Letër e hapur Ismail Kadaresë

Nasho Jorgaqi July 20, 2014 21:40

Letër e hapur Ismail Kadaresë

Tani, pas kaq viteve, ti miku im i dikurshëm, pa pritur e pa kujtuar, merresh me këtë vepër anonimisht, pra, pa përmendur as titullin e as emrin e autorit, jo për të treguar të vërtetën ashtu siç është, po për ta shtrembëruar në mënyrë flagrante në dobi të veprës tënde. Pra, nuk ka në këtë mes asnjë qëllim dashamirës, përkundrazi, mungesë totale respekti dhe një vetëmburrje vanitoze

Ismail,

Nasho Jorgaqi

Nasho Jorgaqi

unë që po të shkruaj jam ai i paemri, ashtu siç më cilëson ti në intervistën që i paraprin romanit tënd “Mjegullat e Tiranës”: “Një letrar i kohës, dashamirës dhe i njohuri im”. E çuditshme dhe njëherësh fyese, pasi etika më elementare e kërkonte ta përmendje hapur emrin tim dhe të veprës sime, me të cilën merresh gjatë intervistës.

Është e drejta jote, sigurisht, që në vitet e pleqërisë t’i tregosh publikut të sotëm mendimet dhe qendrimet antisocialiste apo antikomuniste që paske mbajtur e shprehur në fushën e letërsisë qysh në rininë tënde; një e drejtë që ti e ke ushtruar jo rrallë në dekadat e tranzicionit. E pra, herë pas here i je kthyer e rikthyer të kaluarës tënde të hershme jo thjesht për ta evokuar, po për ta sqaruar, për ta korrigjuar e pse jo edhe për ta ndryshuar. E ke bërë këtë si askush nga shkrimtarët e brezit tonë, përmes librave të kujtimeve, intervistave pa fund dhe takimeve me lexuesit. Për më tepër, madje, këtë punë e ke bërë dhe e bën me pasion e zell të veçantë, herë-herë me mllef e gjithë idhtësi, me një subjektivizëm deri në romanizimin dhe mistifikimin e ngjarjeve, të personazheve e të situatave. Dikush mund të thotë që kjo i lejohet një shkrimtari të madh siç je ti në të vërtetë, por ama jo deri aty sa të cënohet rëndë e vërteta, sepse, siç thotë një fjalë e urtë , “E kaluara as blihet e as shitet dot”. Shkova gjatë me të kaluarën, pasi prej andej vijnë edhe shqetësimet e problemet që lidhen me marrëdhëniet tona, për të cilat do të flas më poshtë.

Fjala është për novelën time “Dashuria e Mimozës”, librin tim të parë, që u shkrua e u botua në kohën e miqësisë sonë të hershme. Siç e di, me këtë vepër unë fillova të merrem pas mbarimit të studimeve, pasi deri atëherë kisha shkruar vetëm tregime. Ndjeja ndërkaq nevojën për të shkruar prozë të gjatë dhe për këtë pata madje dhe nxitjen tënde. Ishte fjala për një novelë kushtuar kryesisht dashurisë, një temë që në vitet 50 nuk ishte e rekomandueshme, ndaj dhe nuk qe botuar ndonjë vepër e tillë. Vepra ime sigurisht që nuk do t’i kushtohej tërësisht dashurisë, por do të kishte dhe një sfond shoqëror: në themel të saj do të vihej kontradikta dhe lufta mes dashurisë së brezit të ri dhe koncepteve e praktikave mikroborgjeze të familjeve tradicionale shqiptare. Jeta e brezit tonë asokohe na ofronte plot raste dhe material me vlerë për trajtimin realist të temës. Ndërkaq, për hir të së vërtetës, koha e novelës sime përkoi edhe me disa shqetësime të miat sentimentale, por akoma më shumë me historinë sa të bukur aq edhe të dhimbshme të dashurisë tënde rinore, që unë do ta ndiqja nga afër si miku yt konfident. Kështu, në novelën time dashur pa dashur, por më shumë me dëshirën tënde, do të përfshihej dhe ndonjë detaj apo rrethanë nga ç’ndodhte me ty. Dashuria jote, për fat të keq, dështoi dhe ti e përjetove shumë rëndë aq sa në librin “Endërrimet” këtë situatë do të ma shprehje me dedikimin që më bëje: “Nashos, në kujtim të ditëve kur doli ky liber, që duket se e pati zili dashurinë dhe e dëboi…Ismail Kadare, Tiranë, nëntor 1957”.

ismail_kadare_1_365256Fatmirësisht, pas asaj që të ndodhi, ti ike për studime në Moskë dhe atje u përpoqe të shkëputeshe shpirtërisht. Ndërkaq, që andej do ta ndiqje fatin e novelës sime me një përkujdes vëllazëror teksa në një nga letrat e tua më porosisje: “Përpiqu ta shkruash me një stil të kohës, duke flakur gjithë rutinën e brezit të vjetër. Më shkruaj gjerë ku je me punën dhe më dërgo ndonjë pasazh interesant”. Në një letër tjetër më thoje: “Presim botimin e novelës tënde me padurim. Namin e saj e kam çuar kudo”. Kurse pas disa muajsh më shkruaje: “U gëzova që e mbarove novelën. Jepe sa më parë në shtyp… Ta botosh pa u trembur hiç…”. Më tej, në letrat që pasuan, do të më gëzoje kur më flisje edhe për krijimtarinë tënde: “Kohët e fundit po më tërheq proza” dhe shtoje: “Unë shkrova një roman, “Qyteti pa reklama” (nuk është temë dashurie). Do ta botoj porsa të vij në Shqipëri…”.

Nuk po shkoj më tej me lidhjet tona letrare të kohës së Moskës, që edhe sot i  kujtoj me nostalgji, si dëshmi të bukura të miqësisë sonë. Por nuk mund t’i harroj marrëdhëniet tona aq të ngushta kur jetonim në Tiranë, sidomos vitin e fundit të studimeve të tua, dhe kohën kur unë kisha filluar nga puna në shtëpinë botuese “Naim Frashëri”. Ti atëhere ishe në kulmin e sukseseve letrare me vjershat lirike që botoje në shtyp, të cilati përmblodhe pastaj në vëllimin “Ëndërrime”. Ky u bë libri i ditës, i shoqëruar nga fjalët më të mira të kritikës dhe të lexuesit. Bota letrare dhe opinioni e pranonte dhe e afirmonte njëzëri talentin tënd poetik aq origjinal dhe perspektivën që të priste.E merr me mend gëzimin tim për çka ndodhte me ty, siç e kujtoj edhe unë natyrën tënde të çuditshme, që nuk shprehje kurrfarë entuziazmi, përvec një buzëqeshjeje të lehtë.

Por pikërisht në këtë kohë mbaj mend që më dhe të lexoja një a dy fletore shkolle, ku kishe shkruar emrin tënd dhe, nën titullin që s’e mbaj mend, fjalën “roman”. E lexova brenda një nate. Ishte historia e një pirati që kthehej në vendlindje pas udhëtimesh të gjata plot peripecira. Dorëshkrimi, ç’është e vërteta, nuk më la ndonjë përshtypje. Ishte një sprovë pa ndonjë vlerë letrare dhe, kur ta ktheva, kujtoj që të thashë: “Mos u ngatërro me prozën, kur fusha jote e suksesit është poezia”. S’di ç’më the, por u tregove indiferent, krejt brenda natyrës tënde.

Ka kaluar prej atëherë mbi gjysmë shekulli kur, pa pritur e pa kujtuar, ti boton së fundmi romanin “Mjegullat e Tiranës”, shoqëruar me një intervistë ku thua se titulli fillestar i kësaj vepre paska qenë “Dashuria nr.2”. Nga shënimi në faqen e fundit të veprës del se e ke mbaruar në pranverën e vitit 1958, kur akoma nuk kishe shkuar për studime në Moskë, pasi letrën tënde të parë prej andej e kam marrë më 20 shtator 1958. Pra, siç del nga data, vepra qenka shkruar në Tiranë pikërisht kur unë shkruaja novelën “Dashuria e Mimozës”. Nuk e fsheh që për mua kjo ishte një çudi e madhe, që ngre pikëpyetje jo pa rëndësi për marrëdhëniet tona të atëhershme aq miqësore. Pyes: si është e mundur që me ato lidhje aq të ngushta që kishim, kur e vinim në dijeni njëri-tjetrin për shumçka të rëndësishme që krijonim, ti paske shkruar një roman, për më tepër me një temë të përbashkët me novelën time, dhe nuk më ke thënë asgjë, qoftë edhe formalisht? Si është e mundur që nuk je hapur as atëherë e as më vonë në bisedat tona pa fund përgjatë disa dekadash miqësie?

Të them sinqerisht, duke arsyetuar nga shumë pikëpamje, më rezulton që romani të mos jetë shkruar në vitin 1958, sepse nga pranvera deri në vjeshtë të atij viti kur ti shkove për studime, mund të më kishe thënë diçka. Ndërkaq e dija se në ditët dhe netët e stuhishme të dashurisë tënde ke mbajtur ditar, çka e pohon edhe në intervistë. Këto shënime të ditarit, me sa duket, të kanë shërbyer shumë vite më vonë për të shkruar romanin. Them “vite më vonë” se, me aq sa t’i njihja unë nga afër mendimet, ti akoma nuk kishe shkuar deri në mohimin e parimeve bazë të realizmit socialist. Ishim akoma në vitet 50, kur ato parime s’ishin kthyer ende në “pranga” për letërsinë tonë. Madje, për hir të së vërtetës, me gjithë kufizimet e padëshiruara dhe autocensurën tonë, ekzistonte herë-herë një atmosferë, në mos entuziaste, së paku me një farë lirie të mjaftueshme për të krijuar vepra me vlera artistike, ashtu siç e dëshmojnë krijimet më të mira të kohës. Në mes tyre do të rendisja edhe vjershat e poemat e tua më të goditura të vëllimit “Ëndërrime” (1957), të frymëzuara nga idetë e kohës, siç qenë poema “Sekretari”, “Lenini”, “Motive partizane” apo lirika politike “Koha e partisë” etj., të shkruara plot ndjenja, me një zë origjinal e spontanitet, larg retorikës dhe skemave të shumicës së vjershave të kohës. Ishte kjo kohë për të cilën ti pretendon se ke shkruar romanin, ndërkohë që sot shprehesh se “në vitet pesëdhjetë letërsia shqipe ishte në ditët më të zeza të saj…Kjo ngjante aq e mjerë sa të vinte turp të ishe shkrimtar…zotëronte një thatësirë e papërfytyrueshme…shkurt, asgjë njerëzore nuk ndihej në faqet e saj…”.

Sigurisht që letërsia e re nuk mund të përfaqësohej me vepra të shquara që në dekadën e parë të saj, por vepra me vlerë u krijuan. Mjaft të kujtojmë romanin “Hasta la vista” të Petro Markos, novelat e Jakov Xoxës, tregimet e Dhimitër Shuteriqit, poezitë e tua, të Driteroit, të Fatos Arapit, Dhori Qirjazit apo dramat e Kolë Jakovës etj. Pra, kishte jetë letrare, pavarësisht nga kufizimet dhe vështirësitë ideoburokratike, që sillnin skarco, skematizëm, politizim të skajshëm. Në këto rrethana krijonim unë e ti, gjithë brezi ynë, duke u frymëzuar nga idetë dhe realiteti i kohës, pa iu kundërvënë, përkundrazi, duke i mbështetur. Por kishteedhe pak zëra të guximshëm, ku në radhë të parë qëndroje ti si një zë emancipues për letërsinë tonë dhe shembëlltyrë për ne shokët e tu. Gjuha jote metaforike ishte çelësi për të hyrë në botën e ideve të avancuara përmes vargut tënd.

Ditarët e mi dhe kujtesa imeruajnë e dëshmojnë edhe episode se si shkëmbenim mendime unë e ti jo vetëm për ato që shkruanim, por edhe për çështje teorike që shtronte teoria e realizmit socialist. Një herë kemi biseduar për çështjen e tipikes në art, që propaganda e ngatërroi keq me politikën; ose për faktin që nuk ishim dakord me mendimin që shprehej në mbledhjet e Lidhjes e në shtyp për heroin pozitivqë nuk duhet të kishte të meta, ndërkohë që jeta dëshmonte të kundërtën. Nga ana tjetër, ne kishim pakënaqësi dhe rezerva që, edhe pas vdekjes së Stalinit, kur në vendet e Lindjes po shkrinin akujt, letërsia jonë kishte një frymëmarrje të kufizuar dhe i mungonin lidhjet me rrjedhat e letërsisë botërore. Letrat që më dërgoje nga Moska sillnin informacione për jetën letrare të atjeshme, për librat dhe dukuritë e reja letrare dhe artistike, për leksionetinteresante që ndiqje në Institutin “Gorki” etj.

U zgjata pak, por desha të dëshmoja se gjatë miqësisë sonë të ngushtë të asaj kohe nuk kemi shfaqur qëndrime antisocialiste e, për më tepër, nuk kemi folur kundër letërsisë së realizmit socialist dhe metodës së saj. Përkundrazi, edhe pse mund të kishim ndonjë rezervë apo pakënaqësi, ndjeheshim “brenda” saj. Madje ty, si shkrimtar “solist” i letërsisë sonë, të ngarkohej here pas here detyra të merrje në mbrojtje dhe të shkruaje artikuj në shtyp. Nga gjithë sa ke botuar për këto probleme, nuk harroj artikullin e gjatë “Arti i madh i revolucionit” botuar në “Zërin e popullit”, ku përpiqeshe  të argumentoje prioritetet e kësaj metode në krahasim me metodat e tjera artistike. Shkruaje se kjo metodë, e mbështetur në parimet e materializmit dialektik dhe historik, ka arritur t’i pasqyrojë gjerësisht dhe objektivisht ngjarjet dhe figurat e mëdha të historisë.

Të them të drejtën, për shumë nga mendimet dhe veprat e tua të mëvonshme, unë të mirëkuptoj. Është në natyrën e artistit, aq më tepër të një shkrimtari të madh si ti, që me kalimin e kohës të evoluojë në mendimet, pikëpamjet dhe qendrimet në varësi të kushteve social-historike, të rritjes e të pjekurisë, të përvojës dhe mësimeve të jetës. Nuk e kam fjalën, pra, për korpusin kryesor të jetës e krijimtarisë tënde, por për një segment të saj që lidhet  me fillimet e tua letrare e për të cilën u bë shkas kjo letër. Siç del nga intervista jote bashkangjitur romanit, “Mjegullat e Tiranës” qenka krijuar nga ti si një sprovë në moshën 22-vjeçare për të treguar se si mund të krijohet një vepër e lirë, e shkëputur nga dogmat e realizmit socialist, dhe se si kjo mund t’i kundërvihet një vepre të realizmit socialist (?!) që kish shkruar një miku yt i ngushtë, siç isha unë asokohe. Unë e besoj se e ke bërë këtë sprovë, por jo në atë kohë, po në vitet e nëvonshme, ndoshta dhe para pak vitesh, pas shpalljesh botërisht të vendimit se nuk do të shkruaje më letërsi artistike. Ka qenë kjo kohë kur të kanë tunduar kujtimet dhe ditaret e rinisë së hershme për të shkruar një vepër të mistifikuar. Them kështu se, pasi e lexova romanin, gjëja e parë që mendova ishte se kjo vepër nuk i takon asaj kohe që pretendon ti. Qëllimi yt është t’i tregosh lexuesit të sotëm se ti, qysh në hapat e para letrarë, nuk e pranoje realizmin socialist dhe ja ku është vepra që e dëshmon, “Dashuria nr.2” e viteve 50, paçka se poezia jote tregonte të kundërtën.

