Në rrënjët ilire dhe indoeuropiane të Gjuhës Shqipe (PJ.II)

September 18, 2017 11:06

Në rrënjët ilire dhe indoeuropiane të Gjuhës Shqipe (PJ.II)

(Vijon nga numri i djeshëm)

Dr. Nelson R. Çabej

Një fjalorth i çmuar i ilirishtes

Në burimet e shkruara të lashtësisë dalin disa qindra emra vendesh (rajonesh, qytetesh vendbanimesh të tjera, malesh dhe lumenjsh), nga të cilat gjuhëtarët kanë nxjerrë njohuri të konsiderueshme për natyrën, evolucionin dhe lidhjet e mundshme gjenetike tëilirishtes me gjuhët motra indoeuropiane. Fakti që ende nuk janë gjetur mbishkrime në ilirisht (po të mos marrim parasysh mbishkrimet mesape), ka penguar krijimin e një ideje të kënaqshme mbi natyrën e saj.

Duke u nisur nga mosnjohja e mbishkrimeve, jo rrallë thuhet, madje edhe shkruhet, se ne ende nuk njohim fjalë të ilirishtes. Ky pohim është i pasaktë. Në të vërtetë, ne sot kemi mbi 20 fjalë ilire që dalin në burimet e shkruara të lashtësisë, madje në shumë raste edhe të përkthyera në greqisht e latinisht. Ky fjalorth i ilirishtes është një thesar i vërtetë për gjuhësinë shqipe, por edhe për problemet madhore të historisë së formimit të popullit shqiptar si pasardhësi i vetëm i fisit të madh të ilirëve.

Është metodologjikisht korekte që në këtë fjalor të përfshihen edhe disa dhjetra fjalë ilire të rikonstruktuara me anë të analizës gjuhësorenga emra të përveçëm ilirë dhe kjo do ta bëntemëtë dukshme marrëdhënien e bijërisë së shqipes nga ilirishtja.Në këtë shkrim po rendisim vetëm disa prej atyre fjalëve ilire.

*barba- ‘kënetë, moçal, lëgatë’. Del si elementi i parë i vëndemrit të përbërë Metubarbis/Metubarris ‘një ujdhesë në tokën moçalore në rrjedhjen e poshtme të Lumit Sava’19. Këtu bën pjesë edhe fjala brakheia (βραχεα) “tokë me ujra të cekta”, që del te Hesiku e që lidhet me maqedonishten e lashtë dhe shqipen bërrak (rrymë, vijë uji, prua, tokë kënetore). E njëjta rrënjë *barba gjëndet edhe në emrat e dy lumenjve ilirë Barbanna20, sot përkatësisht Buna në Shqipëri dhe Barbačina në Slloveni.

barden (βαρδἥν) “grua me barrë”. Leksikografi më i madh i lashtësise, Hesiku, thotë se “kështu quanin ambrakiotët gruan me barrë”21. Sipas Vittorio Pisani-t kjo fjalë ka dalë nga folja ilirishte *bhordịō– mbars, fekondoj.Nga ilirishtja këtë fjalë e ka marrë edhe latinishtja në termin equa bardia “pelëbarse ose (m)bratë”.

bilia ‘bijë’- del shumë herë në mbishkrimet mesape. Gjuhëtarët norvegjezë Sophus Bugge (1833-1907)22 dhe Alf Torp (1853-1916)23e lidhën me fjalën shqipe bijë/bilë. Fjala ilire biliaruhet ende sot e pandryshuar në formën bila në jug të Shqipërisë, në Çamëri dhe ndër shqiptarët e Greqisë e të Italisë.

brisa “vile rrushi”. Rrjedh nga PIE *bʰrūto-. Është ruajtur e pandryshuar në fjalën shqipebërsí24. cleves- ‘i famshëm, i dëgjuar ’. Del si përbërës i dytë i emrit vetjak ilir Vescleves. Buron nga PIE k̂leu̯es ‘lavdi’. Nga po kjo rrënjë ka dalë fjala shqip quaj (në formën e vjetër dhe në dialekte të sotme kluoj) ‘quaj, thërres’.

brokalietai(μπροκαλιέται) përdoret sot në Epir për “britmat e fëmijve ose pëllitje e kafshëve”. Është ruajtur nëfjalën shqip bryleket/bërlyket‘pëllet’25.

