Fatos Tarifa: Pse manipulimet, teoritë konspirative, presionet, shantazhet dhe së fundmi, kryengritja e dhunshme në Capitol Hill nuk ishin “surprizë”

January 12, 2021 12:22

Fatos Tarifa: Pse manipulimet, teoritë konspirative, presionet, shantazhet dhe së fundmi, kryengritja e dhunshme në Capitol Hill nuk ishin “surprizë”

Nga Fatos Tarifa

Botuar në DITA

Donald Trump, i cili shërbeu si presidenti i 45-të i Shteteve të Bashkuara, i lë shëndenë këto ditë Shtëpisë së Bardhë në një mënyrë të pashembullt dhe shumë të turpshme. Në kopertinën e numrit të saj të fundit, revista britanike The Economist e konsideron trashëgiminë që la pas z. Trump si një turp. Përpjekja e tij për të penguar konfirmimin e presidentit të zgjedhur në garë me të, zotit Joe Biden, përmes manipulimeve, teorive konspirative, presioneve e shantazheve të çdo lloji dhe, së fundmi, përmes nxitjes së një kryengritjeje të dhunshme në Capitol Hill ditën e numërimit të votave të Kolegjit Elektoral, më 6 janar 2021, një akt, të cilin pjesa më e madhe e publikut dhe e ligjvenësve amerikanë, mediat më të mëdha amerikane dhe ato botërore e konsideruan si një akt kriminal, shumë të rrezikshëm për fatet e demokracisë amerikane dhe për interesin kombëtar të Shteteve të Bashkuara, nuk ishin surprizë për shumë njerëz, jo vetëm në Amerikë, por edhe jashtë saj. Gazeta Dita vlerëson me respekt, si përherë, një ndër bashkëpunëtorët më të ngushtë të saj, akademikun dhe diplomatin e shquar, Prof. Fatos Tarifa, për analizat e thella dhe parashikimet e sakta që ai ka bërë mbi “doktrinën” e z. Trump dhe politikat e tij qysh para se ai të hynte në Shtëpinë e Bardhë, si Presidenti i 45-të i Shteteve të Bashkuara (në fillim të nëntorit 2016) dhe menjëherë (vetëm një javë) pasi ai u inaugurua në atë detyrë. I njohur dhe i vlerësuar nga shumë autoritete shkencorë të huaj si “një studiues që shquhet për një intuitë dhe talent të veçantë në parashikimin e prirjeve të zhvillimit global dhe në analizën e ngjarjeve ndërkombëtare”, analizat dhe parashikimet e Prof. Tarifës edhe këtë herë janë provuar tërësisht të vërteta e largpamëse. Redaksia e gazetës Dita e gjykon me interes dhe me dobi për publikun ribotimin e plotë të dy prej analizave të tij mbi presidencën e z. Trump, që kjo gazetë ka botuar përkatësisht më 9 nëntor 2016 dhe më 1 shkurt 2017, të cilat marrin një vlerë të veçantë sot, në kuadër të ngjarjeve të ditëve të fundit në Uashington.

 1

Recycle, it works!

Donald Trump si mit dhe si realitet

Botuar në gazetën DITA më 9 nëntor 2016

20 vite më parë, më 1996, kur jetoja dhe punoja në Shtetet e Bashkuara, ndërsa shkoja në punë dhe kthehesha prej saj, dëgjoja në radio çdo ditë një reklamë që transmetohej nga NPR (National Public Radio). Ajo thoshte, pak a shumë, si vijon: “Në vitin 1952, Dwight D. Eisnehower u thoshte qytetarëve amerikanë, që atë vit do të votonin për presidentin e tyre: ‘Fellow Americans, it’s time for change!’. Në vitin 1960, J. F. Kennedy, i cili kandidonte për kreun e Shtëpisë së Bardhë, përsëri thoshte: ‘Fellow Americans, it’s time for change!’. Në vitin 1968, Richard Nixon, në fushatën që e zgjodhi atë president të Shteteve të Bashkuara, përsëriste të njëjtin refren: ‘Fellow Americans, it’s time for change!’. Në vitin 1976, Jimmy Carter u drejtohej qytetarëve të vendit të tij me po këto fjalë: ‘Fellow Americans, it’s time for change!’. Në vitin 1980, Ronald Reagan, gjithashtu, u thoshte qytetarëve të vendit të vet: ‘Fellow Americans, it’s time for change!’. Në vitin 1992 Bill Clinton përsëriste të njëjtin avaz: ‘Fellow Americans, it’s time for change!’; Tani, Bob Dole u thotë “his Fellow Americans”: ‘It’s time for change!’”.

Reklama mbyllej me këto fjalë: “Recycle, it works!”.

Atë vit, pra më 1996, Bill Clinton kërkonte mandatin e dytë si president i Shteteve të Bashkuara, i konkuruar në garën për Shtëpinë e Bardhë nga senatori i njohur republikan Robert (“Bob”) Dole. Ky i fundit, edhe pse, si të gjithë kandidatët presidencialë, u përpoq t’i bindte qytetarët amerikanë se ishte “koha për ndryshim”, humbi me një diferencë 8.8 për qind ndaj rivalit të tij demokrat. A do të thoshte humbja e tij se viti 1996 nuk ishte një kohë për ndryshime në politikën amerikane dhe në jetën e qytetarëve amerikanë?

Reklama radiofonike e sipërpërmendur më bënte të vija buzën në gaz sa herë që e dëgjoja. Përsëritej i njëjti mesazh, me të njëjtat fjalë, nga të gjithë ata personalitete politike që për dekada me radhë kishin synuar postin e presidentit të Shteteve të Bashkuara. E vetmja gjë ndryshe ishte zëri i aktorëve që interpretonin karakteret në fjalë.

 

Faqja e parë e gazetës, DITA 12.01.2021

* * *

Ky episod më kujtohej sa herë që Donald Trump, gjatë fushatës së tij agresive për të marrë postin e kreut të Shtëpisë së Bardhë, e bëri sloganin “Time for change” idiomën kryesore të retorikës së të tij. Po ky episod m’u kujtua edhe dje, kur lexova në gazetën Shekulli një intervistë të z. Arjan Starova mbi zgjedhjet e djeshme presidenciale në SHBA. Z. Starova shprehej se “Amerikanët duan gjëra të reja” dhe, prandaj, sipas tij, ata do të zgjedhin Trump-in si presidentin e tyre!

Analiza e z. Starova ngre për mua një sërë pikëpyetjesh dhe unë do mundohem t’i shqyrtoj argumentet e tij një për një.

(1) Z. Starova e cilëson kandidatin republikan Donald Trump si një njeri që “kërkon ndryshime rrënjësore në politikën amerikane”, por ai nuk është në gjendje, madje as e shtron si çështje të provojë se sa një pretendim, ose synim i tillë është i vërtetë apo i mundur në kushtet e një vendi si Shtetet e Bashkuara. Z. Starova nuk ka se si të provojë se sa “rrënjësisht” mundet që ta ndryshojë “politikën amerikane” një njeri që zgjidhet president i atij vendi. “Time for change” nuk do të thotë se “change” është domosdo një gjë e lehtë ose, madje, e mundur. Dhe, për më tepër, çfarë lloj ndryshimi premton se do të sjellë Trump në politikën amerikane? Në qoftë se zotit Starova i pëlqejnë ndryshimet që kërkon të bëjë Trump në politikën e Shteteve të Bashkuara, kjo do të thotë se ai, pra z. Starova, ka qenë, ose është i pakënaqur me politikën e derisotme të administratës së këtij vendi.

(2) Z. Starova pohon se Donald Trump “i akuzon demokratët se kanë ngritur një sistem tërësisht të korruptuar, mashtrues në të gjitha poret e institucioneve” amerikane, por, shton ai, “për këtë nuk mund të bëjmë koment sepse ne nuk kemi fakte”! Por, nëse nuk kemi fakte, si mundet ta quash kritikën e Trump-it një meritë të fushatës së tij elektorale, fushatë e cila, siç e dimë mirë të gjithë, është karakterizuar gjatë gjithë kohës nga shpifjet më të mëdha dhe sulmet më të egra ndal rivales së tij demokrate, znj. Clinton, dhe ndaj demokratëve në përgjithësi?!

(3) Për shkak se, siç pohon ai vetë, z. Starova nuk është “ekspert i polle-ve”, ai “përdor logjikën”, dhe logjika e tij e çon në përfundimin se Trump do të zgjidhet president i Shteteve të Bashkuara. Pse? Sepse ai “personalisht” mendon se “Amerika do të votojë për një ndryshim”. Se ç’do të thotë “ndryshim”, këtë z. Starova nuk di të na e thotë. Për të, amerikanët kërkojnë thjesht një “ndryshim”, që mund të jetë “çdo lloj ndryshimi”. Por cili ka qenë ndonjëherë ai kandidat për postin e presidentit të Shteteve të Bashkuara, ose edhe për postin e kreut të shtetit ose të qeverisë së çdo vendi tjetër, që nuk u ka premtuar zgjedhësve të tij, në garë përballë rivalëve të tij, “ndryshim”. Cili politikan mund të fitojë zgjedhjet nëse nuk premton “ndryshim”? Recycle, it works!