Guxoj të të them se vënia e dy veprave kundër njëra-tjetrës nuk është e ndershme e lëre pastaj miqësore. Pavarësisht nga përgjasimi i temës dhe vende-vende i subjektit, idetë dhe qendrimet tona si autorë nuk janë njësoj. Njësoj nuk janë as karakteret e protagonistëve, idetë dhe morali që përcjell njëra vepër nga ato që përcjell tjetra. Unë, siç e them dhe më lart, shtroj e shtjelloj një problem social nëpërmjet fatit të një dashurie të pastër e të sinqertë, që prindërit me konceptet e tyre mikroborgjeze e bëjnë të dështojë. Kurse romani yt përshkruan historinë e një dashurie pasionante, e prirur nga aventura, ku zotërojnë skenat erotike, me një protagonist siç është Bardhyli, egoist dhe cinik, që mendon vetëm për kënaqësitë fizike të një dashurie kalimtare, ndryshe nga ëndrra për martesë e Emës. E vetmja gjë e bukur e dashurisë, pra, edhe e kësaj dashurie, për Bardhylin artist janë kujtimet që ai do t’i lërë Emës si dhuratë pas ndarjes së tyre. Martesa është përrallë. Kësisoj, sipas teje, ka vepruar Peçorini i Lermontovit apo dhe personazhe të tjerë të Turgenievit, Eseninit, De Radës. Për një artist janë të huaja romantika e sentimentalizmi, virgjëria e një femre, dhe kjo e dallon romanin nga parimet dhe skema e socrealizmit.

Pavarësisht nga këto konstatime, nuk mund të mos i çmoj vlerat e veprës, të cilën e lexova me interes dhe jo pa kënaqësi. “Mjegullat e Tiranës” është një vepër erotike, me situata joshëse, që përshkohet nga nota të thella sensuale, me ide origjinale, me një gjuhë të bukur e të individualizuar, me një dialog të shkathët e me sens mase. Pra, kemi të bëjmë me një vepër me nivel të lartë artistik, që dëshmon për një pjekuri profesionale. Tëgjitha këto flasin qartë se ti këtë roman nuk e ke shkruar në vitet 50, në të rite tënd. Mjafton ta krahasosh dhe me romanin “Qyteti pa reklama”, që realisht është shkruar në ato vite, që të kuptosh e të ndjesh ndryshimin dhe disnivelin ideo-artistik.

Novela ime, vepër e viteve 50, ishte libri im i parë, shkruar në një moshë të re, me një përvojë jete e krijimtarie të kufizuar, me psikologjinë e kohës që jetoja. Megjithatë, lexuesi i asaj kohe e pëlqeu, u josh veçanërisht nga tema e dashurisë, aq rrallë e trajtuar gjerësisht në letërsinë shqipe të kohës. Siç e di dhe ti, ajo u mirëprit, sidomos nga rinia,  dhe pati jehonë në masën e gjerë (letra, takime, diskutime). Ndërsa shtypi, në qoftë se të kujtohet, e bëri objekt kritike. Më kritikoi për sentimentalizëm, një shfaqje e huaj për letërsinë shqipe të realizmit socialist. Ai e quajti të dënueshme zgjidhjen negative të konfliktit, që ëndrra e dy të rinjve nuk u realizua, që “e vjetra e mundi të renë” etj. Nga presioni i opinionit, sidoqoftë, vepra nuk u hoq nga qarkullimi. Pra, libri e kaloi me sukses provën dhe unë ndjeva atëherë kënaqësinë e botimit të parë, por edhe ballafaqimin me publikun e kritikën.

Fakti është se shumë vite më vonë (1976) “Dashurinë e Mimozës, pasi e redaktova rishtas, pa e ndryshuar aspak përmbajtjen,e dërgova për botim dhe ajo u miratua pa ndonjë problem. Mbase të kujtohet gëzimi im kur të tregova botimin e ri, por ky gëzim nuk zgjati shumë, sepse pas një jave më thirrën në Komitetin Qendror të Partisë dhe, si më kritikuan, më kërkuan që ta ndryshoja fundin e novelës me arsyetimin që “në shoqërinë socialiste të gjitha ëndrrat e rinisë realizohen”, kurse unë i kisha bërë heronjtë që të ndaheshin. U quajt gabim ideologjik. Kurse unë nuk pranova ta ndryshoja, pasi novela ishte ndërtuar në një mënyrë të tillë që me një zgjidhje negative të jepej një mesazh pozitiv. Atëherë u vendos që libri të shkonte në karton dhe të 8000 kopjet u zhdukën kështu nga qarkullimi, ndërsa botimi i parë kaloi në rezervatin e bibliotekave publike.

Tani, pas kaq viteve, ti miku im i dikurshëm, pa pritur e pa kujtuar, merresh me këtë vepër anonimisht, pra, pa përmendur as titullin e as emrin e autorit, jo për të treguar të vërtetën ashtu siç është, po për ta shtrembëruar në mënyrë flagrante në dobi të veprës tënde. Pra, nuk ka në këtë mes asnjë qëllim dashamirës, përkundrazi, mungesë totale respekti dhe një vetëmburrje vanitoze. Ballafaqimi tendencioz i dy veprave nga ana jote kërkon t’u tregojë lexuesve të brezit të sotëm se sa i zoti e largpamës paske qenë ti atëherë, kur me intuitën e një rioshi arrije të kapërceje barrierat e letërsisë socrealiste e të ideologjisë së rreptë të kohës dhe mbërrije të shkruaje një vepër krejt të lirë e të shpenguar nga ky realitet. Një gjë që miku yt s’e bënte dot jo vetëm se nuk e kishte talentin tënd, por edhe pse ishte i indoktrinuar. Kjo bëri që, kur e lexovenovelën time, siç thua në intervistë, ke vënë duart në kokë dhe je tmerruar (?!). Nuk di ç’emër t’i vë kësaj që ti bën në një moshë të nderuar si kjo që ke sot dhe në atë lartësi që të ka ngritur talenti yt i çmuar botërisht.

Kur shkrova “Dashurinë e Mimozës”, unë isha thjesht një shkrimtar i ri, i formuar me idealet humane që më shkonin për zemër dhe pa ndonjë prirje për tëdalë nga koha që jetoja. Në këtë frymë e ngrita veprën time dhe i jetësova personazhet, siç ishte vetë jeta shqiptare. Nuk bëra asnjë përpjekje të qëllimshme për t’i trajtuar si heronj pozitivë apo negativë e as të përmendja qoftë edhe një herë direktivat e Partisë dhe mësimet e udhëheqësit. Jo se nuk doja, por s’ma kërkonte vepra ashtu si e kisha konceptuar. Në qoftë se Luani doli një djalë me karakter, i zgjuar, i ndershëm e i sinqertë, këtë nuk e sajova unë, por kështu ekzistonte në jetë si dhe plot të tjerë. Nuk di se ç’gjë të veçantë bëri ai që që ty të paska tronditur kur edhe në veprat e tua ka me dhjetëra personazhe të tilla. Po ta bëja një hero siç e paragjykon ti, ai, bie fjala, do ta rrëmbente Mimozën dhe kështu do t’i jepej veprës një zgjidhje e dëshiruar për kohën e politizuar. Përkundrazi, ai s’bëri asgjë të tillë, e pranoi ndarjen, i vuri gur zemrës dhe e mbylli këtë histori.

Një zgjidhje e tillë negative e konfliktit të novelës, siç e di dhe ti, do të më kushtonte. Do të kritikohesha publikisht në shtyp, në letrat dhe takimet me lexuesit, që do ta quanin novelën një vepër që nuk i takonte realizmit socialist. Ky cilësim as atëhere e as tani nuk është se më ka dhënë ndonjë kënaqësi. Ti e quan realizmin socialist një herezi e një tmerr, kurse unë nuk shkoj deri aty. Një metodë e tillë, megjithë kufizimet e difektet, krijoi vepra normale, bile dhe kryevepra në letërsinë botërore, por dhe plot skarco kur u trazua keq me të politika, duke shkelur mbi mendimet shkencore të Engelsit për dëmet e pallogaritshme që i sjell politika artit dhe letërsisë.

Gjykuar edhe nga pozitat e sotme, “Dashuria e Mimozës nuk është vepër e realizmit socialist dhe është fare e kuptueshme që një gjë të tillë nuk e kam bërë në mënyrë të qëllimshme. Pas përmbysjeve social-politike të fillimit të v.90, “Dashuria e Mimozës” ka njohur 4 ribotime dhe një botim në gjuhën italiane nga një shtëpi botuese në Lecce. Ajo është pritur mirë jo vetëm nga publiku, por edhe nga kritika. Gjykimin objektiv për veprën në kushtet e reja e jep edhe studjuesi Aurel Plasari në një artikull të botuar në revistën “Klan” (21 mars 1999). Ai argumenton se vepra nuk ka të bëjë fare me realizmin socialist: “E përgojuar, e përsyshur, “Dashuria e Mimozës” e Nasho Jorgaqit më në fund ribotohet. Në të vërtetë, lexuesi i sotëm nuk mund të mos vërë re se “Dashuria e Mimozës”, në ndryshim nga pirgu i madh i romaneve të realizmit socialist, është një vepër e ndërtuar mbi trekëndëshin tanimë klasik për letërsinë e përbotshme. Mbi atë trekëndësh që realizmi socialist i ruhej si djallit. As thjesht “naiviteti”, as thjesht “çiltërsia”, por pikërisht ndërtimi i një skeme origjinale mbi këtë trekëndësh e ka bërë novelën e Nasho Jorgaqit që t’i bëjë ballë kohës… Prej botimit të parë më 1960-n, kanë kaluar katër dhjetëvjeçarë. Libri është po ai. Por, qoftë dhe dyzet vjetët e kaluara mjaftojnë që ai të lexohet “ndryshe”. Sepse shumë ujëra kanë rrjedhur nën urën e letërsisë shqipe. “Lana” e realizmit socialist ka shterrur në mënyrë qesharake. Vëllime të tëra të rënda me tirazhe 20-mijëshe e me kopertina të trasha prehen nën pluhurin e harresës. Libri “i vjetër” iNasho Jorgaqit vjen çuditërisht “i ri”…gjithmonë aktual”.

Për ty kjo e vërtetë, që “Dashuria e Mimozës”, edhe pas disa dekadash, i ruan vlerat edhe sot, nuk ka ndonjë rëndësi. Rëndësi ka fakti që, edhe duke qendruar sot në majën e Olimpit, ti mund ta përdorësh pragmatisht novelën time për të ngritur sadopak vlerat e vetes. Tek e fundit, ia vlen barra qeranë të mistifikosh qoftë edhe një moment nga e kaluara e largët për të dëshmuar me një vepër konkrete se ti nuk ishe ashtu si të njihnim në mendimet dhe shkrimet e tua, por dikush krejt tjetër. Paskëshe qenë katërcipërisht ky i sotmi, një antisocialist apo, më saktë, një antikomunist i lindur. Por, për fat të keq, harron se kryeveprat e tua janë të frymëzuara dhe i janë kushtuar një epoke që ti e përbalt dhe e mohon. Sinqerisht që është e vështirë t’i karakterizosh të gjitha këto me një emër të vetëm.

NASHO JORGAQI

korrik 2014

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nasho Jorgaqi July 20, 2014 21:40
Komento

103 Komente

  1. tahir demi July 20, 16:08

    O Nasho paske rrjedhur ne pleqeri . E kush e ka ditur atehere dhe aq me pak sot ne demokraci se paske shkruar nje novele. Edhe ti na dole disident me ne fund…? U c’ na bere te qeshim o Nasho

    Reply to this comment
    • N.V. July 21, 07:47

      O tahir demi,
      Nuk eshte Nashua i rrjedhur,
      por je ti Tahir i rrjedhur dhe i pjerdhur….
      “E kush e ka ditur atehere dhe aq me pak sot ne demokraci se paske shkruar nje novele…”, shkruan ti tahir torollaku!…
      Por kjo nuk do te thote se me qe nuk e ke ditur ti tahir , nuk e ditkan gjithe te tjeret…
      Sipas teje o tahir , bota letrare paske nisur vetem ne shkerdhatodemokracine tende….
      Te paste shkerdhatokracia, o tahir demi….,
      Se dem qenke dhe nga trutë….

      Reply to this comment
      • Dielli mbi KORAB July 21, 17:47

        Respekt per shkrimtarin dhe njeriun Nasho Jorgaqi.
        Ne rininine time e kam lexuar gjithmon me deshir.
        Kjo leter e hapur tregon me se miri se Nasho Jorgaqi eshte burre me karakter te larte dhe me principe ne jete.
        Pershendetje nga Gjermania.

        Reply to this comment
    • topi-popi July 21, 15:06

      Nasho, Nasho, ti po sillesh si nje mize kali! Kadareja si burre eshte legen por per letersi s’ke ci thua! Ti si ish shok i tij, si ish-spiun, si ish-komunist ke qene, mbetesh dhe to te kujtohesh gjithnje vetem si legen burre!

      Reply to this comment
      • samir July 21, 16:52

        po shkruhuni ore tamam me emer dhe qarte, nese keni frike nga cfare… ky ben alamet letre te hapur dhe i rreshton gjerat por kaq frike e paskeni kete sigurimin dhe partine sa ju ka kompleksuar mendjen
        ha ha cfare robsh , bravo profesor se po na del mergata edhe ketu
        samir qafoku, me qafe te drejte

        Reply to this comment
        • zoja ivanaj July 21, 20:02

          Zoja Ivanaj beri nje kallezim pénal kunder ketij njeri,per te cilin epitetet e cituar ma l’art Jane ende n’en ate cka meriton,
          Sa per vleren e krijimtarise se tij,shqiptare lexoni shkrimtaret e vertete te botes,jo kallemgjite e enverit e diarrene verbale te tyre!

          Reply to this comment
      • Raimond Vlonjati July 21, 17:30

        E ke gabim kur e shan Kadarene per pune burerie

        Kadareja edhe atehere ishte tamam burre, as qe e ruante fare nga Diktatura , dhe ishte i vetmi qe trazone ate kohe monotone

        Mesuesja ime e letersise tregonte njehere nje te forte te Kadarese ne kohe te Dulles

        Kadarene e kishin ftuar ne nje ndermarje se e kishin ftuar punetoret Dhe nje punetor cohet dhe i thote Kadarese :…Ti shoku Kadare duhet te shkruash me thjeshte se ne, Klasa puntore nuk te kuptojme ty ..!
        Kdareja ja ktheu :..Po une nuk shkruaj per klasen puntore, shkruaj per intelektualet …..
        Mirpo te flisje atehere dicka kunder klases puntore , ishte dicka e rezikshme , se te denonin

        Po ashtu ka dhe plot shembuj te tjere te asaj kohe ku Kadareaj dilte gjithmone nga reshti ku i kish futur Partia ….

        Natyrisht ne ato fillime Kadareja nuk ishte kunder komunizmit , porse ishte nje letrar qe dilte gjithmone jashte kornizave te jetes se ngrute te komunizmit …dhe me vone pastaj, me ritjen e eksperiences se jetes Kadareja e tregonte qe ishte edhe kunder komunizmit si sistem –Dhe ket ee thote edhe Visar Zhiti kur Kadareja e priti nenen e Visarit kur ky u burgos, dhe foli me te jemen e ketij te fundit duke i qare hallin tamam e duke i folur kunder njerezve te ditkatures ….