dalm ‘dele’. Kjo fjalë përbën rrënjën e emrit të qytetit Dalmion që, sipas Strabonit kishte kuptimin e deles26. Sot kjo fjalë ilire del në një numër fjalësh shqip, të tilla si emrat dele/delme, delm-ar ‘bari delesh’ mbiemri (i, e) delm-ur ‘prej deleje, i deles’. Xylander ka regjistruar edhe emrat delmer and delmuar ‘bari delesh’. Në malësinë e Shkodrës del në formën delme dhe në Gjirokastër përdoret ende fjala (i, e) delmur“prej deleje”. Emra të tjerë vëndesh, që kanë dalë nga e njëjta rrënjë, *dalm, në territorin e Shqipërisë janë Delbnisht, fshatnë rrethin e Krujës, emëri i qytetit Delvinëdhe i një fshati në rrethin e Përmetit, si dhe fshatidikur shqipfolës, Delvin-aq, në Republikën e Greqisë26.

darda ‘dardhë’. Del në emrin e fisit të madh ilir të dardanëve. von Hahn-i gjeti në emrin Dardania fjalën shqipe dardhë15. Ky shpjegim është pranuar thuajse njëzëri nga gjuhëtarët, duke përfshirë Gustav Meyer-in, që e përkthen emrin dardan “kultivues i dardhëve”27. E. Çabej e nxjerr këtë fjalë nga rrënja indoeuropiane *dhorgh-28.

deuadai(Δευάδαι) lidhet me emrin e një rituali shi-ndjellës në Shqipërinë e jugut. Fjalën deuadai Hesiku e përkthen “satir i ilirëve” (Δευάδαι οί Σάιοι ὑπ’ Ίλλυρίων). Kjo fjalë është trashëguar në fjalën shqipe dodo-le/dodo-lec, që përshkruan këtë ritual shi-ndjellës29.

in-θidel në mbishkrimet mesapee do të thotë edhe, që duket së vjen nga një protoindoeuropiane kwe30. Bie në sy ngjashmëria më lidhsen shqipe dhe e me një formë më të hershme të saj,ende.

brendon (βρένδον) Këtë fjalë të mesapishtes Straboni e ka përkthyer κέρασινἐλάφου ‘brirët e drerit’31kurse Hesiku e përkthente dre (ἐλάφου)32.Kjo fjalë është trashëguar në fjalën shqipe bri, që ka dalë me rotacizëm nga një bazë *brin33.

gnosco(γνώσκω) njoh. Trashëguar në foljen shqipnjohme ndrimin e regulltgn>njtë shqipes dhe ndrimin e stërlashtë tëskh.

grabātus“dru lisi”. Nga ilirishtja kjo fjalë ka hyrë edhe në greqishten e vjetër krabatos (κράβατος)e në latinishtgrabātus– shtrat34,35.

*lugeumfjalë ilire, e rindërtuar nga vëndemri ilir Lugeon. Lidhet me fjalën shqipe i (e) lagët. Vëndemri Lugeum përmëndet nga Straboni. Gustav Meyer-i e afronte këtë me fjalën lituane liũgas ‘kënetë, moçal’ dhe me ilirishten e rindërtuar *lugas (m) ose *luga (f), nga e cila ka dalë fjala shqipe lëgatë36.

mal ‘mal’. Del te Tit Livi37si përbërës i dytë i emrit të qytetit ilirDi-mallum, në jug të Shqipërisë. Niebuhr-i ishte i pari që e lidhi emrin e këtij qyteti me fjalët shqipe di/dy dhe mal, si një qytet të ndërtuar mbi dy kodra13. Fjala është trashëguar e pandryshuar në fjalën shqipemal.Ende sot, në afërsi të Filatit tëÇamërisë(Republika e Greqisë) ka një emër vëndiDimale38,39.

mandos– fjalë ilire për një lloj kali të vogël, nga *menda ‘pelë’40. Lidhet me fjalën shqipe mëz/maz/manz e më tej me foljen mënd (i jap sisë të pijë)41.

manu (μάνυ) ‘i vogël’.Sipas Hesikut, këtë fjalë e përdornin epirotët e fisit të atamanëve42.Ajo është trashëguar në shqip në formënmang“i vogli i një zogu a kafshe”’ dhemanun “qengj pirës”43,44.

met(u)‘midis’. Jokl-i e ka lidhur këtë me fjalën e sotme shqip mjet. Nga ilirishtja metu është zhvilluar forma protoshqipe *meta dhe forma e sotme mjet (në kuptimin midis, ndër-mjet). Kjo rrënjë gjëndet edhe në dy vendemra Mesaplik në Shqipërinë e jugut.