(4) Ndryshe nga çdo opinion që është shprehur dhe nga çdo vlerësim që u është bërë tre debateve televizivë mes kandidatëve në garë për postin e presidentit amerikan, Clinton vs. Trump, z. Starova pohon se, në debatin e tretë, Trump ishte “shumë më lart, ndërsa [në] dy të parët [ai dhe Clinton] ishin aty-aty”! Z. Starova mund të ketë kutin e tij të matjes e të vlerësimit të gjërave, por nëse çdo kut tjetër mat dhe vlerëson ndryshe nga kuti i tij, me këtë të fundit ka një problem. I konsideruar si humbës në ata tre debate nga pjesa më e madhe e publikut dhe e ekspertëve të politikës amerikane, z. Trump nuk ka se si të jetë fitues në sytë e një njeriu të vetëm, pra të z. Starova.

(5) Z. Starova vlerëson se, si një kandidat për president, “Trump ka qenë në nivele të larta dhe me atë që ka treguar mund ta bënte shumë mirë detyrën e presidentit”. Nivele të larta kur, në të vërtetë, fushata e tij presidenciale është vlerësuar si më “e ulta” për nga vokabulari dhe nga sjellja e tij në publik ndaj rivalit të vet politik, në atë masë sa gazeta Washington Post e ka cilësuar atë si një “lunatic të rrezikshëm” (dangerous lunatic)?!

(6) Së fundmi, z. Starova “argumenton” se, ashtu si rivalja e tij, Donald Trump ka një “koeficient të lartë inteligjence” dhe do të jetë një “president shumë i mirë”. Këtu, kolegu im, bie në kurthin e atyre që besojnë se Trump, i cili asnjëherë nuk i është nënshtruar ndonjë testi që “mat” inteligjencën, ka një IQ shumë të lartë.

 

* * *

E para gjë që mund të thuhet me siguri për z. Trump është se askush nuk është i sigurt për IQ-në e tij. Vetë Trump dhe përkrahësit e tij më luajalë besojnë se IQ-ja e tij është 156 (pa e matur kurrë përmes një testi), çka do të thotë se Trump është pothuajse aq inteligjent sa kanë qenë Leonardo Devinci (me një IQ 220) dhe Albert Einstein (me një IQ 160). Vetë Trump është i obsesuar me idenë e “gjenisë” së tij dhe kjo duket se është një armë kundër rivalëve të tij politikë. Në vitin 2009, në librin e tij Mendo si një kampion (Think Like a Champion), Donald Trump tregon se, kur “dikush më pyeti nëse unë mendoj se jam një gjeni, vendosa t’i them Po. Pse jo?”.

A mund t’i vemë faj “gjeniut” Trump, kur për të gjeni të vërtetë janë edhe Sylvester Stallone (“gjeni thjesht instiktivisht”!) dhe Jean-Georges Vongerichten, dikush që menaxhon një restorant në një prej hoteleve të Trump-it?!

Për ata që nuk e dinë se ç’është IQ (intelligence quotient), sqaroj se ky koncept përfaqëson, ose shpreh vlerën totale të përftuar nga një sërë testesh të standardizuar, të dizenjuar për të matur shkallën e inteligjencës te njerëzit. Thuajse dy të tretat e njerëzve vlerësohet se kanë një IQ midis 85 dhe 115. Vetëm rreth 5 për qind e njerëzve rezulton se kanë një IQ më të lartë se 125 dhe, po kështu, vetëm rreth 5 për qind e tyre kanë një IQ më të ulët se 75. Nëse Trump do të kishte një IQ rreth 156, ai do të ishte më inteligjent se 99.98 për qind e të gjithë njerëzve që popullojnë planetin tonë! Mua vetë, asgjë nga pohimet verbale të tij nuk më sugjeron një IQ të lartë. Fjalori vulgar, mënyra e të arsyetuarit të tij dhe mungesa e njohurive të thella mbi subjekte të komplikuara (si Lindja e Mesme ose seksualiteti human) e rendisin atë mes njerëzve me inteligjencë të zakonshme. Jo pa arsye, një presidenti si Donald Trump i trembet edhe vetë një pjesë e madhe e republikanëve, pasi ai, duke mos i kuptuar kompleksitetet e situatave të sotme, nuk do të ishte në gjendje që të ushtronte siç duhet funksionet e presidentit të fuqisë më të madhe të globit.

Disa artikuj të botuar në SHBA kohët e fundit e vlerësojnë IQ-në e z. Trump në intervalin 110-130, çka do të thotë, nëse u besojmë testeve standarde të tillë, se shkalla e inteligjencës së tij është ajo e një njeriu të zakonshëm, ose disi më e lartë, por, sidoqoftë, shumë larg asaj të një gjeniu, siç vetëshpallet Trump dhe siç portretizohet ai nga shumë prej simpatizantëve të tij. Thjesht një kujtesë: A nuk ishte Rudy Giuliani, ish-kryetari i Bashkisë së Nju Jorkut dhe një mbështetës i devotshëm i z. Donald ai që, në një emision televiziv (Meet the Press) në NBC News, në tetor të këtij viti, e cilësoi atë si një “gjeni”, i cili kishte mundur të evitonte pagesat e taksave federale mbi të ardhurat?

 

* * *

Popullariteti i konsiderueshëm që gëzon z. Trump nuk i dedikohet “gjenisë” së tij. Shumica e njerëve që janë republikanë luajalë, do të votonin për një kandidat republikan pavarësisht se cili është ai. Në Shqipëri, dhe thuajse kudo, ndodh njëlloj. Është një lloj si në futboll. Ti mbron skuadrën tënde, sido që të luajë ajo.

Trump pëlqehet dhe është përkrahur nga racistë, misogjinistë, homofobë, proto-fashistë të çdo lloji, të cilët, deri më sot, kanë qenë frenuar në veprimet e tyre nga norma sociale e standarde më liberale. Trump nuk i denoncon ata, përkundrazi i çmon, jo sepse ai është domosdoshmërisht një prej tyre, ose si ata, por sepse duke qenë vetë një narcisist, atij i pëlqen që të venerohet prej të tjerëve dhe, njerëz të tillë, e ushqejnë këtë dëshirë të tij.

Le t’i “bëjmë vend” z. Trump mes “të ngjashmëve” të tij, gjenive të njerëzimit: Da Vinçit, Shekspirit, Dekartit, Njutonit, Xhefersonit, Marksit, Van Gogut, Ajnshtajnit, por të mos besojmë në mënyrë naive se ai do të ishte një president “shumë i mirë” për Shtetet e Bashkuara dhe, si i tillë, lideri i përgjegjshëm e largpamës i politikës së globit që popullojmë të gjithë bashkë, si popuj.

 

2

‘Doktrina Trump’ si revizionizëm

Botuar në gazetën DITA më 1 shkurt 2017.

Të çuditshëm janë disa gazetarë. Zgjedhja e z. Donald Trump në krye të Shtëpisë së Bardhë u dha shkas të thonë se unë gabova në parashikimet e mia për zgjedhjet presidenciale në SHBA dhe, menjëherë, kërkuan që t’ua shpjegoja këtë “miopi” politike timen. Një shpjegim të tillë e bëra për gazetën Dita, në një intervistë me gazetarin Xhevdet Shehu. Përmbajtja e asaj interviste shtjellohet e plotë më poshtë.

Unë nuk bëra orakullin për zgjedhjet presidenciale në Amerikë, por analistin, mbështetur në përvojën time jetësore, akademike e diplomatike në Shtetet e Bashkuara dhe në studimet e mira mbi politikën e brendshme e të jashtme amerikane. Në politikë ka gjithmonë të papritura. Njëlloj si unë, humbjen e z. Trump e dëshiruan dhe e parashikuan shumica e popullit amerikan. Shumica e amerikanëve (48.2 për qind) e tyre votuan kundër të tij, në favor të kandidates demokrate, Hillary Clinton. Donald Trump fitoi vetëm 46.1 për qind të votave. Rreth 3.2 milionë amerikanë më shumë votuan për kandidaten që humbi. Trump u zgjodh president i Shteteve të Bashkuara me 2.1 për qind vota më pak. Zgjedhja e tij në krye të Shtëpisë së Bardhë nuk është, pra, rezultat i fitores së tij; kjo u bë e mundur për shkak të sistemit elektoral që ekziston prej më shumë se dy shekujsh në atë vend. Më saktë, për Donald Trump-in nuk votoi shumica e afërsisht 130 milionë qytetarëve amerikanë që morën pjesë në zgjedhjet presidenciale, por votoi shumica e vetëm 538 anëtarëve të Kolegjit Elektoral të atij vendi. Kjo, natyrisht, nuk e vë në dyshim legjitimitetin e z. Trump si President i Shteteve të Bashkuara, sepse është vetë sistemi politik dhe mekanizmat e sistemit elektoral amerikan që e mundësojnë edhe një humbës të votës popullore që të zgjidhet në postin më të lartë të shtetit.

