemres brenda gjoksit tim .
    Me beso nuk bej pjes e ato Vampire Emocionale ,
    etj Versione te asaj Vartesie Emocionale te Psikologjise
    as qe do triblonte ndjenjat e dikujt per kenaqsit personale ala narciste jo kurr . 8Mundet te duket dicka ashtu ,tip narcisti psh ,por “te dukurit ” s’do te thote asnjiher “sein ” -i tille )
    Nqs ti do shikosh drejt ne sy , beson ne ate qe ndjen .
    Ne ate se un nuk do deshiroja kurr e kte Bote te shkaktoja dhimbje ty .Jo.Asnjiher .
    Te lo giuro …
    Ajo qe ti shikon ne ato sy eshte e vetrtete …

    Keshtu ju pergjigj vagabondi ;
    zemres se tij rrebele, e cila godiste brenda gjoksit me forcen e nji te zhgenjyere nga ajo ndjeje e xhironte aq pameshirshem si te ndodhej brenda nji Stuhie te forte

    “Ne presim ,
    shpresojme ,
    ne ate Takim
    me Fatin
    nderkohe qe disa e ka brenda tyre dhe s’dijn ta jetojne ”

    —————
    Nji shkrim qe me duhej sot kto dite me shi.
    Temat direkte dhembin por edhe qetesojn ,
    ne njifar menyre shprirtrat kur konfrontojme anen e tyre emocionale

    (ily) 😉

    Reply to this comment
  2. Halleluja ...! Sto veramtente male a fronte questo scrito . E penso a Te June 29, 16:48

    Shkrim mjaft interesante ,par nga ai kendveshtrim emocional ,ky studim i Psikologes Simpatike E.Buratti
    .
    S’e kisha menduar kurr qe Ne te benim pjes ne nji Teme kaq intersante ,por un e ndjeja te domosdoshme ta hidhja njiher ketu e konfrontoja ty me kte art emocional qe po me shkaterron – { shkruante Ajo } duke pritur reagimin tend – Ti Marinar ne Furtun 😉

    Eshte nji ndjenj e paspjegueshme ,
    kjo qe ndodh ,brenda disa personave ,
    qe me sa duket kan nji lidhje aq te forte jovetem emocionale e ne nji distance te tille te ndjejn njikohesishte ,ate munges ,paralele ndjenjash me qen kaq ne sinkron
    ne gjithcka ndodh brenda tyre !

    Nji Telepati me nji force magnetike te papare ,
    kjo aftesi e te njderit kuptuarit nga distanca ate gjendje emocionale si edhe tjetri .

    Dy zemra qe rrahin kaq fort me syt ,ne te njejtin drejtim …
    ——-
    Rrefimi_im
    Sot ra nji shi i tmerrshem .
    Si i thon aty .”Rrodhi qielli”
    Zgjati disa ore .
    Nji kohe e tille me ben shume sentimetal .
    Ne caste te tilla melankolie , ndjej fort ate shtrengim ne gjokse e cila vjen nga mungesa e saj .

    Jane emocionet ,mundohem te qetsoj vehten .
    Mendon te largosh sadopak ate mendim e i lutesh Zotit
    qe gjithcka ke ajo te jet me se miri ,
    por mjerishte ,si gjithmone ajo pergjigje mungon .
    Dhe brenda teje rreaxionet jane nga me te ndryshmet .
    Ti ndihesh fajtor para saj ,gjithckaje qe shkaktove ,
    kerkon falje duke ju lutur vet Zotit te besoj ,
    sepse kam gabuar , se nuk bera aq sa e si duhej per ate njeri ,
    por …se isha e mbetem ai ,qe s’do heq dor kurr see dashururari ate ndjenj ,si ateher qysh ne kontaktin e pare sidoqe keqkuptimet ,mosmarreveshjet ,ngurimet ne te dy krahet kapricioze ,krijuan si me then kte maredhenje “te pakenaqshme ” si e thot edhe Zonja Psikologe ,korrekt .
    Por ja ;
    Ne dime se emocionet e forta krijojn Stuhi 😉

    Nuk eshte e lehte te sqarosh dicka te tille ,
    ne kte distance zonja Psikologe .
    Por me beso ,
    Cdo dite mendoja ate kthim saher degjoja kenge “Tornero”
    atje… ku bashke ziheshim ne syt te Botes
    dhe pajtoheshim fshehur,
    neteve ,kur zemrat na godisnin me ate forc drejt njera-tjetres
    dhe shtrire ne shtrat si femij qeshnim me veten tone ,
    duke psheretire nen ze
    Te dua…me gjith forcen e shpirtit ,
    -tingellon ndoshta si marrezi ,por ajo ndjej e tille eshte ,
    c’faj kemi ne te Dy !
    Amore mio
    Psikologet mundet te ken shume variante perplasje emocionale ngecje brenda atyre emocioneve ,
    por ne te Dy jemi ndryshe nga ata ,te tjeret ,
    e besom se ,asnji s’me ndan dot nga ty ,
    e un e di s’e ti me ndjen cdo rrahje te zemres brenda gjoksit tim .
    Me beso nuk bej pjes ne ato Vampire Emocionale ,
    etj Versione te asaj Vartesie Emocionale te Psikologjise
    as qe do triblonte ndjenjat e dikujt per kenaqsit personale ala narciste jo kurr . (Mundet te duket dicka ashtu ,tip narcisti psh ,por “te dukurit ” s’do te thote asnjiher “sein ” -i tille )
    Nqs ti do shikosh drejt ne sy , beson ne ate qe ndjen .
    Ne ate se un nuk do deshiroja kurr e kte Bote te shkaktoja dhimbje ty .Jo.Asnjiher .
    Te lo giuro …
    Ajo qe ti shikon ne ato sy eshte e vetrtete …

    Keshtu ju pergjigj vagabondi ;
    zemres se tij rrebele, e cila godiste brenda gjoksit me forcen e nji te zhgenjyere nga ajo ndjeje e xhironte aq pameshirshem si te ndodhej brenda nji Stuhie te forte

    “Ne presim ,
    shpresojme ,
    ne ate Takim
    me Fatin
    nderkohe qe disa e ka brenda tyre dhe s’dijn ta jetojne ”

    —————
    Nji shkrim qe me duhej sot kto dite me shi.
    Temat direkte dhembin por edhe qetesojn ,
    ne njifar menyre shprirtrat kur konfrontojme anen e tyre emocionale

    (ily) 😉

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

Njoftim

Njoftim

Njoftim