*murs – fjalë ilire45për kënetën prej së cilës kanë dalë emrat e qyteteve ilire Mursadhe Mursella, në Panoni. Fjala ilire është ruajtur në epirotishten e sotme mursa (μουρσα) ‘gropë, vënd i ulët’. Këtë emër, Mursia, mban edhe sot një fshat në rrethin e Sarandës, që gjëndet në një vënd të ulët e të rrethuar nga kodra/male.

peliai (πέλιαι) ‘plaka’. Kjo fjalë del te Straboni, i cili e përkthen greqishtsi gerontes46.Fjala peliai është trashëguar në fjalën shqipe plakë<*p(e)laka47 (pela + prapashtesa shqipe -ak).

rhinos(ῥιvός) ‘mjegull’. Del në shprehjen iliro-mesape të fisit të oenotrëve rhinos (ῥιvός) (përkthyer greqisht si ἀκλύς ‘errësirë’). Prej saj ka dalë fjala shqipe re/ (ren in dialektin e vjetër geg) dhe vrën48‘errëson’, që nga ana e saj ka dalë nga ilirishtja *ṷren[1]< PIE *eregw-(es-) ‘i errët’49.

sabaia/sabaium/sabaiusështë emri i një pije ilire, që rrjedh nga rrënja PIE sap-/sab- ‘shijon, lëng’50. Ky emër është huazuar edhe në latinishte dhe ka mbijetuar deri në italisht në format zabaglione/zabaione (me prapashtesën italishte -one) – një ëmbëlsirë ose pije me shkumë. Fjala ilire është ruajtur deri në shqipen e sotme në formën shap, si një eufemizëm për të përshkruar një sëmundje ngjitëse të dythundrakëve shtëpijakë dhe të egër (aphtha epizootica).

sibina – Kjo është fjala ilire për shtizën e gjahut. Fjala ilire kaloi dhe në latinisht (sibyna) dhe në greqisht sibyne(σιβυνη) dhe mendohet të jetë trashëguar në shqipen thupër/thupën.

*taulantështëfjala ilire për dallëndyshen, që del në emrin e fisit ilir të taulantëve (Ταυλάντιοι) dhe është përkthyer nga Stefan Bizantini si helidonët (Χελιδονίοις)51. Anton Mayer ishte i pari që vuri re lidhjen midis emrit etnik të taulantëve dhe fjalës shqipe dallëndyshe.

sica (sicca) Kjo fjalë ilire shfaqet për herë të parë te poeti latin Ennius, si një armë e ushtarëve ilirë52. Fjala ilire është ruajtur e pandryshuar në fjalën shqipe thika (me ndrimin e regullt s > th)53.tergitio – fjalë ilire për tregtarin që, në një mbishkrim ilir, është përkthyer latinisht si negotiator. E njëjta rrënjë terg gjëndet në një numër emrash të vëndeve ilire, si Tergste (Trieste), Tergolape ‘treg i vogël në ujë’ (Tabula Peutingeriana) afër Salcburgut, në Austri dhe Opitergium54(Oderzo) nërajonin e Venetikut, por dhe në emra fshatrash të Shqipërisë si Treg, Tregan (rrethi i Elbasanit), Tregishte dhe Tregtan (rrethi i Hasit, Kukës).

*teuta- fjalë ilire që, në këtë formë të pandryshuar indoeuropiane tregon popullin ose fisin. Del në emrin e mbretëreshës ilire Teuta. Vjen nga PIE *teutā ‘turmë, popull, fis’ (zgjerim me –t- i formës *tēu-, *tǝu-turmë, popull’). Rrënja ilire mund të jetë ruajtur në emrin vetjak dhe patronimikun Toto në Labëri.

ulk – fjalë ilire që është ruajtur e pandryshuar në shqipen e sotme në format ujk dhe ulk55(kjo e fundit dialektore në rajonin jugor të Shqipërisë së jugut, në Çamëri, dhe ndër arbëreshët).