 

* * *

Kushdo që e njeh sistemin politik amerikan dhe historinë e presidencës së Shteteve të Bashkuara e di se Donald Trump nuk është i pari president i atij vendi që zgjidhet në këtë post duke mos fituar shumicën e votave të popullit të vet. Para tij kanë qenë katër presidentë të tjerë, të cilët, edhe pse kanë marë më pak vota, u zgjodhën në krye të Shtëpisë së Bardhë me shumicën e votave të Kolegjit Elektoral: John Qincy Adams (vs Andrew Jackson), më 1824; Rutherford Hayes (vs Samuel Tilden), më 1876; Benjamin Harrison (vs Grover Cleveland), më 1888 dhe George W. Bush (vs Al Gore), në vitin 2000.

Nuk ishin vetëm shumica e amerikanëve që humbën në parashikimet e tyre për rezultatin e zgjedhjeve të fundit presidenciale në SHBA. Bashkë me ta dështuan edhe parashikimet e pothuajse të gjitha mediave më të mëdha në atë vend, parashikimet e pjesës më të madhe të analistëve politikë, si dhe parashikimet e pjesës më të madhe të publikut e të politikanëve europianë. Kë mund të “fajësosh” për këtë “miopi” politike veç sistemit të kolegjit elektoral që vazhdon të ekzistojë në Shtetet e Bashkuara, edhe pas shumë përpjekjesh legjislative që janë bërë për ta eliminuar atë?

Mos harroni se, në fakt, Trump u zgjodh president i Shteteve të Bashkuara i kundërshtuar fort jo vetëm nga elektorati amerikan që tradicionalisht ka votuar për demokratët, por i kundërshtuar dhe i anatemuar edhe nga një pjesë e madhe e lidershipit republikan.

Zgjedhja e z. Trump i shtyn disa gazetarë të pyesin nëse, me ardhjen e tij në krye të administratës amerikane do të ndryshojë edhe “rendi botëror” i sotëm. Ndonjë prej tyre, madje, është shprehur se, me Trump-in, bota po hyn në një “epokë të re”.

Unë e kundërshtoj këtë pikëpamje. Ajo është tërësisht e pambështetur në fakte dhe e paargumentuar. Është ende shumë herët që të flitet me siguri se ç’mund të ndodhë pas zgjedhjes së z. Trump si president i Shteteve të Bashkuara dhe unë nuk dua t’ju jap gazetarëve “arsye” për të më thënë më vonë, përsëri, se kam dështuar në parashikimete mia ☺. Jo, vërtet është shumë herët. Z. Trump ka vetëm dhjetë ditë që ka marrë në dorë drejtimin e Shtëpisë së Bardhë dhe ndryshimet në politikën e brendshme e të jashtme amerikane janë të pritshme. Në fakt, disa ndryshime të rëndësishme kanë filluar të kryhen, por do të ishte e nxituar të bëja parashikime për një “epokë të re botërore”, për një Rend të Ri Botëror, ose për një paradigmë të re në marrëdhëniet mes fuqive të mëdha të globit. Sidoqoftë, nëse retorika dhe veprimet e ditëve të para të presidentit të sapozgjedhur amerikan janë tregues i një “Doktrine Trump” në embrionet e saj, disa “parashikime” (që mund të jenë edhe të gabuara) mund të bëhen.

 

* * *

Unë kam besuar gjithmonë—dhe vazhdoj të besoj—se pavarësisht individit që zgjidhet në krye të administratës amerikane, politikat e jashtme e të brendshme të kësaj fuqie të madhe nuk mund të pësojnë ndryshime rrënjësore “over night”. Detyrimi kryesor i çdo shteti—dhe parimi themelor i politikës së tij të jashtme e të brendshme—është mbrojtja e interesit kombëtar dhe unë nuk shoh asnjë arsye të besoj se interesi kombëtar i Shteteve të Bashkuara ka ndryshuar me ardhjen e z. Trump. Ajo çka mund të ketë ndryshuar është perspektiva nga e cila presidenti Trump i sheh shumë prej çështjeve që lidhen me interesin kombëtar të këtij vendi, por jo vetë interesi kombëtar i Shteteve të Bashkuara. Ky i fundit mbetet obligimi kryesor dhe qëllimi më i lartë i politikës së çdo vendi, të cilit i nënshtrohen të gjitha objektivat e tjerë. Z. Trump flet në emër të “sigurisë kombëtare” të Shteteve të Bashkuara dhe kjo është veçse e natyrshme për çdo president amerikan, si dhe për kreun e shtetit të çdo vendi tjetër. Henry Kissinger thotë se siguria kombëtare e një vendi është “përgjegjësia më e lartë e çdo shteti dhe, si e tillë, ajo nuk mund të vihet në rrezik duke bërë kompromis për të”.

Sidoqoftë, shenjat e para që vijnë nga administrata e presidentit Trump nuk duket se janë në çdo aspekt një vazhdimësi e politikave të mëparshme të administratave amerikane, si kur në krye të një administrate ishte një president republikan, ashtu edhe kur ajo drejtohej nga një president demokrat. Nga sa kam ndjekur deri më sot, Trump është ndryshe (dhe larg) nga çdo president—republikan ose demokrat—që ka drejtuar Shtëpinë e Bardhë në këto 70 vitet e fundit.

Përveç mungesës së theksuar të eksperiencës në çështjet globale dhe në politikën e jashtme, z. Trump duket se ka fare pak gjëra të përbashkëta me presidentët më të shquar amerikanë të pas Luftës së Dytë Botërore, si Harry Truman (D), Dwight Eisenhower (R), John F. Kennedy (D), Ronald Reagan (R) apo Bill Clinton (D). Këta të gjithë ishin internacionalistë dhe atlanticistë, krijuesit dhe mbështetësit e aleancës më të fuqishme politike-ushtarake që ka njohur historia (NATO), dhe mbështetës qysh nga fillimi i Projektit Europian. Kujtoni vetëm fjalët e njohura të Presidentit Kennedy, më 1962, se “Shtetet e Bashkuara e shohin këtë ndërmarrje të re të madhe (Komunitetin Europian) me shpresë dhe admirim. “Ne”, shprehej ai, “nuk e shohim një Europë të fortë dhe të bashkuar si një rival, por si një partner”. “Një Europë e fortë dhe e bashkuar”, theksonte J. F. Kennedy, “ka qenë ‘objektivi kryesor’ i politikës së jashtme amerikane qysh nga mbarimi i Luftës së Dytë Botërore”.

Qysh nga ajo kohë, të gjitha administratat amerikane kanë mbështetur vazhdimisht pothuajse çdo iniciativë për thellimin e integrimit dhe zgjerimin e Europës së bashkuar. Mbështetjen de facto amerikane për një “Europë të fortë” e konfirmoi edhe një herë ish-Presidenti George W. Bush, në shkurtin e vitit 2005, kur theksoi se “Amerika mbështet një Europë të fortë”, sepse ajo “ka nevojë për një partner të fortë në përpjekjen e vështirë për të përhapur lirinë në botë”. Duke folur për qëndrimin e Shteteve të Bashkuara ndaj Europës, Zbigniew Brzezinski, nga ana e vet, ka argumentuar se, nga këndvështrimi i interesave amerikane, është në dobi të Amerikës që Europa: “Një, të jetë e zgjeruar; dy, që ajo të jetë politikisht më e përcaktuar; tre, që ajo të ketë kapacitete më të mëdha ushtarake të vetat; dhe katër, që ajo të jetë e lidhur në aleancë me Shtetet e Bashkuara”.

Në fakt, paqja e brendshme dhe prosperiteti i Europës pas Luftës së Dytë Botërore janë bërë të mundura në një ekonomi globale relativisht të hapur, ndërsa Aleanca e Atlantikut Verior e përforcoi dhe e legjitimoi edhe më shumë lidershipin global të Amerikës. NATO ofroi një strukturë multilaterale, e cila e ndihmoi SHBA-në për të përdorur siç duhej fuqinë e saj. Përmes bashkëpunimit me Europën Perëndimore (dhe pas Luftës së Ftohtë edhe me Europën Lindore) dhe me ndihmën e tyre, Amerika ia doli që të përmbushte ëndrrën e saj Willsoniane për të udhëhequr botën duke e ftuar atë në misionin e saj.

 

* * *

Deklaratat e derisotme të z. Trump për “anakronizmin” e NATO-s dhe për Bashkimin Europian si “një mjet në duart e Gjermanisë” duken se paralajmërojnë një “ndryshim rrënjësor kursi” në politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara, distancimin e Amerikës nga aleatët e asaj europianë, përmes rikonfirmimit dhe forcimit të “marrëdhënies së veçantë” mes SHBA-së dhe Britanisë së Madhe. Unë parashikoj (qofsha i gabuar) se, nën presidencën e z. Trump, politika amerikane mundet të njohë një farë revizionimi, që do të ketë, pa dyshim, efektet e veta si brenda vendit, ashtu edhe në skenën globale.