        Pra , Kadareja ishte edhe burre tamam , dhe ne ate kohe tipi dhe shkrimet e tij , ishin si nje …..gote uje e fresket …..ne mes te Sahares se jetes komuniste-

        -Ndersa gjithe te tjeret ne ate kohe ishin servila te bindur te ditkatures ,
        cka edhe justifkohet sepse ishte nje ditkature e eger

        Dhe nuk diskutohet fare talenti i tij i jashtezakonshem, dhe ne te njejten kohe Kadareja, si asnje intelektual tjeter ne keto kohe eshte Intelektuali me patriot i Shqiperise –Ai gjithmone i ka dale hapur ne mbrojtje cdo vlere shqitpare , dhe ka goditur armiqte e kombit tone kudo ne Europe ….

        Pa asnje dyshim , Kadareja me mbrotjen qe i ben vlerave te identietit shqitpar
        eshte simbolli i intelektualit , I CILI E PARAQET DHE E MBRON PATRIOTIZMIN NE NJE DRITE MODERNE , DUKE E bere Patriotizmin nje trend gjithmone ne te njejtin temp me tempin e kohes moderne,
        te cilit duhet ti pengjasojne intelektualet e rinj te sotem,

        Reply to this comment
        • ku ti kerkoj rrenjet e tua PARTI.. July 22, 16:04

          na rrofsh boomblecin me gjithe kadarene

          Reply to this comment
        • Nashua merziti Kadarene July 22, 16:54

          RayMondo…

          mos lendoni dhimbjet e njerezve,
          sidomos me plaget e shpirtrave te nenave…

          I kam lexuar edhe une shenimet e Visar Zhitit, qe perpiqej ta nderonte, sidosi, Islamil Kadavren, por leximi jot eshte larg e larg krejt tjeter gje.
          Nena e Visarit, duke ditur respektin e te birit, te arrestuar ne lulen e rinise se tij, shkoi per te takuar edhe Kadarene. E gjeti ne shesh, teksa shetiste me Jelena Mihayllovnen, kushrinen e Nashos…
          Nuk qau hallin me nenen e Visarit, perkundrazi, i tha “Te ndihte Zoti!” Apo “Zoti te Dhashte!, sic do te shprehte Migjeni…

          Visari vijoi burgun, teksa Kadare e harroi fare, jo vetem Visarin, por edhe nenen e tij!

          Nje shenim bujar, zemergjere dhe tolerant i vete Visarit, ia kujtoi ngjarjen Kadarese, qe natyrisht e perdori sic di ai t’i bej keto, bashke me bashkepunetoret e tij…si puna yte…

          Reply to this comment
          • Raimond Vlonjati July 23, 15:36

            Tani meqe fole per kete Visarin ,–Ky eshte nje qelbesire tipike qe ka shok vetem veten —
            Une kam lexuar ketu nje shkrim te tijin ne gazeten Iliria te Amerikes
            ku Visari shante popullin shqiptar –Visari eshte tamam nje akrep–ok?

            Ndersa ne lidhje me takimin qe beri Kadareja me nenen e tij, –Aty ne shkrim thuhet qe Kadareja e priti dhe bisedoi me nenen e tij dhe i tha nje fjale te mire ……

            Por ne ate kohe kur te fusnin ne burg per keto pune , nuk te flisnin as njerezit e tu, se kishin frike nga diktatura , e jo me te te fliste dikush qe ishte emer i njohur dhe pergjohej nga policia
            E megjithate Kadareja e priti plaken e tij dhe i foli me ngrohtesi, sic thote Visari vete
            Biles atehere nenen e ketij Visarit e priti edhe dajli Mehmet Shehut dhe i tha dy fjale te mira —Se nuk kishe ca thoshje dot, se diktatura ishte e eger dhe te godiste….

    • reformer July 22, 09:00

      Ajo qe eshte e pabesueshme ne kete debat eshte fakti qe Kadareja sidoqofte nuk ka permendur asnje emer. Dhe miku i tij, pa qene i nominuar shkruan nje leter pafund, pa pasur asnje nje baze reale, pervec bindjes se tij vetiake, se personi dashamires i permendur nga Kadareja eshte ai vete!

      I gjithe debati duket sureal. Nasho Jorgaqi duhet te ishte mjaftuar me permendjen e faktit se ne dijenine e tij Kadareja nuk ka qene kaq i qarte lidhur me metoden dhe sistemin socialist. Me teper se kaq nuk eshte i autorizuar te thote, sepse kalon ne nje komplikacion te parasyeshem nga pikpamja e vertetetsise.

      Reply to this comment
  2. Eli July 20, 18:59

    Kur e kishe kaq mik sa thua a nuk do te kishte qene me etike qe letren bashke me pretendimet e tua t’ia dergoje privatisht Kadarese, qofte edhe per hir te miqesise se dikurshme. Fakti qe i drejtohesh publikisht do te thote se vetem miqesi nuk ka patur mes jush.

    Reply to this comment
    • hithri July 20, 21:54

      Po Ismaili perse nuk ja ka thene privatisht Nashos ato qe ka per te thene po i jep ne interviste per te promovuar librin e tj pas 60 vjet;sh, kur kane qene shoke per koke? Apo ju nuk e besoni qe kane qene?

      Ismaili edhe nje here nxjerr vogelsine e tij si njeri. Ai nuk kishte nevoje qe te permendte mikun e tij per ti rritur vlerat vepres se vet. Por kjo eshte menyra e tij cinike qe te vertetonte se kjo veper ishte shkruar ne ate kohe. Dhe kete e ben po ju dridhur qerpiku duke perbaltur mikun me te mire qe ka pasur ne jete. Per Ismalin , ana njerezore nuk ka ekzistuar kurre. Ai si njeri eshte nje hic, dhe asnjehere nuk ka shkruar per Shqiperine( po flas ne veprat madhore te tij qe jane perkthyer) Ata Vepra kane synuar gjithmone nje lexues jasht kufinjve. Ismali eshte talent i pendes, por asnjehere nuk eshte ndjere shqipetar. E tregoi, kur tamam filluan ndryshimet, futi bishtin ne shale dhe iku ne france qe kishte enderruar tere jeten. Nashu e shume kulture ja ben paq, dhe i shkruan si mik dhe nuk perdor gjuhen e Ismailit.

      Reply to this comment
      • Raimond Vlonjati July 21, 14:53

        Ik ore Nasho Jorgaqi se e bere kaurce !

        Nuk qenke shok .–Nqs do ishe me te vertet shok i Kadares sic thua, i kishe telefonuar Kadarese dhe e ftoje per nje kafe …Dhe aty ja thoshe te gjitha …–

        Ose kete leter ja kishe derguar me poste vete Kadarese, jo e perdor letren per te bere Show
        si letrat e hapura ne Kohe te Dulles , ku ankoheshin …Klasa puntore se ….”Kadareja nuk shkruante me nje gjuhe qe ta kuptonte klasa puntore

        By the way, kam nje sugjerim per titullin e kesaj Letre mallengjyese te Nashos

        Meqense ke qene edhe “mik” i ngushte i Kadarese , vendosi titullin letres :
        ……….”Nje mik qe te do te miren”….looooooooooooooooooool hahahahahahahaha
        Hajde miqesi, hajde ! ..Kjo lloj miqesie do hyje ne histori me emrin :….Miqesia Jargaqe , …..per nder te mbiemrit te mikut te “ngushte” te Kadarese, Nasho Jorgaqi

        Reply to this comment
        • Pellazgu July 21, 16:53

          @ Raimond Vlonjati

          Nuk duket se shkrimi i Jorgaqit është aq i vështirë sa për të mos kuptuar që ai nuk po i shkruan një miku, por një personi që, nëse do ishte mik, duhet t’i “kishte telefonuar Nashos dhe ta ftonte për një kafe (madje qysh në 1958-ën)… Dhe aty t’ia thoshe të gjitha” e të mos dilte sot pas gati 60 vitesh, duke e anatemuar atë prozë të Nashos, që jam i sigurt se asokohe (si shok i “mirë” i tij) do ta ketë aprovuar, duke mos i thënë se ka pasur ndaj saj ato mendime që shfaq sot.

          Reply to this comment
          • Raimond Vlonjati July 21, 20:46

            Ti duket qe nuk e ke haberin se c’eshte miqesia , njelloj si Jargaqi

            Qe ta mesosh ti bashke me Jargaqin :

            Nqs me dike ke pasur dikur Miqesi te ngushte, dmth tamam Miqesi , sic thote Jargaqi,
            atehere dhe nqs miku jot e ka shkelur miqesine duke te kritikuar vepren pa ta thene ty, apo te ka mbajt ne goje per dicka……etj te ketij lloji , qe jane “normale” ne tipin e shqiptarit……….

            Ti per hater te asaj miqesie te dikurshme , duhet te flasesh me te privatisht se pari , ku ti kerkosh sqarime
            dhe pastaj sipas rezultatit te bisedes private duhet te dalesh ose jo, boterisht per te shprehur mendimin tend ..
            Eshte pra teper e thjeshte dhe nuk do shume tru ,per te kuptuar Kodin Moral te Mire-sjelljes ne keto raste

            Ne kete rast ,ky Nasho thote qe Kadareja ,po ja anatemon vepren pa e permendur emrin e tij

            Atehere Nasho ka nje arsye te “permbahet” perderisa emri i tij nuk eshte permendur ” per tu treguar tamam xhentelmen i “Miqesise se dikurshme ” dhe te fliste privatisht me Kadarene,
            ku t’ja thoshte te gjitha objeksionet e tij ne lidhje me shkrimin e Kadarese….

            Gjithmone ndodh qe dikush behet sebep i pari qe te prishi “ekuilibrin” e nje miqesie per arsye nga me te ndryshmet
            ,por nqs miqesia ka qene me te vertete Miqesi,
            athere ai tjetri i pergjigjet me “zemergjeresi” ne menyre qe ta ri-vendose ate “ekuiliber” perseri

            …Dmth i kerkon shpjegime privatisht se perse ja hedh ato “gure’ miqesise se tyre ….Pastaj nga biseda e tyre varet cdo gje …

            Sidoqofte , cfaredo qe te kete thene Kadareja, ky “carcafi’ qe ka botuar Jargaqi ne kete “letren e tij te hapur ”
            tregon se Nasho nuk ka qene i sinqerte ne miqesine e tij te dikurshme ….

          • Pellazgu July 23, 16:37

            @ Raimond Vlonjati

            Ti qenke kontradiktor jo vetëm në debatin Kadare-Nasho, por edhe me vetën tënde. A i kupton ti ato që shkruan, apo thjesht shkruan se t’u sulmua Kadareja, që me sa duket e paske idhull (nuk di sa letërsi tjetër ke lexuar, përveç Kadaresë)?
            Ti, me një shqipe që lë për të dëshiruar, kur bëhet fjalë për persona që japin mendime në debate të tilla midis shkrimtarësh (Ku s’lë gjë pa i hedhur Nashos së shkretë mbi kokë, ndonëse ai shqipen të paktën e shkruan mirë.), thua: “Gjithmone ndodh qe dikush behet sebep i pari qe te prishi “ekuilibrin” e nje miqesie per arsye nga me te ndryshmet ,por nqs miqesia ka qene me te vertete Miqesi, athere ai tjetri i pergjigjet me “zemergjeresi” ne menyre qe ta ri-vendose ate “ekuiliber” perseri…”. Pse duhet Nasho (i preri në besë në këtë rast) t’i përgjigjet me “zemërgjerësi, në mënyrë që të rivendosë atë ekuilibër”? Konsideroje që Nasho nuk do ta vazhdojë më atë miqësi me një person që e ka prerë në besë dhe kaq. Këtu besëpreri është Kadareja dhe është ai që, – siç shprehesh, – “i ka hedhur ato “gurë” miqësisë së tyre”, ndërsa ti kërkon që Nasho të mos dalë publikisht kur ky farë legeni e botoi librin dhe i ra me shkelm miqësisë së kaluar!!!
            Unë nuk e di se kush ka të drejtë dhe sesa e fortë ka qenë miqësia e tyre. Po ashtu, nuk di nëse të gjitha ato çka shkruan Nasho janë të vërteta, por një gjë e di shumë mirë; në atë kohë Kadareja botonte publikisht poeziçka që ngrinin lartë partinë, komunizmin dhe mbrojtësin e tij, Enverin. Kësisoj jam i prirur të pranoj atë që thotë Nasho, se asokohe Ismaili nuk mund ta ketë shkruar atë roman. Po qe se është e vërtetë që e ka shkruar në vitin 1958, kjo vërteton më së miri atë që Ismaili është ndër më të pandershmit njerëz, sepse i bie ta ketë shkruar tinëzisht për të hedhur poshtë romanin e Nashos, që nuk i paska pëlqyer, – siç thotë sot, – në një kohë që këtij të fundit i bënte lëvdata. Për më tepër, përderisa vendosi ta botojë sot, çfarë e ka penguar ta botonte gjithë këto vite pas 1990-ës, – shtroj unë pyetjen?
            Të gjitha komentet e tua për këtë çështje janë kontradiktorë nga reshti në resht. Në këtë rast kemi dy veta dhe një ish-miqësi. Këtë miqësi i pari e prishi Ismaili, përse duhet të hapë “rrugë” Nasho dhe të mos shkruaj një “çarcaf” me shpjegime e akuza ndaj atij që botoi një roman ku e nënçmon “Dashurinë e Mimozës”?

            Mbase ju “amerikanët” keni kut tjetër gjykimi…

          • Raimond Vlonjati July 23, 20:55

            Ik ore ti ( se e paske dhe pseudonimin Pellazg , si ata budallenjte e historise )
            , meso te lexosh !
            Tii nuk di as te lexosh or lumadh, pa lere shqipen dhe gjuhesine ti, se ato per ty, jane shqise e gjashte …

            Ti ke nevoje per perkehtyes shqip-shqip ….

          • Pellazgu July 23, 21:22

            @Gomar Vlonjati

            Po ti mor sumçe kërkon që të të them ashtu si e meriton, Gomar Vlonjati, që të mësosh sesi komunikohet dhe jo duke u hequr trim sepse fshihesh pas desktopit. Unë të argumentoj mbi bazën e budallallëqeve që ke shkruar, dhe për mënyrën sesi i ke shkruar (me atë shqipe që s’ta kanë zili as në 9-vjeçare), që janë të padenja për një njeri që pretendon se është i arsimuar, ndërsa ti mor kastravec deti më tregon se kam nevojë për përkthyes.
            Në fakt, ta marrësh hollë-hollë, nga niveli i të shkruarit tënd duhet një përkthyes nga gomarishtja në shqip. Mbro, nëse ke argumenta budallallëqet që ke shkruar lidhur me konfliktin Jorgaqi-Kadare o trupeshk, mos shpalos këtu edhe faktin që nga historia paske njohuri aq sa ka leshteriku.

          • albion June 9, 02:03

            Gamor e cfare gamori qe eshte se!

  3. alfade July 20, 20:58

    E molen lopen e socializmit dhe tash qe eshte fundosur anija e socializmit ”u mbyt
    gjemia me federale , o burra shpejt kush mund te dale……..” Heronj pas beteje !!!
    Turpi botes !