ur-/our-Kjo fjalë dëshmohet si përbërësi i dytë iemrit tomaruri (tomarouroi) ‘rojet Tomorit’. Straboni e përktheu këtë me fjalën e greqishtes së lashtëtomarophylakes (τομαροφύλακας)56, ku përbërësi i dytëphylakes (φύλακες) do të thotë rojet. Përbërësi i dytë-our(ur)i fjalëstomaruri është trashëguar në fjalën e shqipes së sotme rojeqë rrjedh nga folja ru-aj,që, nga ana e saj, ka dalëngaforma e rindërtuarprotoshqipe *uronionga e cila regullisht përmes *roniō dhe *ruanj ka dalë forma e sotme ruaj57.

*vend – fjalë ilire (e rindërtuar) e trashëguar në shqipen, që gjëndet në rrënjën e emrit ilir të vendit Vendum (Avendone dhe Οὐένδιον), që gjëndej në truallin e japodëve ilirë (Kroaci). Këtë shpjegim e dha së pari von Hahn58. Tomascheku e lidhi edhe me një tjetër emër vëndi, Vendenison (Οὐένδένίςον), në Dardani.

Zis – emri i kreut i perëndive iliro-mesape, gjetur në Auxentum (sot Ugento në Puglia, Itali e jugut). Duke mbajtur parasysh lidhjet gjuhësore iliro-mesape, ka të gjarë që Zis të jetë ndajgjegjësi mesap i kreut të perëndive ilire, Dei (Dei paturos/ Δειπάτυρος), që del në Leksikonin e Hesikut59.

Fjalët e mësipërme ilire, të nxjerra nga burimet historike, përgjithësisht janë shpjeguar nga gjuhëtarët me shqipen ose janë trashëguar në shqipen e jo në gjuhë të tjera të lashta të Ballkanit, si greqishtja, maqedonishtja, trakishtja ose dakishtja.

Fakti që të gjitha fjalët ilire që dalin në burimet e Lashtësisë janë shpjeguar vetëm me shqipen ose janë trashëguar vetëm në shqipen është një provë madhore e padiskutueshme e bijërisë ilire të shqipes.

 

 

September 18, 2017 11:06
Komento

13 Komente

  1. Qaniu September 18, 14:43

    Perse atehere themi se nuk njohim fjale te ilirishters?

    Reply to this comment
    • Raimond vlonjati September 20, 04:38

      Teuta nuk esht shqip –Teuta esht emer gjerman dhe rjedh nga i njejti emer Teuton

      Nje studjues amerikan, jo i njohur , ka bere nje liber vetem per Teuten tone ,
      dhe ai thote qe ajo duhet te jete Kelte , sepse emri TEUTA esht emer gjermanik, dhe ne gjermanishten e vjeter keshtu quhej fisi i Teutoneve

      Dhe esht interesant sepse ai thote qe ne gjuhen e Teutoneve , fjala TEUT do te thote mbret , Kreu i fisit , Dhe sipas tij Teutonet ishin ne krye te fiseve gjermanike
      Pra TEUTA ne gjermanishten e vjeter ( ne gjuhen e Teutoneve, sepse gjermanishtja ka disa dialekte ) do te thote Mbretereshe
      Ndaj ai pretendon qe kjo fjale eshte gjermanike, dhe kuptohet qe esht fjale gjermanike se del direkt emri i teutoneve, nuk ka nevoje per shume llafollogji

      E megjithae , se Amerikani ndoshta nuk e din, ky emer Teuton del per here te pare tek Homeri -Aty kam lexuar une emrin Teuton , te nje luftetari me duket

      Mirpo kur mbreteresha Teuta kishte kete emer Teutonet ishin te krijuar si nje Tribu me vete dhe kryesore e tribuve gjermanike
      Ndaj emri Teuta ka me shume gjasa te jete i huaj, i marre nga Keltet, sepse Keltet kishin ardhur deri ne Shkoder

      Edhe emri Shkoder nuk esht Ilir, sepse emri Shkoder del edhe ne teritorin ku kane banuar Thraket , andej nga Bullgaria
      Biles atje ne ate teritor, ku kane banuar Thraket dalin edhe shume fjale te tjera ne kuptim te shqipes