Çfarë mund të ndodhin së brendshmi janë këto:

(a) Një polarizim i mëtejshëm i shoqërisë amerikane (në rrafsh ekonomik, social, racor dhe etnik), e cila, edhe pa Trump-in (duke filluar nga presidentët George W. Bush dhe Barack Obama) ishte mjaft e polarizuar;

(b) Një fermentim i mëtejshëm i pakënaqësive të një mase të gjerë njerëzish, që nuk pajtohen me politikat e administratës së re dhe, ndoshta, një përshkallëzim i protestave dhe i revoltave që nisën dy vite më parë dhe që, pas inaugurimit të z. Trump si president, u shprehën qartë në një varg manifestimesh të mëdha anë e mbanë Shteteve të Bashkuara (dhe anë e mbanë botës);

(c) Një rritje (ndoshta) e ekonomisë amerikane dhe një rënie (ndoshta) e papunësisë, por me koston e lartë të marxhinalizimit të minoriteteve etnike e racore në atë vend;

(d) Një kthim eventual i Shteteve të Bashkuara në politikat proteksioniste e izolacioniste të shekullit të 19-të dhe të periudhës midis dy luftrave botërore etj.

 

* * *

Së jashtmi, unë uroj që Shtetet e Bashkuara të mbeten fuqia që vazhdon të luajë rolin e lidershipit global, pasi (a) në kohën tonë—dhe për një të ardhme të parashikueshme—asnjë fuqi tjetër e globit nuk e luan dhe nuk do të mund ta luajë dot këtë rol, dhe (b) pasi tërheqja dhe vetizolimi i Shteteve të Bashkuara në “punët” e saj do të krijonte një vakum politik shumë të rrezikshëm në skenën globale, të cilin, ndoshta, do të tentonin ta mbushnin (pjesërisht, në rajonet e interesave të tyre gjeostrategjike), Russia, Kina ose shtete të tjerë.

Të mos harrojmë se, për pjesën më të madhe të shekullit të 20-të, Amerika ka qenë dhe është në gjendje të luajë rolin e lidershipit botëror, duke përcaktuar drejtimet themelore të zhvillimit ekonomik, politik e kulturor. Këtë rol global të saj, Alexis de Tocqueville e paralajmëroi më shumë se një shekull e gjysmë më parë me diktumin e tij të famshëm: “I saw in America more than America” (Unë pashë në Amerikë më shumë se Amerikën).

Sot, në dekadat e para të shekullit të 21-të, ne jetojmë në një botë, të cilën amerikanët e përfytyruan dhe e krijuan si “të ardhmen” e tyre dhe që ne e quajmë globalizëm. Shoqëria e sotme ka tendencën të bëhet gjithnjë e më shumë globale. Sigurisht që ky proces ekonomik dhe shoqëror emancipues i paparë është shoqëruar e shoqërohet me një kosto të lartë, e cila rëndon mbi disa vende apo rajone të veçantë më shumë se mbi të tjerët. Ai shoqërohet, gjithashtu, me koston e përkeqësimit të kushteve të mjedisit, barrën e së cilës e mbajnë si metalurgët e çelikut në Pitsburg, ashtu edhe fiset e Amazonës, bujqit e Nigerisë apo komunitetet myslimanë në periferi të Parisit. Sidoqoftë, arritjet e këtij procesi emancipues global kanë qenë dhe janë kolosale. Sot, më shumë njerëzve se kurrë më parë u mundësohet dalja nga niveli i varfërisë absolute, në të cilën kanë jetuar paraardhësit e tyre, si dhe kushte më të mira pune e jetese. Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 20-të, në kushtet e një ekonomie të dominuar nga tregu i lirë dhe në saje të progresit të vazhdueshëm arsimor, kulturor, teknologjik dhe zhvillimeve të reja në mjekësi dhe në shërbimin shëndetësor, jetëgjatësia e njerëzve në shumicën e vendeve në zhvillim është rritur me afro 20 vite. Analistë të ndryshëm vlerësojnë se, si rezultat i përfshirjes së Kinës në proceset globalizuese, rreth 400 milion kinezë kanë mundur të dalin nga niveli i varfërisë absolute brenda jetëgjatësisë së një brezi njerëzor. E njëjta dukuri vihet re në Indi dhe në shumë vende të tjerë të “botës së tretë”.

A do të mundet z. Trump, me anën e politikave proteksioniste të tij, t’i ndalë, ose t’i pengojë proceset globalizuese në shoqërinë e sotme? A do t’i shpallë ai luftë tregtareKinës dhe a do ta revizionojë politikën amerikane të një Kine të vetme (të ashtuquajturën “One-China Policy”)? A do t’i përmirësojë ai marrëdhëniet me Moskën, apo këto eventualisht mund të përkeqësohen edhe më tej? A do ta luajë presidenti Trump kartën moskovite në dëm të Kinës dhe a do të afrohet ai më shumë me Indinë, si një kundërbalancë ndaj dragoit kinez? A do t’i shfrytëzojë ai Britaninë e Madhe dhe Turqinë, dy aleatë të vjetër të Uashingtonit për t’i amplifikuar divergjencat e tyre me BE-në dhe kontradiktat mes kësaj të fundit dhe Rusisë? A do t’i ruajë administrata e re amerikane marrëdhëniet tradicionalisht të mira me Arabinë Saudite, me Katarin dhe vende të tjerë të Lindjes së Mesme pas sinjaleve të qarta që Trump ka dhënë se do të investojë më shumë vëmendje dhe energji në Israel? A do i mbyllë administrata e z. Trump portat e Amerikës, këtij vendi të krijuar nga emigrantët e ardhur nga të katër anët e globit dhe a do të gjenerojë një politikë e tillë kundërshti dhe reaksion ndaj Amerikës? A do të bëhet “Muri Meksikan” një faktor rritjeje e stabiliteti për ekonominë dhe shoqërinë amerikane apo, në të kundërt, problemet me fqinjin e tij jugor do ta bëjnë më të vështirë politikën e Uashingtonit? Dhe, a do t’i thellojnë të gjitha këto sentimentet anti-amerikane dhe krizën e besimit ndaj Shteteve të Bashkuara, të cilat kanë kohë që sillen si një fantazmë në të katër anët e planetit tonë?

 

* * *

Ronald Reagan, presidenti i 40-të i Shteteve të Bashkuara, e përfytyronte Amerikën si një “qytet që shndrit mbi kodër”, si “një qytet të lartë dhe krenar, ndërtuar mbi shkëmbinj më të fortë sesa oqeanet dhe që u rezistonte furtunave”. Në fjalimin e tij të lamtumirës si President i Shteteve të Bashkuara, Reagan e ka përshkruar Amerikën si një qytet “i bekuar nga Zoti dhe i populluar nga njerëz të të gjitha llojeve, që jetojnë në harmoni e në paqe me njëri-tjetrin, një qytet me porte të lirë e të gjallëruar nga tregtia dhe kreativiteti”. Ai shprehej se, “edhe nëse do të duhej që ky qytet të rrethohej nga mure, muret e tij do të kishin dyer dhe dyert do të ishin të hapura për këdo që do të kishte vullnetin dhe dëshirën të vinte këtu. Kështu e shihja unë atë qytet dhe kështu vazhdoj ta shoh”.

A do ta shohë edhe presidenti Trump Amerikën si paraardhësi i tij republikan, Ronald Reagan? Këtë mbetet ta gjykojmë dhe vlerësojmë nga politikat që ai do të ndjekë.

Përsa i përket politikës së administratës së z. Trump ndaj Ballkanit dhe Shqipërisë, duke mos dashur të bie në vorbullën e spekulimeve kaq të zakonshme në mediat tona, mund të them shkurtimisht se: (a) Amerika ka qenë dhe do të mbetet e interesuar për rajonin e Ballkanit (kryesisht) dhe për Shqipërinë, si pjesë e tij; (b) Shqipëria nuk është as në radhën e parë, as në të dytën, as në tretën në radarin e politikës së Uashingtonit; dhe (c) ajo çka i ka interesuar çdo administrate amerikane në raportet e saj me Shqipërinë—dhe unë besoj se ky mbetet interesimi edhe i administratës Trump—është forcimi i sigurisë dhe konsolidimi i demokracisë në vendin tonë dhe paqja e stabiliteti në Ballkan.

Ka pasur këto ditë gazetarë që më kanë pyetur se si e gjykoj unë entuziazmin me të cilin disa parti të djathta shqiptare e kanë pritur zgjedhjen e z. Trump në krye të Shtëpisë së Bardhë. Të them të drejtën, unë nuk arrij ta kuptoj dot se pse ndonjë parti politike shqiptare, ose politikanë të veçantë, të cilët e quajnë veten të djathtë”, duhet t’i entuziazmojë zgjedhja e z. Trump! A thua se ata (demokratët apo republikanët shqiptarë) janë “binjakët politikë” të republikanëve amerikanë! Qesharake, politikanë sharlatanë, si Fatmir Mediu! Apo, mos vallë, tani që president është z. Trump, “të djathtëve shqiptarë” do u hapen dyert e Shtëpisë së Bardhë? Shumë qesharake! Disa prej këtyre politikanëve kanë një çerek shekulli që mbajnë mantelin e “politikanit të djathtë”, por kanë mbetur UFO të politikës dhe gënjeshtarë të paskrupull të publikut shqiptar në lidhje me marrëdhëniet e tyre—personale ose partiake—me Uashingtonin zyrtar.

——

©Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016.