    Reply to this comment
  4. ben chicago July 20, 21:26

    shkrimtar i oborit te diktatorit ky kadarea
    te tjerat jane pordhe me rigon

    Reply to this comment
    • Raimond Vlonjati July 21, 20:55

      Kadareja eshte super shkrimtar ore mik .-New Rok Times dhe Los Angelos Times para ca vjetesh
      e vendosnin Kadarene me lart se Gabriel Garcia Markez…ndersa ketu dalin shqiptaret dhe e ulin poshte fare, ngaqe i ka bere veprat per komunizmin gjasme

      Por ju haroni se shumica dermuese e shkkrimtareve Nobeliste kane qene komuniste ekstremiste fare , si psh Pablo Neruda, Markezi, Fuente, Borges, Dario Fo , etj etj ….

      Ndersa Kadareja megjithse ne Diktature te eger nuk ishte nje komunist ekstremist si keta nobelistet ,te cilet edhe pasi komunizmi deshtoi vazhdonin ta mburnin komunizmin dhe te benin takime mallengjyese me Fidel Kastron….

      Reply to this comment
      • ben chicago July 22, 07:59

        ismaili e futi si personazh te rendesishem diktatorin te libri dimri i vetmise se madhe
        di ti ndonje rast ku nje shkrimtar fut si personazh ne romanin e tij me emer e mbiemer udheheqesin e shtetit?

        Reply to this comment
        • raimond vlonjati July 22, 19:33

          Diktatorin ne ate liber si perdonaxh kryedor e beri vepra r tij heroike,
          dhe Kadareja nuk ka bere azgje me shume se sa ka pasqyruar realitetin heroik te asaj kohe….ku natyrisht Heroi ishte ENVER HOXHA.
          Kete fakt e thone edhe arkivat e Moskes se asaj kohe, por edhe Enciklopedite e perendimit

          Reply to this comment
          • ben chicago July 22, 20:52

            e kupton ti cdo te thote qe te behet personazh i romanit diktatori?
            nuk e kupton hajt tung

  5. ruxheli July 20, 21:32

    Miqesia duhet te ruhet e te kujtohet nga te dyja palet .Kur njera pale e ka harruar miqesine se ka hipur ne maje te kalit,e ka per detyra pala tjeter t`ja kujtoje realitetin e kohes se tyre te miqesise se perbashket,mendimet dhe idete qe shkembenin midis shokesh.

    Reply to this comment
    • N.VJOSA July 21, 06:54

      Sipas Nashos, Ismaili i paska vjedhur mullarin me bar!….
      Dhe barin e ka perzjere me ca jonxhe, e ca lepushke, e ka bere sillazh dhe ua ka dhene lopve, deleve, dhive dhe kuajve ta hane…
      I njoh sadopak te dy shkrimtaret.Do doja te degjoja dhe Ismailin direkt keshtu siç shkruan Nasho.
      Fillimisht do te thosha se mua personalisht me pelqen si njeri si Karakter NashoJorgaqi. Natyrisht me pelqen me shume si shkrimtar Kadareja, Por Kadareja si njeri eshte teper egoist dhe i sheh te tjeret me nenvleftesim….
      Sa per metoden e realizmit socialist, ashtu si dhe per metodat e tjera, une e pelqej ate sepse e tregon jeten siç eshte dhe si duhet te jete. Por shkrimtarucet e kane
      deformuar ate, e kane skematizuar dhe ja ulin vleren…Asnje shkrimtar i kesaj
      metode nuk ka pse te ndihet keq….Bota letrare ka vend per te gjitha rrymat.
      Mire ishte qe Nasho ti drejtohej Kadares personalisht dhe jo me leter te bere
      publike, sepse kjo mund ti demtoje mardheniet e tyre dikur miqsore.Por me sa
      duket kete kod e ka shkelur ne menyre tinzare Kadareja.
      Te presim si do reagoje Kadareja .Per nje gjykim te shendoshe duhet degjuar nga te dy veshet dhe jo vetem nga njeri….

      Reply to this comment
      • Pellazgu July 21, 11:36

        @N.VJOSA

        Shyqyr që të lexova se nuk ma merrte mendja që kishte ende njerëz pa tru si niveli yt. Cili realizëm socialist tregon “e tregon jetën siç është dhe sië duhet të jetë”? Kaq shumë mut ke në atë trurin tënd, sa ende s’ke kuptuar se në ka gjë për të cilën kritikohet realizmi socialist është pikërisht fakti se nuk tregon realitetin. Pu, pu, pu, sa gjynah qenke!

        Reply to this comment
        • Estore July 21, 20:54

          @Pellazgu
          Pellazg e ke gabim,kjo Vjosa nuk ka mut ne tru,por eshte
          nje shqeto mut i teri a e tera nga kemba deri ne koke.
          Dava plebejsh socialist te pa mbaruar.

          Reply to this comment
          • Pellazgu July 23, 17:11

            @Estore

            Kërkoj falje për gabimin. 🙂

        • N.V. July 21, 21:13

          Ti @Pellazgu je nje Kal Karroce qe rralle mund ta hasesh neper blogje…Po si ore trap mund te mohosh nje rryme letrare qe e perqafuan mijera shkrimtare ne gjithe boten me artin e asaj letersie u edukuan qindra milion njerez ne te gjitheGlobin?!…
          Vetem nje trupeshk si ty mund ta mohoje letersine e perqafuar prej atyre qe mbajne Boten mbi supe!
          Bashkjetesa e rrymave letrare eshte natyrshmeri.
          Ik ore derr me zile se se te jane veshur syte dhe nuk shikon dot me shume se sa anarkine e nje sistemi te mplakur dhe qe po jep shpirt!
          Shteti social dhe letersia qe pasqyron enderrat e atyre qe transformojne boten me pune dhe jo te vjedhin djersen e te tjereve, jane e ardhmja qe aspiron Njerzimi o fashist primitiv
          dhe vulgar.

          Reply to this comment
          • Pellazgu July 23, 17:09

            @ N.V.

            Nuk di në je N.VJOSA apo ndonjë hajvan/e tjetër që ende sot kujton se “kapitalizmi po jep shpirt”. O bagëti a e kupton çfarë shkruan? Rri o hale në budallallëkun tënd e mos ia çaj trapin të tjerëve me gomarllëqe. Cilën rrymë letrare përqafuan o qenef, kur ajo në vendet ku komunizmi kriminal vriste njerëz përditë nuk rrymë ishte, por e vetmja mundësi që i mbetej një personi që dëshironte të shkruante. Të gjithë dhitnin realizëm socialist, sepse nuk ua mbante bytha të shkruanin letërsi. Cilët shkrimtarë në perëndim e përqafuan realizmin socialist (i cili vetëm realizëm nuk ishte sepse çdo gjë e shtrembëronte), që truri yt prej një bujku të pakulturuar të guxoi të thotë se është “nje rryme letrare qe e perqafuan mijera shkrimtare ne gjithe boten me artin e asaj letersie u edukuan qindra milion njerez ne te gjitheGlobin” ?! Cilët janë këta shkrimtarë në të gjithë globin? Po, janë “edukuar” (që në fakt u ç’edukuan dhe shembulli më i mirë për këtë është niveli yt prej dhie të zgjebosur) ata qindra miliona, të cilët vuanin mbi kurriz maskarenjtë dhe analfabetët që kishin uzurpuar pushtetin në vendet e Lindjes, por jo në Perëndim.
            Si më quan fashit moj/mor hale që kutërbon me komentet e tua, aq sa edhe Nexhmija do t’i kishte zili? Komunizmi është fashizëm o shurrë lope. Si Nacional-socialistët e Hitlerit, ashtu edhe Fashistët e Duçes ishin të majtë kur kërkonin pushtetin dhe morën votat e shtresave të varfra në vendet përkatëse, pastaj suprimuan demokracinë dhe zhdukën pluralizmin, njësoj siç bëri pederasti Enver Hale Hoxha, që e paske për zemër. Shtet më social se ndërtoi Hitleri, nuk ndërtoi askush. Asokohe gjermanët jetonin në bollëk sepse fuqia ushtarake e Gjermanisë kishte mundësuar grabitjen e popujve të tjerë, për të dhjamosur atë gjerman. Enveri nuk i kishte mundësitë e Hitlerit në aspektin ekonomik, por sa për vrasje njerëzish nuk mbeti prapa tij. Mësoje njëherë e mirë o kakërdhi, që komunizmi është FASHIZËM.
            Edhe mëso të shkruash shqip, nëse të gënjen mendja se mund të replikosh me mua o kokë e mbushur me mut…

      • Dielli mbi KORAB July 21, 17:52

        PERSHENDETJE Z. N. Vjosa.
        Jam shum dakort me komentin tuaj.

        Reply to this comment
      • plaku i mocem July 22, 12:13

        Deri sa ka ardhur puna tek kjo leter e hapur, midis tyre duhet te kete pasur paraprakisht edhe ndonje bisede per kete teme,por nuk kane gjetur pika takimi dhe prandaj eshte zgjedhur te komunikojne publikisht.Te dy jane shkrimtare qe I kane sherbyer rregjimit dictatorial(Thuhej atehere se shkrimtaret jane ndihmsit e parties).Duke mos I hequr asgje talentit te Kadarese,por edhe Nasho eshte shkrimtar nga me te vleresuarit do te thoshja dicka tjeter:Keta krijues,dhe jo vetem, kaluan kete periudhe tranzicioni fare qete e bute si mos me mire,pa pasur aspak vrarje ndergjegje per ate shebim qe I bene rregjimit te shkuar.As nuk paten burrerine t’i thone publikut qe kane ngrene ne nje tas me diktaturen.Nje kerkim ndjese do t’i bente me te besueshem sot.Vetem nje krijues pranoi me burreri se I kish sherbyer diktatures.Ndjesen e beri me vargje:”Edhe kaun e parmendes do ta she,edhe gurin e varrit do ta shes te laj borxhet e mija”.Ky eshte poeti zemerzjarrte Xhevair Spahiu.

        Reply to this comment
      • Antikonformistja July 22, 20:58

        Ndersa une shyqyr qe e levova N.Vjosen dhe N.V. se nuk ma merrte mendja se kishte ende njerez me tru dhe formim te mire si ky!

        Reply to this comment
  6. alban July 20, 22:08

    Nje leter e shkruar me dashamiresi edhe pse marresit mund ti dhemb. Kisha kohe pa hasur nje cilesi te tille te shkruari se shqipes.

    Reply to this comment
  7. Amstel July 20, 22:13

    Ju, Idhtaret e verber te Kadarese, lexoni dhe kuptoni ne letren e Nasho Jorgaqit ato qe ai i thote pa doreza dhe ndoshta me pak qejfmbetje. Kjo qejfmbetje vjen natyrshem nga aroganca dhe mendjemadhesia e Kadarese. Kadareja si shkrimtar e morri famen duke thurrur elozhe neper poema, poezi e romane per ate sistem, qe sot po e perbalt (me ose pa te drejte) Nuk eshte Kadareja njeriu qe mundohet te shfaqet e te duket, nuk eshte aq i paster e i sinqerte sa e mban veten. I ka sherbyer me bindje dhe devocion Enver Hoxhes, ka ngritur ne qiell kultin e individit te tij (E.H) dhe kur pa se gjithcka po rrukullisej, ndroi faqe. Eshte e drejta e tij te ndryshoje mendim, por jo te mundohet te ule e te injoroje te tjeret.

    Reply to this comment
  8. Aleksandri July 20, 22:23

    Nasho, i dashur, perse nuk e permbajte pak veten, por deshmove qe vazhdon te jesh nje Hakmarres, deshmi e antitalentit. Perse o Nasho kaq naiv na konsideron ne lexuesve qe kerkon qe te na argumentosh e te na mbushesh mendjen se lidhur me realizmin socialist ne ato vitet 60 paske menduar njesoj si ti – si Kadare. vertet vazhdon te mendosh se mendja e gjeniut ne vitet e shperthimit te kohes letrare mendonte njesoj si ty per rymen letrare qe brenda vetes se tij e perbuzte. por a mund te thuhej nje gje e tille ty o Nasho kur dihej ne gjithe Tiranen se ti ishe miku i strukturave te Sigurimit te Shtetit!!. pse nuk ia rezervove vetes nje kompliment nga shkrimtari Kadare duke ia shkruar kete leter privatisht e brenda keqkuptimeve brenda raporteve mes shokesh. mediokriteti nuk te zhbehet me kete leter. si me porosi nga miqte e tu te vjeter te cilet jane miqte e tu edhe sot me kete leter kerkon pak lluster per vete duke hedhur sa me shume balte mbi mikun tend te dikurshem.

    Reply to this comment
    • hithri July 21, 11:44

      Aeksander i dashur,

      Me ben pershtypje qe ti akuzon Nashon si spiun i sigurimit kur akuza te tilla i jane bere edhe Kadarese. Faktikisht Kadareja e ka perdorur sigurimin qe te persekutoje pa aresye familjen e te dashurit adoleshent te vajzes se tij. Me qe kerkon te jesh i drejte, mos ano vetem ne njeren ane mor mik.

      Se dyti me ben pershtypje qe i kerkon Nashos te jete dashamires per pr;baltjen qe Kadareja i ben publikisht , ku nuk i permend as emrin si skuth qe eshte, por qe te gjithe e kuptojne se per ke e ka fjalen. Pra Kadarene tend te adhuruar nuk duhet te preke njeri publikisht, megjithese ai , mikun e tij per koke e ofendon publikisht, per me shume ne menyre tinzare?

      Per se treti, ea di ti mor mik se kur i eshte botuar libri i pare i I- Kadarese ne france? Nqs se di kerko dhe gjeje, Dhe po ta them une, eshte perkthyer me ndihmen e Dulles, nepermjet grupeve marksiste-leniniste te lidhjeve qe kishte dulla ne France. Nuk e ka bere dulla ate gje per shkrimtare te tjere. Nuk i dha nje perkrahje te tille dulla Jakov Xoxes, per Lumin e Vdekur, kryevepra e letersise shqipetare, veper e denje per te fituar cmime nderkombetare, por ja dhe Molit qe i thurte lavde atij dhe regjimit socialist. Por jam e sigurte qe ti mor djale as nuk e ke lexuar Lumin e Vdekur por ke lexuar vetem Molin se atij i bente reklame ai sistem nga i cili Moli ka qene shkrimtari qe ka perfituar me shuem se te gjithe, packa se sot na hiqet dezident i kulluar.

      Vetem kaq gje kupto or Aleksander, por te kishte qene Moli dezident, ai do te kishte shkuar, do te perdor ketu nje shprehje popullore, ” ne te semes” sic shkuan shume shkrimtare, vetem per nje fjale, apo vjershe, lere me te ishin dezidente te vertete.

      Dhe a e di ti mor Aleksander, qe Bilal Xhaferri e hengri se guxoi te thote per DASMEN e Molit se eshte liber medioker( dhe eshte liber medioker- nje liber qe nuk ja vlen ta lexosh- qe eshte pasqyre e realizmit socialsit- dhe nuk ka as vlera artistike dhe as vlera ideore si veper letrare).

      Pra ti adhurues i Molit, perpara se te akuzosh te tjeret, shihe Molin tend pa lente zmadhuese por ashtu sic eshte, nje njeri i vogel, nje skuth, qe deri dje fshihej nen mantelin e Dulles, dhe sot fshihet nen mantelin e “dezidentit” ndaj Dulles.