 

January 12, 2021 12:22
Komento

36 Komente

  1. Drenova January 12, 12:56

    Dakort per te gjitha keto qe arsyeton z.Tarifa,por kur do te shkruhet kaq me hollesi edhe per Trump-in tine,qe qwuhet Edi Rama?
    Se Edi Rama per 8 vjet eshte sjelle shume here me DIKTATOR se Trump,se ketu nuk ekzistojne institucionet demokratike,nuk ekziston realisht Avokati i Popullit,OJQ-te,nuk ekziston fare i ashtuquajturi Pushtet i KLatert,qe e quan veten media,se ajo vete eshte bere komplet sherbyese e partive te medha politike!
    Rama sot i ka te gjitha pushtetet,ndersa Trump-i nuk i ka patur gjyqesorin etj!
    Se Ramen nuk e ndalon dot askush,qe te projektoje nje tunel me vlere 1 miliard,por te harroje dhe diskriminoje mijra femije qe banojne ne lagjet periferike te Tiranes,ku jetojne 50% e 1 milion banoreve te saj,duke i lene pa asnje cerdhe,kopesht,lulishte,kend lojrash,kend sportiv,biblioteke,rruge te shtruara etj,sepse shkon me filozofine korruptive,qe “Ka rradhe puna”!
    Por a nuk e kupton ky sharlatan,se femijet dhe rinia jane PERPARESIA KRYESORE e cdo qeverie?
    Po ky Rama vete derdellit se po punon per te ardhmen,por sic duket nuk e di,qe e ARDHMJA E SHQIPERISE JANE FEMIJET E SOTEM e jo ata qe do lindin pas 50 vjetesh!
    Por ai si DIKTATOR me keto mashtrime sofioste kerkon te fshehe te verteten ,qe te mos ankohet njeri,per mungesat e sotme,se ai po punon per te ardhmen!
    Pra shkurt,Rama nuk punon per kete popull,qe jeton sot ketu,por per nje popull tjeter!
    Po pse mbret i perjetshem eshte ky mavri?
    Pa le kur thote se “Ka radhe puna,se edhe Roma nuk u ndertua ne nje dite”etj!
    O mashtrues i ndyre!
    Po pikerisht kete radhe nuk ke kuptuar ti,sepo te kishte radhe puna jote duhet te na e kishe bere te ditur me pare!
    Se edhe radhen nuk e cakton ti,por nevojat reale te qytetareve e jo korrupsioni yt!

    Reply to this comment
    • mirel January 12, 15:59

      O Drenova këtu(shqipëri) jeton ti !!!!!?
      Se po flet si e ëma zeqos në majë të K.rit.
      Sa shkolla po të ndërton,rregullon ?
      Po të jep lekë për cdo fëmijë që lind ?
      Parqe për kalamaj po të bën ?
      Po cfar do më shumë për fëmijë ?
      Ne sjemi Gjermania,Suedia,…
      Jepja gruan se të bën me gocë apo çun dy metrosh. Mos u bëj merak.
      Ik more MIOP,TEVEQEL,SHKËRDHATË,…

      Reply to this comment
      • zhaku i pamposhtur January 12, 19:41

        Ty ‘mirel’ të paska bërë me vëlla e motër dymetroshe Edi ..kur ia paske ndier lezetin mos fol hiç por çoi edhe motrën që të përmirësojë rracën tënde shkurtabiqe dhe inferiore. .pis njeri. .

        Mero Baze qen bir qeni që paguhesh nga greku do të vijë dita që do japësh llogari për çerdhen filogreke të gazetës tënde

        Reply to this comment
  2. Drenova January 12, 12:57

    Dakort per te gjitha keto qe arsyeton z.Tarifa,por kur do te shkruhet kaq me hollesi edhe per Trump-in tone,qe quhet Edi Rama?
    Se Edi Rama per 8 vjet eshte sjelle shume here me DIKTATOR se Trump,se ketu nuk ekzistojne institucionet demokratike,nuk ekziston realisht Avokati i Popullit,OJQ-te,nuk ekziston fare i ashtuquajturi Pushtet i KLatert,qe e quan veten media,se ajo vete eshte bere komplet sherbyese e partive te medha politike!
    Rama sot i ka te gjitha pushtetet,ndersa Trump-i nuk i ka patur gjyqesorin etj!
    Se Ramen nuk e ndalon dot askush,qe te projektoje nje tunel me vlere 1 miliard,por te harroje dhe diskriminoje mijra femije qe banojne ne lagjet periferike te Tiranes,ku jetojne 50% e 1 milion banoreve te saj,duke i lene pa asnje cerdhe,kopesht,lulishte,kend lojrash,kend sportiv,biblioteke,rruge te shtruara etj,sepse shkon me filozofine korruptive,qe “Ka rradhe puna”!
    Por a nuk e kupton ky sharlatan,se femijet dhe rinia jane PERPARESIA KRYESORE e cdo qeverie?
    Po ky Rama vete derdellit se po punon per te ardhmen,por sic duket nuk e di,qe e ARDHMJA E SHQIPERISE JANE FEMIJET E SOTEM e jo ata qe do lindin pas 50 vjetesh!
    Por ai si DIKTATOR me keto mashtrime sofioste kerkon te fshehe te verteten ,qe te mos ankohet njeri,per mungesat e sotme,se ai po punon per te ardhmen!
    Pra shkurt,Rama nuk punon per kete popull,qe jeton sot ketu,por per nje popull tjeter!
    Po pse mbret i perjetshem eshte ky mavri?
    Pa le kur thote se “Ka radhe puna,se edhe Roma nuk u ndertua ne nje dite”etj!
    O mashtrues i ndyre!
    Po pikerisht kete radhe nuk ke kuptuar ti,sepo te kishte radhe puna jote duhet te na e kishe bere te ditur me pare!
    Se edhe radhen nuk e cakton ti,por nevojat reale te qytetareve e jo korrupsioni yt!

    Reply to this comment
  3. Vleresimi January 12, 13:47

    Fatos, çudi me ty dhe me te gjithe te karakterit te llojit tend ?!…
    Deri dje, ti shkruaje me pasion per teorite dhe pragmatizmin e e Z. Tramp, ne nje linje me z. Rama dhe sot bëre ate qe brumi juaj ka bere me kohe edhe si ne kohen e Diktatures se Proletariatit, uriahip me çdo individ qe eshte ne pushtet dhe braktisje me kedo qe rrezohet nga pushteti, pra dallendyshe ktheje ndryshe,..Nuk je i vetme qe del ne media se ke shok edhe z. A. Nesho qe me pathos kritikon dhe anatemon ate sistem qe dje i mori nga fshati dhe i beri diplomat e Sekretar te Pare te Vlores etj. etj..

    Nuk e kuptojme kete Gazeten Dita qe edhe pse shkruan shkrime kritike per ata qe jane kunder Luftes NCl,, mohon deshmoret dhe partizanet qe luftuan deri ne Vishegrad e perseri ditirambe per Ramen ?!…

    Reply to this comment
  4. Piro January 12, 14:35

    Politika, si edhe ideologjia nuk jane shkenca qe te kerkojne te verteten. Ne perkufizimin e nje nobelisti “Shkenca eshte arti i gjetjes te te vertetes (te zgjidhshmes) ndersa politika eshte arti i se mundshmes, qe gjeti shprehjen monumentale te Macchiavelli-t se ne politike “Qellimi justifikon mjetin”
    Problemi i ardhjes ne fuqi te Trump-it nuk mund te shikohet si aksident historik me shume se sa rrjedhim i faktoreve objektive dhe forcave levizese te shoqerise se sotme amerikane.
    Qe nga vitet 60-te deri sot shoqeria amerikane ndodhet ne nje percarje qe vjen duke u shtuar dhe eshte reziku i brendshem me i madh qe mund te shpjere deri ne implozionin e ketij kolosi ekonomik, kulturor e ushtarak (Amerika nuk mund te shkaterrohet nga ndonje koalicion ushtarak i huaj).
    Persa i perket ardhjes se Trumpit ne fuqi, objektivisht duhet pranuar se Trumpi eshte nje politikan ne kuptimin e zakonshem te ketij termi, qe erdhi ne fuqi duke kuptuar dhe premtuar te zgjidhte problemet prekese per Amerikanin tipik qe jane hyrja ilegale e miliona amerikano-latineve ne SHBA, vartesia e SHBA nga nafta e Lindjes se Aferme, deficitet kolosale ne bilancet e tregetise se jashtme, marrevshjet tregtare te disfavorshme per SHBA si NAFTA dhe marredheniet tregtare te disfavorshme me Kinen, etj.
    Ardhja dhe perkrahja qe ka sot Trumpi nuk mund te kuptohet pa mbajtur parasysh se:

    1. Fitorja e tij ne zgjedhjet e mepareshme dhe mbeshtetja e gjere dhe entuiziaste qe ka ende ne elektoratin e tij te bardhe (rreth 80% e votuesve te Trumpit jane te bardhe).
    2. Ne aspektin ekonomik, nen Trumpin Amerika njohu nje nga bumet me te medha ekonomike dhe nivelin me te ulet te papunesise qe mbahet mend ne kete vend, prej 2.8%.
    3. Krijoi pavaresine energjetike nga nafta e Lindjes se Aferme, duke e bere SHBA prodhuesen me te madhe te naftes ne bote.
    4. Ndaloi perfitimet e pandershme te Kines nga tregetia me SHBA.
    5. Ndryshe nga presidentet paraardhes, jo vetem qe nuk hapi fronte te reja lufte, por zvogeloi ne mentyre drastike pranine ushtarake Amerikane ne Lindjen e Aferme dhe ne Europe qe u prit me kenaqesi nga populli amerikan.
    5. 74 milione votat qe i dhane simpatizanteve te tij (me shume se cdo president republikan deri sot dhe me shume se presidenti i meparshem demokrat, Barak Obames) nuk mund te shpjegohen thjesht me mungesen e inteligjences se tij.
    Por nje parti uniraciale ne Ameriken multiraciale nuk ka te ardhme.

    Reply to this comment
  5. Nick January 12, 14:41

    O trap, o gojore qe shkruan si gamor futo dhe disa dite e do te shohim si do ahkruash praoe.. idiot shqiptar mendjenadh dhe firifiu si te gjithe atje…

    Reply to this comment
  6. Nje qytetar neutral January 12, 15:13

    Ty Toso, a te ka mbet noi gjo nga ato qe vodhe kur “punoje e jetoje ne Amerike” si rrogetar i shtetit shqiptar? Se si i pavarur do kishe mbetur homless mer njeri i padobishem, dmth njeri koti.

    Reply to this comment
  7. anticensurë25642654 January 12, 17:14

    shumë drejt gjithçka shkruar tarifa!!
    një analizë e mirë në kohën e saj!!

    Reply to this comment
  8. Petriti January 12, 17:33

    Une votove kunder Trumpit por nuk e mohoj se ai ka shkaktuar nje entuziazem te jashtezakonshem ne elektoratin e tij

    Reply to this comment
  9. american dreams January 12, 17:40

    Presidenca e te mefshtit Joe Biden do beje qe te vleresohet Donald Trump. Dhe do ti beje te pendohen amerikanet per zgjedhjen qe bene. Do shohim.
    Joe Biden do jete nje Jimmy Carter Nr-2, nje qullash i drobitur.

    Reply to this comment
    • gjermani i fundit January 12, 20:12

      Meqe titulli flet per teori konspirative por artikujt jo, me pak fjale Teoria konspirative QAnon ne mbeshtetje te Trampit konsiston ne nje informacion te shkalles Q(dmth e nivelit te sigurise me te larte) nga nje burim Anon(Anonim) – prandaj kemi QAnon, qe nxit njerezit te besojne se ne Amerike komandon nje elite “deep state” e cila kerkon te rrezoje Trampi me cdo mjet si è vetmja pengese qe s’i lejon te realizojne cfare duan. Pra, e paraqet Trampin si patriot, rebel ndaj kesaj elite qe misheron te kunderten e shpirtit te lire amerikan. Edhe ne garen me Hillary Clinton kjo teori u be aleate e Trampit, duke e paraqitur personazh jashte sistemit dhe kundershtar I forte I globalizmit qe eshte synim I kesaj elite “deep state”, masoneri, cfr apo Rockefeller club, bilderberg, etj. Jo me kot Trampi sulmonte Sorosin, per ta mbajtur kete opsion qe I sillte vota. S’eshte hera e pare qe e djathta republikane i shfrytezon keto opsione konspirative qe I vijne pas shtatit konservatoreve, por me zgjedhjet e fundit te Tramp ky vete I hodhi benzine zjarrit duke mos pranuar rezultatin e duke akuzuar per manipulim votash. Te flasesh per kete argument duhen shume faqe, por nevojitej nje sqarim sado I vogel nga prof. Tarifa. Per mendimin tim, po te mos kishte viktima, nuk prish pune ndonje proteste e ketij tipi tek Kongresi. Tu prishet ndopak rehatia. Ku ta gjesh qe te prishet ndopak rehatia e parlamentit tone.

      Reply to this comment
      • anticensurë25642654 January 13, 09:44

        mono
        të bësh një protestë në mbështetje të bindjeve të tua,është e drejta tënde dhe e çdo njeriu në vëndet demokratike,por të thuash”Per mendimin tim, po te mos kishte viktima, nuk prish pune ndonje proteste e ketij tipi tek Kongresi. Tu prishet ndopak rehatia.”!
        ajo nuk ishte një protestë edhe sikur të mos ishte vrarë askush!ajo ishte një nxitje për rrebelim!një nxitje e trashë nga një njeri i trashë që megjithëse ka pasur mbi 60 hedhje poshtë të denoncimeve të tij,prapë ha mut si i çmëndur!!
        bile ky i çmëndur është aq i ndyrë sa 2 ditë më vonë,pasi i kishte ndërsyer dhe i kishte quajtur të dashurit e tij,tha se ata duhet të dënohen në bazë të ligjeve që kanë shkelur duke sulmuar ndërtesën e themelit të demokracisë amerikane!!
        ky person ka një papërgjegjshmëri të jashtëzakonshme!!shiko gjuhën e trupit,shikoje atë pa zë në çdo veprim që bën!!do të kuptosh se është një skizofren që në lindje!!

        Reply to this comment
    • anticensurë25642654 January 13, 09:36

      american dreams
      që të vlersohet tramp??
      vetëm një asteroid mund ta bëjë!!
      më i mirë se trampi do të ishte dhe një hu,në tërë kuptimin e fjalës!sa për bajden!?
      ka një jetë të tërë si politikan!!nuk është një halldub,gënjeshtar i trashë si bastardi i trampëve!!
      për botën ishte një president idiot,për amerikën një katastrofë që matet vetëm me atë të ndodhur 60 mln vjet më parë!!
      “i mefshti”bajden e bëri lesh në të gjitha përballjet!tramp u tregua aq idiot,aq kalama sa për shkak të reagimeve të tij prjefëmije mistrec,u vendos për herë të parë në historinë e shtetit amerikan që të bllokoheshin mikrofonat gjat dialogut të kandidatëve!!
      tramp ka vendosur rrekorde,unike,që nuk do të ketë idiot që ti thyejë!!
      njerëz të trashë me shpirt skllavi!!nuk rroni dot pa padron e pa zinxhirë në qafë!!

      Reply to this comment
      • american dreams January 13, 11:35

        Anticensura, Trump ka patur sukses aty ku Obama deshtoi, ne ekonomi. Kjo nuk i vjen per shtat ta pranojne globalistet sorosiane. Koha do tregoje se sa Biden do jete me keq a me mire se Trump per vendin e tij. Ne rast se do arrije ti mbijetoje fizikisht 4 vjecarit si president, sigurisht.

        Reply to this comment
        • anticensurë25642654 January 15, 13:39

          american dreams
          në çekonomi dështoi obama mor lal??
          në atë që morri trashëgim nga bushi!?
          ke harruar 2008ën??
          ke kujtesën e peshkut të kuq apo ishe akoma në ditët e para pas daljes nga veza e nuk i kuptoje ngjarjet??
          sociopati mori një ekonomi të ngritur në këmbë pas rënjes së krizës së 2008,me idiotësitë e tij,bllokime nga të gjitha anët,e bëri si enveri shqipërinë,hapi vënde pune për bukën e gojës dhe ti e quan sukses në ekonomi??
          american dreams
          çdo diktator bën diçka të mirë në fillim,për ti vënë kazmën gjithçkaje në fund!
          për fat të mirë po shohim akoma vetëm fundin e sociopatit,shpresojmë që të mos jetë aq i fuqishëm sa ti vërë kazmën dhe amerikës!!
          american dreams
          po më shkruan si një debil që ke për të lëpirë pështymën tënde,shpresoj që të mos ndodhë,pas 4 vitesh!kur idioti sociopat mund të kandidojë dhe një herë për president!!
          a do të shkruaje dhe atëherë po kështu si sot për baiden”Ne rast se do arrije ti mbijetoje fizikisht 4 vjecarit si president, sigurisht.”??
          “Koha do tregoje se sa Biden do jete me keq a me mire se Trump per vendin e tij.”,këtu ke të drejtë!!
          unë besoj që të jetë më i mirë se tramp!!mjafton shumë pak për të qënë më i mirë se ai!!kushdo mund ta bëjë!!
          por unë do të desha që “baiden”(nuk e futa kot në thonjza)të jetë momenti për të ndryshuar mënyrën e qeverisjes në shba!!ky “bajden”,sot është demokrat,nesër mund të jetë republikan,duhet të fillojë e të mendojë për popullin dhe më pak për veten!!
          sociopati mashtrues,shfrytëzoi gjëndjen ekonomike të shoqërisë amerikane,nxiti dasitë racore,vetëm e vetëm për përfitim personal!ai mashtroi popullin amerikan sikur ai do të ishte “zgjidhja e problemeve”,por jo!!ai ishte krijimi i problemeve!probleme të krijuara rishtas dhe probleme të ringjallura nga e kaluara!!
          amerika ka probleme si gjithë bota perëndimore,si gjithë bota!!
          TRAMPI DHE TRAMPIZMI NUK JANË ZGJIDHJA!
          ATA JANË PROBLEMI!!
          në vëd që të bëni tifozllëk për një psikopat,në vënd që të thartoni trutë me “tokë të sheshtë”e politikë pedofile,filloni e kërkoni të drejtat tuaja!!
          kërkojani kujtdo që të jetë në politikë!
          qoftë dhe babai,vëllai,djali tënd në qeveri!!
          ky është gurthemeli i mirëqënjes,barazisë!!
          jo tifozllëku për miliarderë të rremë a miliarderë të vërtetë,me shpresë se dhe ti mund të kesh mundësinë të bëhsh i tillë!!
          është e mundur një gjë e tillë,por mos harro se në radhë të parë duhet të vdesësh me xhepat bosh,në radhë të dytë nëse do të kesh fatin të “kapësh llotarinë” e të bëhesh “mask”,”bezos” e “gejts”!?
          duhet të çosh në varr shumë si ti me xhepa bosh!!