      Reply to this comment
      • Pellazgu July 21, 16:42

        @hithri

        Zonja hithri, po i kërkon shumë Aleksandrit. Aleksandri nuk e ka lexuar as Xoxën e as Molin, por shkruan se e di që Moli ka famë dhe kësisoj futet në grigjën e atyre që “marrin vesh” nga zeja e të shkruarit.
        Fjala disident është shumë e madhe për Molin, madje i bie në qafë asaj nëse ia vessh Molit. Disident ishte Sollzhenicin, që i shtynte ditët në një gulag në Siberinë e largët e të pabanueshme nga njerëz si ai, por s’mund të quhet Moli që gëzonte të gjitha privilegjet e të qenit zëvendësnexhmije i Frontit Popullor. Një ofiq i cili i dha mundësinë edhe që të “përdorte sigurimin që të persekutonte pa aresye familjen e të dashurit adoleshent të vajzës së tij”.
        Moli është thjesht një njeri i vogël, me një penë të mirë (por monotone) dhe aspak i nivelit të shkrimtarëve që meritojnë Nobel. Më shumë bën jehonë fakti se letërsia e tij është shkruar në diktaturë, sesa vlerat e saja artistike.

        Reply to this comment
        • hithri July 21, 21:39

          “zonjusha” Pellazgu, me ben pershtypje fakti qe je kaq i zoti te “indentifikosh” gjinine time nga niku im hithri. Ke ndonje telepati supersonike qe identifikon gjininite e kementuesve gje zotrote qe ma perkthen nikun tim ne gjinine femerore? Dhe duhet te jesh teper i vecante mor mik/mikeshe! Desheron gje te cosh ndonje mesazh te vecante me shtesen zonje?

          Ej, c’na kane mbutur gjithandej fuksat e djecem e te sotshem .

          Reply to this comment
          • Antikonformistja July 22, 21:08

            Ne fakt, ti Hithri dukesh haptas qe je burre, sidomos nga mania e persekutimit qe demonstron. Me te tjerat jam dakord! Gjinine gjeje vete 😉

          • Pellazgu July 23, 21:41

            @ hithri

            Po mirë moj zonja “hithri i pshurrur nga qentë”, që paske mend sa Lenka Çuko, pse kërcen si pula majë plehut? Ç’ka komenti im që të paska mbetur qejfi ty? Përveçse shpreh dakordësinë me ato që i shkruan Aleksandrit, në atë koment s’ka asgjë tjetër. Kur ti thua publikisht që je GRUA, përse kërkon që unë të të trajtoj si burrë?!
            Sa për atë përcaktimin “fuks”, moj shurrë, tërhiqe mbrapsht. Sot njerëzit janë aq budallenj, sa nuk dinë se ç’shkruajnë dhe kujtojnë se të tjerët i përgjojnë. Ktheju komentit tënd, ku Aleksandrit i drejtohesh “i dashur Aleksandër” dhe do të lexosh se je vet ti që më pas i lë të kuptosh se je femër, duke shkruar: “Por jam e sigurte qe ti mor djale as nuk e ke lexuar Lumin e Vdekur por ke lexuar vetem Molin…”.
            Nëse ti je burrë dhe të pëlqen të vetëparaqitesh si buçe, ky s’është faji im. Të paktën në replikën ndaj meje si buçe je paraqitur…
            Edhe mëso të shkruash pak më mirë shqip. Mos i lexo Xoxën dhe Molin sa për t’i lexuar, por mëso edhe sesi duhet të sillesh me shqipen e shkruar……

  9. Bashkim Pitarka July 20, 22:34

    !!! ???
    Perse sot ky debat?!!Kujt i hyn ne pune?!!
    Nga nje postim sot ne faqen time ne facebook lexova kete leter te Prof.Nasho Jorgaqit ,mbeta me nje pershtypje te hidhur e te keqe dhe hodha shpejt dy mendime si koment timin,si me poshte:
    “!!!??? Habitem se terpermi me nje polemike te tille boshe midis dy shkrimtareve e studjuesesh te shquar.Anoj t’i jap te drejte Prof.Nasho Jorgaqit,per shkak se m’u duken me bidese argumentat qe perdor ai ne kritiken per qendrimin e zotit I.Kadare per librin dhe personin e tij ne librin e gjetur rishtaz e botuar kohet e fundit nga ai.Nuk jam as shkrimtar e as kritik letrar e nuk dua t’i hyj thelle kesaj polemike personale e me trendenca justifikuese personale.
    Por per sa i takon debatit lidhur me ate se kush nga ata e ka mbeshtetur dhe perdorur letersine e realizmit socialist me krijohet nje pershtypje aq e hidhur por edhe aq qesharake,si pe nje skec te stisur homori te nje estrade me dy protagonista te nje dasme,te cilet pasi kane dale cakerqejf prej salles se madhe te asaj dasme,ndersa lepijne ende gjithe qejf gishtrinjt e tyre akoma me copeza te tortes qe kane ngrene ne te,nisin t’a perfolin e te shajne vete torten:”C’dreq torte ish ajo xhanem?Si teper e hidhur qe!Me siguri ka qene e prishur e do te na shkaktoje te vjella!O bo-booo c’na polli nashi!”….
    Shumekush nga lexuesit e veprave te tyre si dhe kritiket vendas apo te huaj e dijne mire se sa u ish embelsuar ne ato kohra te dyve protagonisteve te ketij sherri ajo “torta e madhe” e realizmit socialist,sic kuptojne fare mire edhe “vuajtjet” qe kane hequr se ngreni nga ajo torte e helmatisur!
    Bashkim Pitarka
    Ish diplomat

    Reply to this comment
  10. CAJA E VAKUT TE TABAKEVE July 20, 22:45

    KOHA SHKON PA FARE

    Nasho Jorgaqi eshte me se i sinqerte ne britmen e tij anti Kadare. Besoj ti kem lexuar disa nga veprat e tij, te koheve qe iken. Me sa kujtoj edhe me kenaqesi.
    Ajo per te cilen irritohem me shume eshte shndrimi i pa skrupullt i Kadarese ne nje renegat te pa vlere, mohues i vetevehtes, manipulues i peshtire i te kaluares se tij jo vetem si shkrimtaruc, por si njeri me moral edhe sot te diskutueshem.

    Nuk ju kujton gje titulli i mesiperm: “me patjeter” Edi Rama – “shkon pa fare” Kadare ! Ngjajne si dy pika uji ne injorancen dhe shkuturizmin perçudnues te perdorimit te gjuhes noliane, si dje nga Kadare dhe sot nga Edi Rama.

    Zgjodha dy nga poezite e Kadarese, per te cilat flet edhe Nasho Jorgaqi me te drejte, per ti rifreskuar memorjen e humbjes se madhe germ-rradhitesit te gjuhes shqipe, Kadare.

    FRYMËZIMET DJALOSHARE

    Do ikin vjetët… Koha shkon pa fare.
    Dhe ditët e rinisë s’kthehen më.
    Veç ju o frymëzimet djaloshare,
    Me ne do të qëndroni gjithënjë.

    Dhe kur sërish të hapim këto fletë
    E të kujtojmë ëndërat plot zjarr:
    Ne përsëri do kemi n’ato vjetë
    Dhe shpirtin edhe hovin djaloshar.

    HOTELI I GJUETISE NE LEZHE

    Keneta me plaget e manaferrave ne skaje
    zgjatet ne humbetiren gri
    ketu vinte shpesh konti Ciano
    me suiten luksoze tet tij.

    Thone qe ndodhte qe mysafirit te ftuar
    i shtinin pas shpine ne gjah
    rreth e rrotull ne muzg ngadale fluturonin
    klithmat e viktimes “Ah!”

    Gjithcka ka mbytur harresa,
    vec ujerat qe skishin as goje as sy
    ne forme manaferrash kane nxjerre anash
    plaget e kuqe si deshmi.

    Besoj nuk kane nevoje per tu komentuar keto dy perdhunime te gjuhes se Naimit, Nolit, Mjedes. Poradecit, Migjenit, Çajupit e nje batalioni te tere krijuesish te pa arritshem ne thellesine e krijimeve te tyre mahnitese, natyrore, dafinore, pasuri e paçmuar e thesarit te gjuhes e letersise tone.

    Reply to this comment
    • Pellazgu July 21, 11:44

      @CAJA SHURRA TOPALLOVIÇI GUSHI BESIANA

      Më në fund rashë njëherë të vetme 100% dakord me ato ç’ka shkruan. Ke ndryshuar ti, duke u orientuar drejt së mençmes, apo unë kam gabuar rrugë drejt budallallëkut? Kam bindje se është e para!

      Reply to this comment
    • CAJA E VAKUT TE TABAKEVE July 21, 14:00

      KUR TE UL NE PREHER EDI….

      Jam menduar gjate pse Edi te zgjodhi si “keshilltar engjell-or”, nuk kishe as nam e nuk ke as Nishan (ops. si te zbythi Mehmeti-Nishani nuk na e the akoma), per nje PUSHT-etllek te tille.

      Pastaj pashe nje dite ca foto balerinesh me parruke e veshe shpuar, ne defrim hamullor te shfrenuar. Vetem nje liliput mes tyre, nga qyteti i njemije dritareve, edhe ai i zene.

      Ndihej mungesa e nje liliputi peshe-lehte (tung!) per epshet e shefit, dhe u hodh parulla joshese: “defrehuni me ne”.

      Carpe diem – e me vrap i pari duke piruetuar gjithnje ne te majte. Kamza e hamshoreve katerkembore, te kishte shndruar ne “kuadrumano” gjiganto-kerkues (tung!) te boshllek mbushjes me fryrje-shfryrje perpetum mobile.

      Andaj te preferuan pa konkurente agresive si ti, ishe, je e do mbetesh i vetmi deri ne vdekjen orgazmo-qejfdhenese te shefit tend shtajage-gjate (tung!).

      Reply to this comment
      • Pellazgu July 21, 16:30

        @CAJA SHURRA TOPALLOVIÇI GUSHI BESIANA

        Dje, në komentin tënd idiot të radhës, hasa fjalën e formuar “hamutshumja” dhe mendova se më në fund paske filluar të mësosh nga të diturit, por s’qenka e thënë. Ti sërish ke filluar t’i shkruash fjalët e formuara me vijë në mes, – siç është rasti i “peshë-lehtë”, që duhet shkruar “peshëlehtë”. Dhe të mendosh që për herë të parë e ula aq shumë veten sa rashë dakord një herë të vetme me ato që shkruan!
        P.S. (Se mos e ngatërrosh me Partinë Socialiste, pasi do me thënë “post scriptum”): Merrem me drejtshkrimin tënd, sepse është më i lehti nga gomarllëqet që i prodhon në mënyrë industriale, pra është diçka që nuk kërkon shumë mund për t’i bërë vërejtje…
        Uroj që trutë të të pjerdhin sa më gjatë, kësisoj nuk do na mungojnë budallallëqet e tua të shkëlqyera në forum…

        Reply to this comment
      • AGAÇJA LOPESHERUESE July 21, 17:33

        Nje replay per te te dhene pak aferim

        MUSHKA ENGJELLore e RAMIZIT NGA MYZEQEJA

        Mushka (lat. – mùlus) ka nje tradite mijera vjeçare te rritjes ne Ilirine prehistorike. Si kafshe e zbutur per nevojat njerezore, eshte shterpe per shkak te permbajtes ne DNA-ne e saj te kromozomeve tek (63 kromozomi). Dallohen dy tipologji te mushkave:
        – ato te lindura nga rraporti mes gomarit (Equus asinus -31 kromozomi) dhe peles (Equus caballus – 32 kromozomi) te perhapura ne zonat malore siç eshte Lazarati dhe,
        – ato te lindura nga rraporti mes kalit dhe gomarices, te shumegjendura ne zonat fushoro-moçalore te Myzeqese.

        Arsyet e perhapjes se ketyre kafsheve shtepiake, jane te shumta siç eshte konstrukti i forte, perdorimi ne çdo terren e ambjent, rezistenca ndaj semundjeve.

        Ne origjinen e krijimit te tyre, per t’ju pershtatur nevojave te njeriut per te patur nje kafshe te forte si gomari-gomarica dhe te shpejte si kali-pela, u be dale ngadale edhe seleksionimi i tyre natyror, per te arritur ne ato qe ndeshemi shume shpesh ne çdo skaj te vendit – mushkat dy tipore.

        Mushka eshte perdorur shume edhe nga ushtrite europiane gjate luftrave boterore per transportimin e armeve dhe artilerise ne zona te veshtira malore.

        Karakteristikat komportamentale te mushkave, konsiderohen nga veterineret (ato qe kane arritur te diplomohen) me inteligjente se kuajt.

        Sipas statistikave te Institutit Veterinar te Kamzes, perhapja dhe shtimi i mushkave ne vite ka patur renje e ngritje ne numur teper problematike. Konsiderohet si vit rrekord i shtimit te tyre, viti 1969, sidomos ne zonat fushore te Myzeqese.

        Pikerisht ne vitin 1969, lindi e vetmja mushke “albine” (e bardhe) ne Myzeqe. U shkruan shume artikuj aso kohe, u bene shume studime shkencore, per te gjetur motivin e nje dukurie te tille shume te rralle.
        Pronari, nje lale myzeqeje qe quhej Ramiz (ironia e fatit deshi qe ne momentin e pjelljes te ishte prezent edhe Ramiz Alia) dhe per te hyjnizuar kete ngjarje i dha emrin Engjell !

        Duke qene se jetegjatesia e tyre i kalon te 40 vitet, nuk eshte e thene qe te mos e takojme ndonjehere edhe ne lulishten pas Kryeministrise duke kullotur barin e fresket akoma te pa korrur.

        Reply to this comment
  11. aratisur,syrgjynosur July 20, 23:04

    kandar-reja shkrimtar obori ka qene ,njesoj si salehu qe ka qene mjek obori ,tani na trumbetohen me te madhe si disidenter te asaj kohe ,dhe na hiqen flamurkare te demokracise se dhiere e te permjere qe u instalua ne SHQIPERI pas 90tes.

    Reply to this comment
  12. arber gezimi July 21, 00:10

    Ismaili vertete eshte nje nder shkrimtaret e rendesishem te vendit tone, produkt dhe veprimtar i periudhes se socializmit ku u shkollua, u formua dhe u promovua e mbrojt me me shume buje e vleresime ne krahasim me te tjeret dhe mbi te gjitha ne krahasim me vleren e shkrimeve e te krijimeve te tij. Eshte nga ata qe ka anatemuar ne ate kohe ne nje drejtim tjeter dhe pas vititit 1990 anatemimet e tij kane marre karakter tjeter. Koha ka vertetuar se Ismaili ka shkrura vepra shume te mira, te mira por edhe pa ndonje vlere serioze, gje qe eshte e natyrshme, por nga karakteri ka qene e ka mbetur nje person i paskrupullt, egoist i peshtire, genjeshtar kur e paraqet veten si te perndjekur, te shternguar etj. etj. Eshte shkrimtari qe nuk ka lene vend pa shkuar jashte shtetit ne kohen e socializmit, kur duhet thene se kishte edhe kolege te tjere shkrimtare te te njejtit nivel ne vend qe mund ta perfaqesonin Shqiperine po aq mire sa Ismaili, per te mos thene edhe shume me mire se ai. Ismaili pritej familjarisht ne shtepine e E. Hoxhes, M. Shehut etje, i cmuar e emertuar prej tyre si shkrimtari “me i madh” ne vend. Ka shkruar ne ate kohe per ta, vecanerisht per E. Hoxhen me superlativa dhe me pas, pasi u ngulit ne France, ka peshtyre jo vetem ndaj tyre, por edhe ndaj shokeve e kolegeve, ose ndaj kujdo qe thote ndonje kritike a verejtje per ndonje ceshtje qe nuk jane dakord me Ismailin. Po si nuk ju mbarua peshtyma ketij njeriu keto 20 – 24 vjetet e fundit.
    Sipas mendimit tim N. Jorgaqi ka bere shume mire qe ia ka thene hapur Ismailit, sepse asnje personalitet nuk eshte i pagabueshem dhe i pakritikueshem. Per me teper qe nuk jemi ne kohen e Zeuse-ve. Ismaili nuk eshte Zeusi qe te mos kritikohet, per me teper kur e ben si puna e dhise qe shkon e han buken e bariut. C’te beje bariu, t’a perkedhele. apo t’a fshuilulloje me thuper?
    Mbaj mend qe kur eshte botuar Dashuria e Mimozes kam qene ne bankat e shkolles dhe te gjithe e kemi lexuar me njwe fryme, ashtu sic kemi mesuar permendesh pa na detyruar askush poemat e Ismailit per partine, per shqiptarin me pushken e gjate, apo te Driteroit etj.
    Nashua ka bere shume mire, sic beri e historiani Kristo Frasheri kur nderhyre per debatin sherr ndermjet Ismailit e R. Qoses, debat qe tregoi meskinitetitin per t’u “perleshur” per ceshtje qe nuk kishte shfaqur as kopetencen e nevojshme dhe problematika e trajtuar prej tyre, jo vetem shtruar shtrember, por e paneojshme ne ko per t’u hapur e shtrire ne ato ceshtje. Ne te kundert ishte nje perpjekje per t’u prezantuar se i di te gjitha e duhet degjuar per te gjitha. Shkurt : Ismailit keto 24 vjet i ka hyr vetja ne qejf dhe me sa duket e sheh veten si gjeli ne maje te plehut. Keq me vjen, por besoj se nuk eshte gabim e faj.