          Reply to this comment
          • american dreams January 16, 08:57

            Autocensura, Trump ishte i suksesshem ne ekonomi e kjo nuk mbulohet dot nga rrogozet mediatike sorosiane.
            Pot ti mos u bej shtatanik, duro e te shohin Biden. Ai do beje qe te kujtohet a harrohet Trump. Duro te shohim Bidizmin, ne se do kete te tille.

  10. Katiu January 12, 19:41

    Sipas të dhënave amerikane Bajdeni është votuar nga 81 milionë amerikanë , ndërsa Trampi nga 74 milionë .

    Trampi mbështetet nga 74 milionë , duhet bashkpunim me këtë popull opozitar dhe jo krekosje triumfaliste.

    Amerika është thellësisht e ndarë dhe koha do tregojë kush ka të drejtë .
    Historia na ka dëshmuar se, jo gjithmonë shumica ka patur të drejtë !

    Reply to this comment
    • anticensurë25642654 January 13, 12:31

      Katiu
      “Trampi mbështetet nga 74 milionë , duhet bashkpunim me këtë popull opozitar dhe jo krekosje triumfaliste.”
      këtë e bëri trampi dhe jo baiden!!
      bile dhe mbështetësit,në këto komente pëfshi dhe tarifën si shkaku i komneteve,gjithnjë flasin për shoqërinë amerikane dhe jo për “skuadrën që fitoi”!
      fitorja e bajden,ose më mirë humbja e trampit, ishte fitore e amerikës!
      nëse deri para tragjedisë trampiste,të paktën ne si shqipo të thejshtë,mund të bënim tifozllëk për njërin apo për tjetrin sepse nuk kishte ndonjë rëndësi të madhe nëse fitonte njëri apo tjetri!
      gjat zgjedhjeve të para ku konkuronte obama,unë personalisht isha për demokratët,për të vetmen arsye të rotacionit,dhe pas obamës isha për rotacion,por kur pash një tramp që doli në krye të republikanëve!?
      nuk mund ta quaja rrotacion!e quajta shkatërrim të shoqërisë amerikane!!papërgjegjshmëria e tij në ato që fliste ishte në parathënje e asaj që ndodhi më pas!!
      kulmi në idiotësitë e tij të fushatës ishte “nëse humb,votimet janë të manipuluara”!të thuash një gjë të tillë në amerikë!?do të thuash se je o gomar i lindur o i ndyrë deri në palcë!!
      dhe me të vërtetë “dyshimi” i tij nuk u vërtetua aspak!përse e them një gjë të tillë!?
      sepse ai copë gomari që tha se votat mund të manipulohen nuk mori as më të voglën inisiativë për të hetuar manipulimet e paramenduara që mund të ishin bërë!
      pra kemi dy variante!
      1-votat ishin të manipuluara në leverdi të tijë
      2-ai si i çmëndur që është hodhi gurin në pus!!
      në fakt votat ishin të manipüuluara,por jo fizikisht!!kishim një manipulim mendimi në shoqërinë amerikane!gjë që u bë nga lajmet e rreme që u përhapën pikërisht në momentet e fundit në dëm të klinton e favor të tramp!!këto manipulime megjithëse u vërtetuan dhe ato kaluan në përshkrim si me 360 milionët e lul bashës,falë senatit republikan!!
      dhe në votimet e dyta,pra të fundit,ai tha të njëjtën gjë”nuk do të pranoj humbjen”!dhe po e bën,pavarsisht se në asnjë rast nuk i janë pranuar denoncimet!!bile dhe nga ata gjyqtarë që ai i emroi si kundrapeshë për ta mbajtur në pushtet!!
      bajdenit i mbetet një punë gjigande mbi shpatulla për të çrrënjosur “fashizmin trampian” nga kokat e atyre që e mbështetën dy herë skizofrenin donald!!bajden duhet të fillojë ndryshimin e drejtimit të politikës amerikane!duhet ta zbresë në tokë,të shpërndajë në mënyrë më të drejtë fitimet që prodhon ekonomia më e madhe në botë!!
      shoqëria amerikane,si të gjitha shoqëritë e tjera demokratike ka probleme!
      probleme që duhen zgjidhur në bashkpunim me njëri tjetrin dhe jo në përplasje!!
      para disa ditësh tregohej renditja e tre më të pasurve,të tre në amerikë,mask,bezos e gejts!!të tre së bashku e kalonin 500 mld,pra 3 persona kanë pasuri sa shumë amerikanë dhe po ti mbledhin të gjitha paratë bashkë nuk mund tu afrohen!
      ligjet janë ndërtuar në amerikë që këta të tre,e qindra të tjerë posht tyre,përfshi dhe mashtruesin tramp, të paguajnë asgjë ose pothuajse asgjë,në krahasim me pjesën tjetër që çdo dollar i hequr nga fitimi i tyre ju shtrëngon rripin!!flitet për ndarjen e shoqërisë në mbështetës të demokracisë dhe të fashizmit(trampistët)por nuk flitet për shkaqet e kësaj ndarje!
      tramp”zgjidhja” nuk tha asnjëherë se problem është ai vetë si “miliarder”,nuk tha asnjëherë se problem janë sivëllezërit e tij shumë herë më të rëndë se ai!ai si shkak solli ata që janë edhe më të shfrytëzuar se të shfrytëzuarit!emigrantët,ilegalët,rracat dhe besimet!!
      si i thonë një fjale”gjuha shkon tek dhëmbi që dhëmb”,por trampit nuk i dhimbte dhëmbi i pasurisë!!
      ai e çoi “gjuhën” e ameikanëve në “dhëmbin më të dobët”!pra atje ku godasin fashistët,më të dobtit!!

      Reply to this comment
      • ... January 13, 13:45

        Ti o anticensure sikur te ka shkerdhyer Trumpi me gjithe familje.

        Reply to this comment
        • anticensurë25642654 January 15, 13:42

          ….. jo lali jo!
          por ty më duket se po!!
          bile ja paske nderë lezetin,se po ja këshillon të tjerëve!

          Reply to this comment
          • ... January 15, 15:03

            nuk po e kehilloj per te tjeret o lali, vura ne dukje ekskluzivitetin qe duhet te kesh ti, me gjithe kete mllef prej budallai.

  11. apollon January 12, 20:05

    Tarifa senjor nje bejte per presidentin e emeruar Biden pas asaj te Tarifes junior per shokun Obama.t
    Tarif Zgjedhet u Vodhen, hapur dhe me shume.

    Reply to this comment
  12. Petriti January 12, 20:35

    Eshte hera e pare ne historine e Amerikes qe shihen protesta kaq te medha kunder presidentit te zgjedhur dhe ky eshte nje problem serioz per Amerike, nje problem qe politikanet e ketij vendi duhet ta zgjidhin me mjete paqesore e jo me kercenime sepse eshte gjysma e amerikaneve ose 80 perqind e te bardheve te Amerikes qe kane votuar e madje me entuziazem per Trumpin. Nuk mund te quash ekstremiste gjysmen e Amerikes.
    Per amerikanin e thjeshte Uashingtoni politik eshte i korruptuar. Politikanet dhe media liberale e Amerikes jane shkaktaret e polarizimi yte skajshem te Amerikes keto 10 15 vjetet e fundit. Ne vend qe te mirren me lenien e fajit njeri tjetrit, duhet te bejne urgjentisht pajtimin kombetar te ketij populli dhe nuk duhet t’i fryjne zjharrit per perfitime politike partiake.

    Reply to this comment
  13. Petriti January 12, 20:37

    Eshte hera e pare ne historine e Amerikes qe shihen protesta kaq te medha kunder presidentit te zgjedhur dhe ky eshte nje problem serioz per Ameriken, nje problem qe politikanet e ketij vendi duhet ta zgjidhin me mjete paqesore e jo me kercenime sepse eshte gjysma e amerikaneve ose 80 perqind e te bardheve te Amerikes qe kane votuar e madje me entuziazem per Trumpin. Nuk mund te quash ekstremiste gjysmen e Amerikes.
    Per amerikanin e thjeshte Uashingtoni politik eshte i korruptuar. Politikanet dhe media liberale e Amerikes jane shkaktaret e polarizimit te skajshem te Amerikes keto 10-15 vjetet e fundit. Ne vend qe te mirren me lenien e fajit njeri tjetrit, duhet te bejne urgjentisht pajtimin kombetar te ketij populli dhe nuk duhet t’i fryjne zjharrit per perfitime politike partiake.

    Reply to this comment
  14. Niku January 13, 00:36

    Dita shkruan: « I njohur dhe i vlerësuar nga shumë autoritete shkencorë të huaj si “një studiues që shquhet për një intuitë dhe talent të veçantë në parashikimin e prirjeve të zhvillimit global dhe në analizën e ngjarjeve ndërkombëtare”, analizat dhe parashikimet e Prof. Tarifës edhe këtë herë janë provuar tërësisht të vërteta e largpamëse. » Këto që ka shkruajtur z. Tarifa, i kanë ditur amerikanët dhe shqiptarët që jetojnë në Amerikë që para se të zgjidhej Trampi. Shumë njerëz mbetën të shokuar, sepse nuk e besonin që ai fitoi. Por, tani që humbi, kuptohet më mirë se përse fitoi. Demokratët nuk ishin të përgatitur kundra makinacioneve të Trampit në kohën e Klintonit. Trampi humbi sepse u shtuan votuesit për të përmbysur makinacionet e tij, dhe kjo ishte e vetmja mënyrë. Lidhur me shkrimin e z. Tarifa, nuk ka asnjë profeci. Këto mund të jenë interesante për ju në Shqipëri, por jo nga ata që jetojnë në Amerikë. Mos u ndikoni nga individë të veçantë që shkruajnë komente që kanë intelekt të kufizuar dhe i paraqesin gjërat ndryshe nga sa janë. Njëri madje ishte i gëzuar për sulmin në Kapitol! Ka edhe shqiptarë të tillë, por shumica e shqiptarëve janë me këmbë në tokë.

    Reply to this comment
    • anticensurë25642654 January 13, 11:57

      nik
      ajo që shkruan dita është pak a shumë e vërtetë,perfekt nuk është por ka shkruar mirë në shumicën e rasteve!!kuptohet që nuk mund të ndajë gjithnjë të njëjtin mendim që të përshtatet me çdo njeri që e lexon të paktën!!
      sa për” Këto që ka shkruajtur z. Tarifa, i kanë ditur amerikanët dhe shqiptarët që jetojnë në Amerikë që para se të zgjidhej Trampi. “normalisht,njerzit i dinë të gjitha,çdokush sipas perceptimit të tij,por në fund të fundit janë të rrallë ata që i përmbledhin qartë dhe shkoqur,ato që të tjerët i dinë me copa!!
      më pas e ke bërë pak çorbë”Demokratët nuk ishin të përgatitur kundra makinacioneve të Trampit në kohën e Klintonit. …………………”!
      si e thotë dhe tarifa,amerika,dhe jo vetëm ajo,por e gjithë bota,ka shumë probleme!!trampi kapi,jo prej zgjuarsisë por prej idiotësisë së tij këto probleme dhe i shfrytëzoi për INTERESIN E TIJ!!ai foli me gjuhën e halabakut me një tendencë ngritje deri tek gjuha e njeriut të thjeshtë!për këtë kapi,aksidentalisht për shkak të sistemit amerikan zgjedhor,postin e presidentit!!
      sot mund të themi,ndryshe nga 4 vjet më parë,mund të themi se “aksidenti tramp” ishte i nevojshëm për amerikën dhe për politikën e botës demokratike!
      1-u provua dhe njëherë se demokracia nuk është shkencë egzakte,se ajo mund të shëndrohet shumë shpejt në diktaturë! nuk ka qënë rasti i parë,por i pari në një shtet kaq të madh dhe me përvojë kaq të gjatë demokratike!
      2-u vërtetua se në amerikë politika është këthyer në interes personal dhe e ka humbur interesin për shoqërinë civile!gjë që ka sjellë një ndarje gjithnjë e më të madhe në përfitimet financiare në shoqërinë amerikane!
      3-ashtu si dhe pandemia e koronës,vërtetoi se duhet të fillohet e të mendohet ndryshe!se jo gjithçka që shkëlqen është flori!!
      përvoja e presidencës tramp duhet të detyrojë klasën politike amerikane,shoqërinë amerikane që të ndërrojë drejtim!!të fillojë e të mendojë për të gjithë dhe jo për vete!të shpërndajë më mirë të ardhurat financiare në shoqëri dhe ti përdorë në drejtime të tjera nga ato ku i ka përdorur deri më sot!!
      të njëjtën gjë duhet të bëjnë dhe shtetet demokratike në mbarë botën!!
      më pakë para për vdekjen e më shumë për jetën,më shumë tatime të super të pasurve dhe më shumë shtresave të ulta!!
      kjo e fundit nuk do të thotë asistencë sociale!
      asistenca sociale e dhënë pa kritet,vetëm e vetëm për tu dukur “shoqëri e civilizuar” është një shkatërrim për shoqërinë!!

      Reply to this comment
  15. Katiu January 13, 00:45

    Intelektualët tanë janë servilë , hipokritë , frikacakë , bythëlëpirës . Intelektuali ndryshe është përjashtim , mjaftojnë gishtat e një dore për të numuruar këta .
    Përherë Tarifa i zgjat e i bën tërkuzë analizat e tij me shkëlqim të rremë .

    Kapitoli është parlamenti amerikan , i shënjti parlament ! Po more po e pastaj , ç’bënë protestuesit që hynë brënda ?
    Brodhën zyrave , njëri u ul në kolltukun e kryetares Nensi Pelosi dhe amerikançe shtriu këmbët mbi tavolinë .
    E pastaj …..ky është populli , nuk vranë e nuk dogjën , pushteti i takon popullit dhe , po ja prure majë hundës , me nder të dhjet mu në parlament . Vox populi vox dei thoshin latinët !

    Më 1991 miku i Nensit , Klintonëve , Bushëve , Bajdenëve e i gjithë parisë amerikane , gangsteri pijanec Boris Jelcini , qëlloi me top parlamentin rus dhe të gjithë këta e duartrokitën si demokrat të madh . U vranë qindra vetë . Këta , isteblishmenti i vjetër , i mykur amerikan kundër të cilëve lufton Trampi , po kështu vepruan në Ukrainë dhe kudo ku ju intereson.
    Popujt nuk janë idiotë , por të pafuqishëm mund të jenë !

    Bravo populli amerikan , revolta juaj është shëmbull frymëzimi për ne popujt e tjerë që sundohemi nga banditë , demagogë e maskarenj .

    Të falemnderit ty , populli amerikan !

    Reply to this comment
    • anticensurë25642654 January 13, 09:50

      Katiu

      “Intelektualët tanë janë servilë , hipokritë , frikacakë , bythëlëpirës .”
      kurse budallenjtë si ti kanë të njëjtat gjëra që thua për intelektualët,plus trashësinë mendore,që i bën të tërhiqen prej hunde me gomarllëkun më të vogël!!
      idiot përse ke sjellë pianecin jelsin,përse nuk ke folur për hitlerin dhe rënjen e rajhshtagut??
      në atë kohë u luftua 5 vjet dhe pati 60 mln njerëz të vrarë!!
      e shikon që ka shumë krahasime që mund të bësh,kur je një shkallë më lartë se intelektualët!!
      normalisht ata nuk i dinë të gjitha!!
      ti dhe niveli tënd më i lartë i dini të gjitha!!
      prandaj nuk mësoni kurrë!!

      Reply to this comment
      • Katiu January 13, 12:17

        Censurës ,
        me emërin anticensurë !

        Halucinacionet e tua nuk meritojnë polemikën me ty .
        Ato që gjeneron truri yt kretin peshojnë njëllojë me gazrat që dalin nga poshtë trupit .

        Qërohu , llapaqen i pështirë !

        Reply to this comment
  16. Piro January 13, 14:17

    Menyra jo etike si shkruan ti te zhvlereson edhe ndonje gje qe mund ta kesh drejt.
    Ky eshte nje forum shume i vlefshem per kembime mendimesh te njejta dhe te kunderta me te mijat e te tuat dhe ofendimet qe perdporen me bejne te te perfytyroj ne menyren me te shemtuar.
    Nuk dua ne assnje menyre te te fyej sepse nuk ma lejon edukata, por kujdes duhet te kesh qe te mos e vesh veten ne nje drite kaq te keqe.
    Kur quan budalla cdo njeri qe kundershton mendimin tend, mos mendon se ti je njeriu me i ditur qe ka ky vend?

    Reply to this comment
    • anticensurë25642654 January 15, 13:52

      pirro
      kujton ti se të shprehesh ” me etikë” ke më shumë të drejtë se “pa etikë”??
      nuk ma merr mëndja!!
      mendimi është ai që vlen dhe shpesh etika e ulët është thjeshtë një konstatim i nivelit të personit me të cilin replikon!!
      psh,ti nuk e ke përcaktuar se kujt ja drejton këtë koment,unë nuk do ta quaja budalla ajnshtajnin!
      nuk do ta quaja idiot një që përdor arsyen,llogjikën!kur dikush budallallëkun e ngatërron me llogjikën,kur idiotësinë e sjell si argument,bile bindës!?
      çfar mund ti them?
      je shumë shumë pak i zgjuar??
      e shikon sa kohë humbet në të shkruar,kur do të mjaftonte “je budalla”,”je idiot”!sepse dhe këto fjalë janë pjesë e fjalorit njerzor janë!!
      idiot është shkalla e parafundit e zgjuarsisë njerzore!!
      demenca e mbyll!!

      Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

Njoftim

Njoftim

Njoftim