    Reply to this comment
  13. AP July 21, 02:05

    Kadarea është një langaraq burrë, egoist e frikacak. S’mund të jetë i shquar një një njeri me shpirt të vockël. Enveri e rriti , Enveri e mbronte . Brenda dhe jashtë Shqipërisë , prapa Ismailit qëndronte Enveri . Dhe ky , i përkëdheluri i Enverit, ia bën mirë Enverit të vdekur. Të dy ishin të denjë për njeri- tjetrin , i njejti brum , kanë pirë ujë në të njejtin sokak , mosmirënjohës!
    Shqipëria jonë e vogël ka patur talente më të medha se Ismaili por ne njohim atë që donte Enveri. Dhe poliedriku Enver i dinte të gjitha! Apo jo ?!

    Reply to this comment
  14. turi July 21, 02:49

    Shume thjesht dhe bukur ja ka shkruar nashua ismailit.Po ik o Ismail se po mos ti sherbeje ati sistemi ti do ishe ne spac.Mbylle sqepin se ti dhe Fevziu na paskeni qene desidentet me te flakte te kohes.Ti Ismail ke qen servil,kurse Blendi miku jote nje servil qe lepihej gjithe dite mbrapa djemve te baballarve.Ti lepije baballaret blendi djemte.Blendit i ka ngel dhe ves lepirja,si dhe ju z kadare sado i madhe qe je bere.

    Reply to this comment
  15. latifond July 21, 05:09

    Une do genjeja po te thoja se kam lexuar ndonje gje prej jush,por Kadareja ishte i lexueshem pikerisht atehere,atehere ne realizmin socialist.Ishte si dyqanet e valutes qe tregetonin mall kapitalist.Sapo u hapen kufijte keto dyqane dolen jashte loje bashke me Kadarene.Zoti Nasho ,nuk e di a me kuptoni,por jeni pak demode me keto pasione te rinise se hershme dhe unitetin tuaj letrar.Ka qene hipokrizi.Ju ishit i patalent dhe Ismail Kadare nuk ua thoshte.

    Reply to this comment
  16. dino July 21, 05:37

    Ne se Ismaili pa e pyetur shokun jep intervista denigruse,domosdo edhe Nashua do publikoj nje leter te hapur,per tja thyer turinjte palo shokut dhe per ta bere mesim per te gjithe palo shoket e botes!!!

    Reply to this comment
  17. Apojo July 21, 07:37

    I nderuar Z. NASHO!
    Nuk je as i pari as i fundit qe te ndodh ky fenomen.
    Mir ja bere QENIT.

    Reply to this comment
  18. Davidi July 21, 07:40

    Une gjithnje kam kujtuar se Nasho Jorgaqi ka qene pseudonim… Nejse. Mos u merzit o Nasho! Sot historine e bejne ata qe kane mikrofonat: Fevziu, Xhunga e vegla te tjera.

    Reply to this comment
  19. Studenti. July 21, 08:23

    Nje viroze e çuditeshme ka prekur personalitetet tona krijuese.Ata qe e çimentuan realizmin socialist me referimet e tyre teorike dhe me veprat e tyre artsitike ne nje gare te etheshme publike duan te thone se ishin larg pershpirtjeve te tyre konformiste ideologjike dhe politike. Eshte e drejta e tyre te luajne me veten si te deshirojne, si t’ju interesoje me mire, por nuk duhet te luajne me publikun, siç kane bere me te gjate tiranise dhe siç po bejne tani gjate demokracise.Ideologjia komuniste nuk vinte tek masat popullore te prapambetura nepermjet leximit te veprave e mendimeve te tiranit,por nepermjet kultit e gjesteve te tij qe shperndanin militantet.Indoktrinimi i rinise dhe i masave punetore-fshatare, shkollare-ushtare nuk vinte nga Xha Pilo,komunist-veterani, as nga shoqet “Lenka”, as nga shqiptimet e çdo burokrat-injoranti,por vinte nga shkrimtaret e shquar, qe dehnin mendjen e shpirtin e njerezve te te gjitha moshave, sidomos te shkollareve,duke ua thene permes veprave te realizmit socialist qe permbante “dominxhani” qe pelqehej, kontrollohej, shperblehej e mallkohej nga tirani. Nder me te shquarit ishte Kadare, si aktivist intelektual i forumeve te larta politike te PPSH, F.D.KP.LSHA,si krijues i pashoq qe prodhoi me vepren e tij ndjesine me interesante dhe me te besueshme ne rrugen e socializmit.Te gjitha majat e lavdise, te nderimit e shperblimit i ka merituar dhe ka gezuar Kadare nga tirania per sherbimet qe i ka bere asaj.Ndonje “intimitet” kundershtues qe vinte prej egoizmit dhe injorances jane sjelljet ekzistente brenda llojit.Kulti i tij u ngrit deri ne qiell nga e tere vegjelia se prej tij e besonte me mire te verteten e madhe te socializmit e komunizmit qe jepej ne gjithanshmerine e vepres se tij.Ne ate izolim-rrethim te forte ishte e pamundur qe masat te mesonin te verteten,prandaj Kadarese i besohej kjo e vertete qe ngjizej me kulturen dhe mjeshtrine krijuese te tij.Ne konstruktin njerezor te qenies dhe vepres se tij ka pafundesisht detaje qe e konfigurojne ate,por nje krijese e perfunduar, e pranuar, vleresuar,e shit-blere, e konsumuar eshte veshtire per t’u tjetersuar me disa “manovra” kameleonesh te modelit te politikaneve te kompromentuar.Nuk na ka shkluar kurre ndermend se Kadare do te na konsideroje ne, lexuesit,idhujtaret e tij, si vjetersira pa mend e pa shpirt, qe duhet te ndryshojme duke e hedhur te “verteten” ne perrua,kemi besuar se do te na ndihmoje te ruajme integritetin tone, jo me me genjeshtra dhe duke u vetemashtruar por duke reflektuar realisht mbi te shkuaren dhe te keqiat qe na ka diktuar, disa prej te cilave i kemi pranuar dhe prodhuar. Shkrimi i z.Jorgaqi eshte nje sjellje e jokonformizmit te atyre njerezve te dijes e krijimit te “koracuar”pas idhujve per te perfituar.

    Reply to this comment
  20. Talenti i Ri July 21, 09:47

    Ka dhe më keq për Kadarenë, ai gjithnjë ka luftuar dhe ka “varrosur” talente që i dukeshin të spikatur e që do të zvenitnin lavdinë e tij, të cilën e thurte me kujdes qysh asokohe. Natën thurte vjersha për partinë dhe xhahxin, ditën thurte intriga për “ferrat” që i zinin ushën. Cili nxirte edhe një pasthirmë kundër tij duhej të mendonte të paktën heshtjen si krijues. Një shembull është edhe Bilal Xhaferri i cili përfundoi në arrati në SHBA. Ne që kemi jetuar kohën kur Kadare po rritej (të paktën flas për rrethin tim pa dashur ta përgjithësoj) e dinim këtë huq të tij dhe e gëlltitnim bashkë me krijimet e tij nga që ishin të veçanta, siç thotë me sinqeritet edhe Jorgaqi. Edhe sot Kadare nuk ndalet. Gjëra që nuk thuhen në çdo mjedis, por nuk ndalet. Akademikun Qosja, Trebeshinën e të tjerë i ka halë në sy, xheloz e i murrëtuar se mos i marrin ndonjë gram lavdi. Por siç duket lavdinë do ta marrë me vete, se sot nuk po ia varin shumë jo vetëm shqiptarët që nuk magjepsen më nga patetizmi politik e gjoja patriotik në letërsi, por as botuesit e tij francezë, që duket se e njohën.

    Reply to this comment
  21. ODI July 21, 09:51

    Cpate Nashooooo,
    ishe mire.

    Reply to this comment
  22. nina hondro July 21, 10:03

    Nje shoqja ime e gjimnazit qe so nuk jeton me me kishte thene kur lexova novelen Dashuri e Mimozes se kete novel shkrimtari Nasho Jorgaqi ja ka kushtuar dashurise se pare te Ismail Kadarese ,kete e di me tha se babai im ishte shok me Nashon babai i saj qyhet Lutfi LLanaj nje mjek i respektuar ne rrethin tim

    Reply to this comment
  23. Trust-no1 July 21, 11:09

    I. Kadare??? Shkrimtar i madh. Njeri i vockel.

    Reply to this comment
  24. lisi July 21, 11:32

    Vetm komunistët nuk kanë çfarë thonë për Kadarenë.Thjesht bërtasin “Guak-Guak”, si bretkocat.

    Reply to this comment
    • Amstel July 21, 12:34

      Po Kadareja vete, a nuk ishte komunist? Ju kujtoj se deri ne kohen kur “u aratis” ishte as me pak e as me shume, por zvendes i NEXHMIE HOXHES, ne Frontin Demokratik te Shqiperise…. Me sa duket, je i ri dhe nuk i di shume gjera..

      Reply to this comment
  25. Jozefina Topalli July 21, 12:16

    Kush ndihet shqipetar e intelektual nuk humb me kohe me nje ‘antikomunist’ enverist .
    Qe ta merni vesh sa vlen ‘arti’ i IS mos e krahesoni as me rilindasit e Migjenin apo Nolin qe buk u afrohet as tek maja e thoit por lexoni nje Autor te RI 38 vjeçar maqedonas i quajtur GOCE SMILEVSKU i njohur ne gjithe Boten me kryevepren ”MOTRA E FROJDIT’
    Kadare si plak gjirokastrit i keq i perkedhelur nga gjirokastriti Hoxha kerkon te marre me vehte tere brezin e ri.

    Reply to this comment
    • Helio July 21, 16:28

      Eh moj zonja topalli !! Nuk e di pse por mua me eshte ngulitur ne tru qe kadare asnjehere nuk ka thene se ka qene antikomunist. Kadare ka patur kendveshtrimin e vet te situates dhe ka mundur te mbijetoje fale ketij kendveshtrimi. Nese ka shkruar ndonjehere tekste qe kane qene ndesh me ‘ realizmin socialis ‘ , kete nuk e ka bere i nxitur nga fryma antikomuniste,por nga frymezimi, ( pa e ngaterruar me bindjen politike ). Kadare gjithmone ka treguar indiferentizem ndaj politikes. Le ta bejne psikologet profilin psikologjik te kadarese,jo njerezit qe nuk e kane njohur kurre ate

      Reply to this comment
  26. ALBANO July 21, 13:24

    kush eshte ky nasho jorgaqi ;;;kadare ;;;kush jane keta shkrimtare apo servila te enverit te kamunistave ;;;une kam lexuar ;;;;hasta le vista te petro markos dhe ishte liber qe kur e fillonje nuk e lenje dot ;;te terhiqte ;;; fantastike por kamunistat e ndalonin se nuk i shkruante enverit , dhe trimerive te tije ;;;teodor drajzer ;;; geniu ; lexonja shkrimtare te huaj jo keto cobanet qe i fshinin cizmet enverit ;;;nasho shkrimtar kadare poet ;;;;qesharak ;;; vetem nje i humbur i lexonte keto historina qe diktoheshin nga byroja kamuniste ,,,,,ose femijet e kamunistave qe ja merrte pula buken nga goja ;;;;

    Reply to this comment
  27. Kico Pela July 21, 13:54

    Ndoshta nuk duhej te ishe marr fare me Isin zoti Jorgaqi. Isi kete pune ka ber me te gjithe shoket e tij (vec vetes Isi nuk ka dashur njeri tjeter). Isi gjate 24 viteve nuk ka lene njeri te gjalle e te vdekur pa share (kuptohet vetem ata qe sipas Isit do ti sillnin perfitim) pervec Sali Berishes!!! Isin e Helenes e njohin jo vetem shqiptaret por mbare bota si Isin e Nexhmijes..Isin e Enverit…Isin e partise. Isi ka 24 vite qe do te laj, me falni per shprehjen, m….me sh…

    Reply to this comment
  28. Nashua merziti Kadarene July 21, 15:15

    Dihet nga tane njerezia, Kadareu mbante perqark vetem “spiune”: Kershtu i quan ai sot, por athere ishin shoke te tij. Nashua ishte njeri prej tyre! Por edhe Nashat Toza, edhe Vladimir Mecja, edhe Remi Lami, te tere “spiune” do dalin tani…
    Me shpirt, ata ishin roje personale te Kadarese.

    Keto dite te fundit, ne nje analize televizive te Festivalit te 11 te kenges, ne emisionin “Na vrane ne kenge”, disa deshimtare, midis tyre edhe regjisori Mihal Luarasi, Bujar Kapexhiu e te tjere, deklaruan se kur Piro Kondi erdhi ne drejtori te RTVSH-se, per t’i percjell Todi Lubonjes lajmin se Udheheqesi nuk e kishte pelqyer Festivalin e 11, “fare rastesisht” u ndodh aty…Ismail Kadare!
    Edhe kur ndodhi “analiza” per festivalin…Ismailia u ndodh rastesisht ne presidium…!

    Te tere e hengren, Islamili jo…!

    Keshtu rrefen edhe Helena ne librin e saj.

    Nashua te mos merzitet, dhe te pergatitet kur Islamili te filloj sulmin ne front te gjere kunder tij tanime: ai ka shkruar Mergaten e Qyqeve, do thote Malua, une i thashe, mos e shkruaj nasho, se do vij demokracia dhe do ndjehemi keq, por ai e shkroi…

    Reply to this comment
  29. gjermani i fundit July 21, 16:05

    e verteta eshte se krijimtaria ka nje kufi.IK po e ben si muratori

    Reply to this comment
  30. gjermani i fundit July 21, 16:07

    e verteta eshte se krijimtaria ka nje kufi.IK po e ben si muratori pasimbaroi murin ia fillon te ngjeshe me çekan tullat e shtrembera andej-kendej.Me keq fare e ka kur ia ndjen vetja te gjykoje te gjithe njerezit dhe te gjitha ngjarjet.

    Reply to this comment
  31. Socialisti bythpambuk July 21, 17:21

    Kadareja vuan sindromin e te qenit komunist njelloj si Saliu ,prandaj dhe perpiqet te tregohet si antikomunist, prandaj per 23 vjet nuk tha asnje fjale kunder Saliut.

    Reply to this comment
  32. Cici-Tak Braho July 21, 18:10

    Po ky Kadarja vazhdon akoma me akuza banale?! Po ky paska rrjedhur fare. Kadarjes i ka mbetur merak pse ka qene komunist me bindje per 40 vjet, antar i komitetit qendror te partis punes dhe zevendes i Nexhimje Hoxhes per 25 vite. Po lere m..o Kadare mos e ngacmo me shkop se i vjen era. Shok i S.B ke qene dje ne Socializem dhe vazhdon te jesh edhe sot ne Dhimokracine tuaj.

    Reply to this comment
  33. Rita July 21, 18:19

    Nje komentues me emrin Rajmond Vlonjati ,i them se jeni i vetem ,,pervec vete shkrimtarit Kadare qe e tregoni se me pergjigjet e reagimet e tij ka treguar qendrimiin antikomunist se viteve te diktatures !!! Jo i dashur mik ,,pas viteve te 90 e madje dalngadale ,ai ka shfaqur tere “mllefin e fshehur ” !! Ai ,atij punetorit qe i lutet per nje veper konkrete qe te shkruaj me thjeshte se pikerisht ajo veper qe ai kerkon ( me titull ) flet per klasen intelektuale !!! Rregjimi i shkuar e demon e perdori shkrimtarin si mbrenda vendit ashtu dhe jashte saj ,,si nje ambasador i kultures qe ngrinte ne pjedistal vepren e Tiranes se humbur ,,te atij vendi kooperativist e eksperimental !!! Ai gezonte ate liri udhetimi ne krejt kontinenetet per kongrese,takime e bashkepunime te ndryshme !! Nuk do te diskutojme tashme per zgjuarsine e tij ,,me nje talent te njohur ai beri nje jete me mireqenie ,e ne shkendijen e pare ,tetor 1990 ,s”e kishte aspak te veshtire te kryente arratisjen e “bujshme ” !!! Ai kur jetonte ne France ,,aspak s”e ka dashur sistemin socialist e kapitullues ,,por as nje cast e moment ,nuk doli kunder tij ,e as nuk beri gabimin me te vogel qe te shprehesh kunder tij !!! Ai ishte ,,aso kohe ,njeriu qe e lartesoi at sisitem ,e cimentoi ate diktature dhe me shume ( portretizimi qe i ben ciftit Enver e Nexhmije ,ne Dimrin e madh etj e etj vepra ) !!! Sot qe del kundra atij sistemi qe i sherbeu me nje dell e dashuri te nje studenti te shkolluar ne Moske eshte perseri shkathtesia e tij e “zgjuarsia ” etij !!!Por me mire vone se kurre qe ka kthyer mendim !!!

    Reply to this comment
  34. vlora emigrant July 21, 20:23

    nasho, jo vetem shkrimtar medioker por medioker ne llahtarin e realizem socialist…asgje ska rendesi, te gjitha harrohen ajo qe llogaritet eshte vlera, vepra e artit, nuk ka rendesi kur eshte krijuar apo si eshte krijuar, rendesi ka qe cfardolloj rrethanash te pjellin nje vlere

    Reply to this comment
  35. lili July 21, 20:23

    Bulshit Both of them!
    Si njeri si tjetri do harrohen apo do te perqeshen per idiotine e tyre te ‘intelektualit servile’ défi ne absurditet!

    Reply to this comment
    • Pëllumb zaimi July 22, 02:02

      @@@ Eshtë e kotë të komentosh në këtë lumë sharjesh,xhelozie dhe urrejtjeje!? Mua te dy shkrimtarët më pelqejnë. Kadareja eshtë me i madh dhe Nashua ketë e pohon,por edhe Nashua shpesh e sundoi rininë tonë. Nje qiell qe ka vetëm yje të mëdhenj nuk ështe qiell thote Bertold Breht. Une e dua qiellin me Kadare dhe me Nasho. Tek sejcili gjen qiellin me diversitetin brehtian. E përse te merem me letren e Nashos për mikun e tij? Më intereson aq sa të kuptoj se ç’gjë më sherben si qytetar apo për kulturën time dhe kaq. Përse duhet te vjell mbi njerin apo tjetrin shkrimtar? Më duhet ta mbyll këtu duke shpresuar se te dy kanë vlerat e “yjeve të mëdhenj e te vegjël ” të qiellit tonë letrar? Nderime!

      Reply to this comment
  36. aqifi July 21, 21:27

    O Nasho Jorgaqi. Sigurimsi i Lidhjes se Shkrimtareve qe personifikon vllehet e Shqiperise pjese e se keqes se ketij vendi …

    Reply to this comment
  37. hajdar July 22, 06:45

    Andej nga forumi shqiptar me duket, ndesha kete satire fantastike, qe i shkon per shtat kadarese, lexojeni se do te qeshni shume

    Kali i Skëndërbeut!

    Kali i Skëndërbeut ëndërron këtu e pesëqind vjet të shkojë te Papa e Romës, por gjithnjë i dalin pengesa të pakapërcyeshme. Mbas vdekjes së kalorësit të tij, Skëndërbeut, ai jeton i izoluar, i mohuar dhe vetmuar. Turqit në fillim e torturuan keqas, por kali duroi si kal heroik, pak a shumë si i zoti i tij, tashmë i vdekur.

    Atëherë kur vendi i shqiponjave ra në duart e një shqiptari, Enver Hoxhës, vendi u izolua si asnjë herë tjetër. Dhe atëherë ndodhi dicka krejt e pazakontë për kalin: diktatori donte të kalëronte me të. Burri, i lindur në qytetin e gurtë u përpoq ta bindte kalin të tregohej i urtë, i bindshëm dhe të mos turfullonte me trupin e tij në sheshin e Tiranës, që tashmë mori emrin e tij, sheshi Skëndërbej. Por kali, që si cdo kafshë tjetër, të zotin e njeh nëpërmjet instiktit, nuk e pa të udhës të mbartte në kurrizin e tij, një burrë vrasës. Përvec kësaj, ky burrë e pengonte atë të realizonte ëndrrën e tij të madhe: të vizitonte papën e Romës. Diktatori ia arriti, t’ i hipë kalit të Skëndërbeut, vetëm kur disa burra i erdhën atij në ndihmë, dhe e lidhën kalin në trungun e një peme të trashë pishe. Kali lotoi i hidhëruar, më shumë kur pa, se njëri ndër burrat që e tërhoqën pa mëshirë prej krifës së tij të bardhë, ishte edhe një poet, e shkrimtar me zë i vendit të shqiponjave, I cili cuditërisht i këndonte orë e minut trimërisë dhe shkathtësisë së kalit.

    -Edhe ti ma bëre këtë?- Ti, poeti, shkrimtari, njeriu i përzgjedhur i Zotit!-e akuzoi ai Kadarenë.

    Ky i fundit bëri sikur nuk e dëgjoi dhe vazhdoi të përfundonte punën e nisur, duke ia vënë diktatorit këmbën në harkun e kapistrës së kalit.

    Enveri mori më në fund frymë thellë, duke murmuritur: kalë i pagdhendur. Kalë arrnaut!

    Aty, kur mendoi se do të kalëronte si sheik arab në bulevardin e Tiranës, kali i kujtoi se mbi kurrizin e tij, qëndronin vetëm ata njerëz që ai i donte me gjithë shpirt.

    “Katilët kurrën e kurrës nuk mund të më skllavërojnë”- hingëriu kali dhe e hodhi si thes me kashtë Enverin përpara ushtarit që ruante me qerpikë dhe duart të palëvizura, ndërtesën e Komitetit Qendror.

    Enveri u xhindos. Qysh prej asaj dite, ai refuzoi të kalëronte mbi kalin e Skëndërbeut.

    Kali i braktisur dhe përbuzur në kulm, iu përgjërua Ismailit, që të arratisej me të në Itali.

    I tregoi Ismailit në mirëbesim, edhe një sekret të Skëndërbeut, të cilin ai duhej tia përcillte papës së Romës. Prapseprarë, Ismaili e refuzoi planin e kalit fisnik por fatkeq dhe të tradhtuar. Ismaili preferoi të bridhte si gjithnjë të tërë botën me aeroplanin e Air France, me të cilin udhëtonte edhe bashkëqytetasi i tij, Enver Hoxha!

    Për fatin e zi të Ismailit, diktatori jetoi vetëm 76 vjec, dhe jo 760 vjec. Vendi e humbi izolimin dhe shqiptarët morën dhenë në të katër anët e botës. Pikërisht në vitin 1991, ishte Ismaili ai që filloi t’i lutej kalit të kalëronte me të. Ai, i kujtoi kalit, ëndrrën e tij të vjetër.

    -Eja, o kalë i lavdishëm i Skëndërbeut, të udhëtojmë së bashku në të katër cepet e Evropës dhe t’ i përcjellim asaj sekretin evropian Skëndërbean.

    Kali i djallëzuar, shkundi kokën dhe u ul në gjunj. Ismaili i hipi kalit, në kështjellën e Krujës dhe kalëroi triumfisht deri në Tiranë.

    -I biem nga sheshi Skenderbej që të shohësh edhe statujën tënde- i propozoi Ismaili kalit. Kali u bind menjëherë.

    Thonë që kuajt kanë kujtesë të mirë. Edhe kali i Skëndërbeut, e ruante me saktësi të madhe vendin se ku ngrihej dikur statuja e diktatorit. Dhe kali, me t’ u afruar te ish hapësira e statujës së bronxtë të diktatorit, e flaku Kadarenë përtokë dhe ia mbathi drejt detit Adriatik.

    Kadareja i thërriti me zë mëshirues: përse ma bëre këtë? Kthehu mbrapsh, të realizojmë ëndrrën shekullore shqiptare!

    Kali hingëriu në gjuhën e tij: im zot, Skëndërbeu, më ka mësuar, se kurrizin tim e meritojnë vetëm burrat trima, që në kohë furtune përballen me të keqen. Ti jo vetëm që nuk u përballe, por e vrave të vërtetën.Ti e meriton të shkosh me gomar në Romë!

    Me këto fjalë mori lamtumirë prej Kadaresë, kali i Skëndërbeut dhe vazhdoi vrapin e tij magjik drejt Adriatikut. E cau detin Adriatik, me not, duke mbartur në kurrizin e tij një emigrant të panjohur, një fshatar plak. Mbasi e nxorri atë si kokrra e mollës në Bari, vazhdoi udhëtimin i vetëm drejt shesheve historike evropiane!

    Reply to this comment
  38. Studenti. July 22, 08:44

    Vleresimin pozitiv te vepres se Kadarese ne sherbim te socializmit e komunizmit e ka bere kritika e kohes se tiranise, qe verente çdo gje me lupen e sahatçiut.Gjate tiranise i jane dhene Kadarese disa çmime , me i fundit eshte “çmimi i republikes i shkalles se pare” dorezuar nga Ramiz alia per romanin “Koncert ne fund te dimrit”, i akorduar nga Presisdumi i Kuvendit Popullor te RPSSH me 22 nentor 1989, ku ishin te pranishem anetaret e presidumit te KP dhe te qeverise.(Revista Nentori 12/1989 fq.3-14)Eshte per t’u theksuar se edhe kritika e z.Adriatik Kallulli eshte nderuar nga tirania me çmimin e pare te Republikes per vleresimin pozitiv te vepres se Kadarese.Lexuesit kenaqeshim nga Kadareja duke besuar se ishe ai qe ishte dhe nuk mund te besojne tani, pertej vepres se tij, se ishte ai qe nuk ishte, siç deshirojne ta perdorin “te deformuar”disa individe a grupacione arriviste primitiviste.Po ju sjell nje pjese nga nje ligjerate e kohes kulmore te vepres se tij, ne mars te vitit 1987, ne Plenumin e LSHA te Shqiperise, kur thote se Epoka jone socialiste, dimensionet e njeriut te sotem shqiptar qe popullon veprat tona jane nje pasuri e madhe.Reaksioni boteror me ane te akuzave te uniformizmit kunder letersise se realizmit socialist ka deshiruar qe ajo te jete e sheshte, mediokre, skematike, pa gjak, pa nerva, por ne as e kemi pranuar, as do ta pranojme kete deshire te mbrapshte.Ngritja e nivelit te letersise dhe arteve tona nuk mund te kuptohet larg pasqyrimit real te tablose se jetes socialiste..(Nentori 5/1987 fq.63).Duke hyre me ne thellesi te viteve e te vepres se Kadarese shihet me qarte zhvilluesi, konformisti dhe mbrojtesi i zjarrte i realizmit socialist sipas mesimeve te partise,te sh Enver e sh.Ramiz .

    Reply to this comment
  39. Helio July 22, 08:48

    Shumica ketu,cdo figure qe ka kaluar permes komunizmit,quhet servil,spiun. Gjithe populli ka qene i indoktrinuar,perfshire dhe parine per te cilen po flasim. Te ngrere doren kush mendon ndryshe nga sa me poshte : nje bujk i thjeshte,do futej ne burg nese gjate nje feste organizuar nga ai vete,nuk do fillonte urimet per shendetin e enverit dhe partise. Cdo bujk do futej ne burg nese ne festen e organizuar prej tij,nuk mbyllej dollia duke pire me fund per shendetin e partise dhe enverit. Cdo mesues futej ne burg nese nuk shfaqte nje bindje komuniste ,ne cfaredo mase. Po keshtu ndhodhte me cdo profesion tjeter,doktor,shofer etj. Cdo shkrimtar e kishte te sigurte burgun nese gjate krijimtarise tij,nuk gjendej gje per enverin dhe partine. Nese nuk beje te pakten gjoja si komunist,te priste litari dhe do mbetej vendi pa drejtora,mesesa,agronome,doktore etj. Jeni dakord me keto pohime? Mos i beni te gjithe komuniste vetem sepse shihni ndonje detaj qe e lidh me komunizmin!

    Reply to this comment
  40. aqif July 22, 09:56

    Patriotit 3. Vllehet jane gjysma tjeter e se keqes se ketij vendi qe eshte islamizmi radikal.

    Reply to this comment
    • voskopoja July 22, 15:45

      Eshte jasht cdo llogjike te perfshish kumunitetin Vlleh si njerez qe i kan sjell te keqe Shqiperise kur shume patriot shume intelektual dhe figura te shquara kan nje prejardhje Vllehe . Duhet permendur se alfabeti , himni , flamuri Shqipetar eshte konrribut i ketij komuniteti . Si dhe N.Jorgaqi eshte nje vlere e ketij komuniteti

      Reply to this comment
  41. Studenti. July 22, 10:54

    Te gjitha shoq

    Reply to this comment
  42. Studenti. July 22, 11:23

    Te gjitha shoqerite njerezore kane njerez te pa kultivuar qe komunikojne ne menyre banale kunder njeri-tjetrit per objeksionet e shfaqura ndaj diçkaje qe i terheq per dialog e diskutim. Ndoshta mund te falen ne kufijte e nje miresjellje ekstreme edhe disa fjale e shprehje fyese e inatçore qe vijne prej mendje dhe shpirtngushtesise se tyre me shprejen e vjeter:”Fali zot se nuk dine çfare bejne e çfare thone!”Por kur nje figure e madhe publike, nje personaltet i shquar i kultures dhe i mendimit kombetar ka nevoje per mbrojtjen e tyre, kuptohet fare lehte se ai jeton ne kotesine e tij.Kur deformimi eshte i thelle sa zhduk çdo dimension te integritetit do te thote se genjeshtra po e mbyt te verteten dhe vetem injoranca keqdashese zderhallet ne kete llum, qe ndot te mençurit e budallenjte.Me kete rast ju lutem te gjithe moderatoreve te mrekullueshem te gazetes te mos tolerojne fjale banale, te shkruara ne disa nga komentet e mesiperme qe fyejne dhe peshtirosin rende nderkomunikimin tone publik.

    Reply to this comment
  43. UNE July 22, 15:37

    UNE e justifikoj Kadarene deri diku per shkrimet ne kohen e atehereshme. Por:

    1. Komunist nuk te bente njeri me zor. E lexuat mire? NUK TE BENTE KUSH ME ZOR. Boll te thoje nuk jam gati per ne Parti, ose dicka tjeter e rrije rehat nga punet e Partise. Me ka bere pershtypje Luan Shahu, nje person qe gjithmone ka qene kuader i larte, shok me Adil Carcanin, Manush Myftiun etj, keshilltar ne KM, Kryetar i Komitetit te Tiranes e u habiuta jkur lexova diku qe nuk ka qene komunist. Kur i thonin “hyre ne parti”, thoshte kam drejtim shkencen e bujqesise. Kush futej ne Parti e bente ta kishte si mbrojtje te qenuarit ne parti.

    2. NUK te detyronte kush te beje poeme per Partine e Enver Hoxhen. Kush bente e bente se donte te kishte pozita sa me forta e ndonje privilegj. Ka pasur sa te duash poete qe nuk kane bere poema/poezi te tilla e kane qene ne rregull me shtetin atehere. Boll te mos shkruanin kunder.

    3. Kadareja ka pasur pozita shume te forta tek Enver Hoxha e tek gjithe udheheqja e atehershme. Po te vinte Kadareja per te takuar X anetar te Byrose Politke te atehereshme, i hapeshin portat dhe i coheshin ne kembe me respekt.

    Mbas ketyre te vertetave, tani jeni te lire te jepni mendimet tuaja pro e kunder Kadarese !

    Nenshkruesi
    UNE

    Reply to this comment
  44. aqifi July 22, 17:45

    C’lidhje kane vllehet me flamurin shqiptar.Flamuri yne eshte flamuri luftarak i perandorise Bizantine. Te gjithe vendet e Bizantit te tille flamur kane. Vllehet jane te ardhur ne trojet tona si dhe ne Greqi e FYROM dhe jane munduar me shume dredhi e poshtersi te zoterojne pasurite e ketij vendi duke menjanuar ortodokset e vertete shqiptare.

    Reply to this comment
  45. vllahofagos July 22, 17:48

    C’lidhje kane vllehet me flamurin shqiptar.Flamuri yne eshte flamuri luftarak i perandorise Bizantine. Te gjithe vendet e Bizantit te tille flamur kane. Vllehet jane te ardhur ne trojet tona si dhe ne Greqi e FYROM dhe jane munduar me shume dredhi e poshtersi te zoterojne pasurite e ketij vendi duke menjanuar ortodokset e vertete shqiptare.

    Reply to this comment
  46. Desada July 22, 18:52

    JU PJERDHSHA MENDJET TE GJITHEVE JU QE MERENI ME GJENIUN ISMAIL KADARE DHE STUDIUESIN DHE SHKRIMTARIN E NDERUAR NASHO JORGAQI ! TURP TJU VIJ NGA VETJA DHE TE ME FALIN ATA TE KULTURUAR PER FJALORIN QE PO PERDOR. FERRACAKE.

    Reply to this comment
  47. zeqo July 22, 20:21

    Kadare ne mitingun e korrikut 1990, ishte ne krahe te Ramizit e nexhmije dhe Xhelil Gjonit kur u hapen ambasadat dhe ka thene: Ata qe pi ikin nga Shqiperia jane jashteqitja e kombit. Kjo gjendet e botuar ne gazetat Zeri Popullit, Drita, bashkimi, Puna, Zeri rinise. Kur jepen kronikat e atij mitingu komunist, pjesa ku flet Ismail Kar-dareja eshte hequr. Ka qen vece nje sherbetor i betuar i regjimit, nje njeri teper katran nga shpirti dhe gjithe veprat e tij nuk kane fabul letrare por motive nga qendresat dhe lufta revolucionare e regjimit komunist.

    Reply to this comment
    • UNE July 23, 23:28

      S’me kujtohet te kete folur aty Kadareja. Perkundrazi mbaj mend Kico Bushin qe foli ne emer te intelektualeve. Por cdo gje ben vaki. Ndoshta na ka lene memorja ! Si mendoni ju te tjeret, ka folur ate dite ne ate miting Kadareja?

      Reply to this comment
  48. alfade July 22, 21:06

    Raimond vlonjati, ngaterron shkrimtarin e madh me fame boterore , me Ismailin si njeri.
    Si njeri Ismaili eshte si te gjithe njerezit normale te botes , me cilesite e difektet e qenjes
    njerezore. Kaq i thjeshte eshte definicioni i shkrimtarit Kadare ! Sigurisht pa rene ne sim-
    plizem …. !

    Reply to this comment
  49. Studenti. July 22, 22:37

    Çfare nuk ndodh me njerezit medhenj! Ndonjehere ndodh ajo qe nuk ndodh me njerezit e vegjel Kadare aludon se ishte ndrojtur aq gjate per te botuar romanin dashuror “Mjegullat e Tiranes,te shkruar me 1957, sepse vepra “sfidonte” realizmin socialist, por askush nuk thote se ne ç’menyre ndodhte kjo “sfide”pasi aty ndodh gjitheçka si ne te gjitha dashurite dhe nuk cenohet asnje norme, qe te kundershtohej siç ndodhi me romanin “Dasma” nga “Zeri i rinise” sepse ky synonte te thyente e te zevendesonte diçka per te krijuar diçka tjeter”, dasmen e njeriut te ri me nje tjeter tradite”. Njeriu eshte kompleks, i vuan nga perbrenda kundershtite, por se jashtmi Kadare ka derdhur mbi vepren e tij te realizmit socialist te gjitha fuqite dhe ka fituar prej saj te gjitha lavdite.Me 1957 pergjerohet me vargjet e tij per Leninin, prestigjatorin e metodes se realizmit socialist, qe do t’i sillte frymezimin e perkushtimit autorit..
    Per te une rashe shume ne mendime,
    Edhe shume here jam matur per te shkruar,
    Porse ne vargjet e fletores sime,
    I rralle eshte emri tij, si gur i çmuar.
    Ne vargje ai duhet te jete,
    Permes furtunes revolucionare,
    Mes ngricave te vjeshtes se trete,
    Mes flamijve qe skuqin si zjarre.
    Kur diellin qe po ulej e sodiste,
    Me liber neperduar tek dritoret,
    Ai e dinte se perendim s’do te kishte,
    Boten do ta ndriste dielli i zjarrte i tetorit.
    (Ribotuar ne revisten Nentori 4/1970,f.8 ne nderim te 100-vjetorit te lindjes se Leninit).

    Reply to this comment
    • Pellazgu July 23, 22:54

      @Studenti.

      Bashkohem me angazhimin tuaj në fushatën anti-Kadare, ndonëse, mesa kuptohet nga letra, qëllimi i Jorgaqit nuk ishte shpërthimi i një “lufte” njerëzish që kanë mendime të kundërta lidhur me figurën e Kadaresë, duke i lëshuar kundërshtarit mbi kokë të gjithë arsenalin e artilerisë së sharjeve, ku ju assesi nuk jeni pjesëtar, përderisa ajo çka shkruani, nga pikëpamja etike është e pastër si kristali.
      Por, nga ana tjetër, po ashtu, nuk është aspak i hijshëm fakti që i kërkoni moderatorëve të censurojnë komentet të cilat përmbajnë sharje apo etiketime vulgare. Nuk është në të drejtën tuaj të gjykoni të tjerët, për më tepër, kur, në mënyrë të pahijshme, duke shfrytëzuar letrën e prof. Jorgaqit dhe i fshehur pas një pseudonimi, si pothuaj të gjithë ata që përdorin fjalë fyese në forum, shfreni të gjithë dufin që keni ndaj Kadaresë. Të shprehurit kundër Kadaresë, dhe në mënyrën sesi ju e gjykoni të përshtatshme, është e drejta juaj legjitime, por assesi nuk keni të drejtë të kritikoni të tjerët për mënyrën e tyre të të shprehurit, a thua se ju jeni kuintesenca e forumit, ndërsa të tjerët janë kontorno kutërbuese. Mos ia vishni vetes atributet e dijes dhe të etikës, duke nënçmuar të tjerët. Kjo që po bëni, i fshehur pas një nofke, nuk se është më e hijshme moralisht sesa etiketimet me fjalë fyese.
      Meqë ra fjala, sa për t’ju qartësuar, në fjalinë: “Me 1957 pergjerohet me vargjet e tij per Leninin, prestigjatorin e metodes se realizmit socialist, qe do t’i sillte frymezimin e perkushtimit autorit.”, ia keni futur kot. Është “prestidigjitatori” ai “që gënjen e mashtron mendjelehtët” dhe jo “prestigjatori”. Në shqip fjala “prestigjator” (që në fakt në fjalor nuk ekziston) nuk mund të ketë veçse kuptimin “dikush që prodhon prestigj”, çka nuk lidhet me negativitetin që ju i vishni figurës Leninit dhe vetë realizmit socialist.

      Reply to this comment
  50. labinot July 23, 16:58

    Aqif dhe Vllahofagos- me vjen keq per paragjykimet tuaja per komunitetin vllah te Shqiperise dhe Greqise.Se pari Vllehet jane ne vend te tyre si ne Shqiperi edhe ne Greqi,te pakten prej dymije vjetesh,;Jane pasardhes te thrakeve te lashte dhe bashke me shqiptaret arvanitas ne Greqi,jane popujt qe u akrifikuan per te ndertuar pamvaresine e nje shteti qe gabimisht u quajt Greqi(Se vetem greke nuk pati aty),nen presionin e kishes greke te fanarit.Edhe sot ky shtet eshte i banuar ne shumice nga vllehe dhe arvanitas te greqizuar me dhune..Vllehet ndertuan qyteterimin e rilindjes ballkanike ne Voskopoje,me Akademine e famshme,ku mesoi edhe rilindasi i pare shqiptar Dhaskal Todhri.Nga vllahet keni edhe hartuesin e abetares se pare te gjuhes shqipe Naun Veqilharxhi vithkuqari.Edhe deshmoret e pare te kishes orthodhokse shqiptare,at Stas Melani dhe at Ballamaci jane vllehe

    Reply to this comment
  51. vllahofagos July 23, 19:01

    Mos valle do te thuash se sic nuk paska greke ne Greqi dhe ne Shqiperi nuk paska shqiptare dhe me demek dikush ju ka shqiptarizuar?se Fanari nuk besoj te kete ” ndikuar” ne Shqiperi. Shqiptaret ju thone cobane se te tille keni qene .nuk keni pasur toke por keni levizur andej ketej ne pyjet e ballkanit.vendin e keni ne Rumani shoku labinoti.ketu me poshtersira jeni marre si shoku Rita, shoku Nasho etj etj

    Reply to this comment
  52. UNE July 23, 23:52

    E dini cfare? Duhet te ndajme Kadarene si shkrimtar nga Kadareja si njeri. Si njeri m’u duk shume i ulet kur genjente hapur per doreshkrimin e “Dimri i Madh” sikur ia kishte kerkuar N.Hoxha doreshkrimin ne ato kohe te atehershme. Dakord, doreshkrimi i takonte Kadarese, dhe N.Hoxha ia ktheu. Por nga gjithe ai debat, nga faktet qe dhane te dy palet, une si lexues kuptova qe Kadareja genjente e N.Hoxha thoshte te verteten. Mos ka ndodhur keshtu edhe me kete liber qe thote Nasho Jorgaqi?

    Reply to this comment
  53. Napolon Stefani March 30, 08:34

    Te dashur bashkatdhetar.Do tu lutem te keni parasysh se ne shqiptaret jemi njerez me kultur, e kete gje duhet ta pasqyrojme dhe ne debatet tona,pavaresisht se kemi mendime te kunderta.Sipas mendimit tim,eshte fjala per dy shkrimtar te shquar te vendit ton,te cilet me punen dhe vepren e tyre,kan dhen nje kontribut te madh si brenda ashtu dhe jashte vendit,per te ndrycuar anet positive te shqiptareve,qe per fat te keq njifen vetem si kriminele,e per kete gje u takon nje vend i vecant ne historin e popullit ton.Ndryshe nga shkrimtar te tjer,qe gjith jeten e tyre e kaluan duke jubere Lajka komunisteve e ne fund zgjaten floket per te trguar se u ben demokret.

    Reply to this comment
  54. Shume e vertete October 20, 12:36

    Nga Fritz RADOVANI:

    NDOTJE NGA “SEMANI”…

    1946…

    ■A E DINI SE EDHE “SEMANI” KA DOSJE ?!

    KERKONI N’ ARKIV TË MINISTRISË SË MBRENDSHME NË TIRANË…

    ■DOSJEN E “SEMANIT”…

    Emni i këtij lumi të pistë njihet nga viti 1946 – 47 , kur permbyti qytetin e Shkodres!

    Ujët i tij i flliqtë ka permbytë pak kohë perpara Beratin, e mandej, mori mbarë tokat e brigjet e Adriatikut, derisa u perplas per shkambin e Rozafës… Ai nuk njeh asgja perveç damtimit, vdekjeve dhe zhdukjes së kufomave pa ju dijtë as emni…

    Nga gjamët e tij 70 vjeçare, kudo ku ka kalue ka shkretnue e vorfnue shka i doli para!

    Pa lè njerzit rrezikzezë që mori në qafë, po deri edhe bagëti e shpend që i mbyti me atë ujë të turbulltë, që të shtin tmerrin kur e sheh tue u perplasë per brigje…

    Dallga e tij e ndytë vetem mjerim ka sjellë ku ka kalue…

    ■Semani asht edhe vrasës e gropues i shumë objekteve që ka zhdukë si mos t’ ishin…

    E shihni foton naltë ? Kushedi sa viktima asht e zhdukun nen atë ranë e zallishta!..

    Shikojeni mirë dhe mendoni shka ban Semani kur del nga shtrati i tij… Mjer ata njerëz e mjer ajo Rini Shkodrane, që pat rrezik me u zhytë pa shpresë nen llomin e atij ujë!

    I mori e i plandosi nder ato qeli prej kah nuk e pane ma me sy driten e Diellit…

    T’ uritun, të çveshun, t’ etun per ujë dhe të masakruem e të gjakosun, të torturuem dhe tue ecë rrëshanë bashkë me ujin e Semanit… Ma në fund, mërrijten me na kujtue pak fletë të lavdishme të Historisë sonë të permbytun, po të shkrueme me Gjak Herojsh!

    ***

    ■Ishte bash ajo Rini Shkodrane që pa dallim Feje këndonte Hymnin e Shqipnisë së 1913:

    Porsi fleta e Ejllit të Zotit

    Po rreh Flamuri i Shqipnisë

    E thrret t’bijtë e Kastriotit

    Me u mbledhë tòk ndër çetë t’ushtrisë.

    Bini Toskë, ju bini Gegë,

    Si dy rrfé, që shkojnë tue djegë!

    A ngadhnjyes a t’gjithë Dëshmorë,

    Trima mbrendë! Me dorë, me dorë!….

    ■E, në shenjë vllaznimi mes muslimanëve dhe katolikëve, Autori do të lidhte me një

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*