      Nga keto fjale qe ka ketu me pretendimin se jane fjale Ilire , tregon se gjuha Ilire ka qene si furnizuese e gjuhes Latine dhe Shqipes
      Aty psh shume pake fjale ka qe ta mbushin mendjen se jane shqip,
      Shumica e atyre fjaleve nuk tregojne ndonje afersi me shqipen aspak,
      dhe ndoshta kjo eshte arsyeja qe te gjithe Linguistet kryesore e vendosin Gjuhen Ilire vecmas gjuhes shqipe

      Nga keto pake fjale duket sikur gjuha Ilire eshte nena e gjuhes Latine dhe e gjuhes shqipe natyrisht

      Appiani , qe ka qene Historiani me i mire i Perandorise Romake,dhe qe ka bere nje hsitori te hollesishme per Iliret , thote se Iliret jane dhane shkrimin Latineve

      Dhe keto fjale ketu tregojne nje zhvillim te fjaleve nga Origjina Ilire drejt Latinishtes dhe Shqipes sone

      Por megjithate do thosha shqipja ka shume fjale nje -rokeshe dhe ato fjale nuk pesojne shume evoluim me kalimin e viteve, aq me teper per nje popull te prapambetur si populli jone gjate historise se tij, qe bridhnin neper male si cakej -hahahaha lol

      Diku zoteria Cabej , thote se Gjuha jone esht ne familjen e gjuheve gjermanike
      Por ne fakt nuk besoj se eshte ashtu, Une e kam pare ketu ne librat e linguisteve te familjes Indoeruropiane dhe gjuha jone vendoset ne familjen e gjuhes Armene ,si gjuhe Lindore

      Shqipja ka ngjashmeri edhe me greqishten e lashte

      Se ja psh fjala Aspetos per Akilin , Herodoti e shpjegon me faktin se :..”Vendasit e quanin Aspetos meqense Akili vraponte shpejt ..”

      Pra, fjala Aspet-os , po ti heqesh prapashtesen greke -os , del rrenja e fjales Spet -Kjo fjala Spet eshte shume e ngjashme me fjalen shqipe -Shpejt

      Aq me teper qe fjala SHPEJT para 500 vjeteve shqiptohej Spejt, ..sic e ka shpjeguar Profesor Demiraj,,
      i cili krahasonte fjalen Skembi dhe qe me vone u be Shkembi , dhe qe ne ekte fjale e gjejme tek Arbereshet ne formen Skembi
      Pastaj me vone kjo fjale mori shkronjen Sh, si shume fjale te tjera tonat

      Pra fjala Aspet , i emrit te Akilit esht pothuaj e ngjashme fare me fjalen shqipe Shpejt, dhe nuk ka nevoje te besh njeqind kombinacione nga gjuhet e tjera , sic behet per fjalet e mespierme Ilire , shumica e te cilave nuk jane apsak bindese se kane lidhje me shqipen

      Sepse ne fund te fundit te gjitha gjuhet e famiiljes Indo-europiane kane nje rrenje te vetme GJuhen Sanskrite

      Psh une pyeta njehere nje Prift Tibetian,i thashe : A din ti ndonje fjale Sanskrite ?
      Ai tha po,di.
      Atehere e pyeta se si i thoshte Pellembes se dores
      Ai mu pergjigj : Plam
      I thashe : I thenke pellmbes njelloj sic i themi edhe ne Shqiperi :Pllamb–Se gjuha e Veriut eshte gjuha origjinale e shqipes

      Por ka plot fjale te Sanskrites qe jane shume afer gjuhes sone , dhe nuk ka nevoje te besh gjithe keto kombinacione te zanoreve e bashketingelloreve , sic behet tek ato fjalet e artikullit

      Megjithate, ajo qe me cudit mua eshte fakti, se mire te huajte qe nuk e dijne gjuhen tone , por edhe gjuhetaret tane marin fjale te ndryshme te supozuara Ilire dhe bejne 100 kombinacione gjuhesore per ti nxjere ato shqipe, Kur nderkaq ne kemi fjale kyce qe jane perdorur ne kohen Ilire dhe para Ilire qe kane ngjashmeri totale me shqipen , me ndonje ndryshim te vockel fare

      Psh Une e thashe edhe me pare ne nje postim tjeter emri i detit Jon eshte puro shqip, sepse ky emer esht perkethyer nga latinet

      Ne kohen e Latineve ky deti quhej Mare Nostrum, dmth eshte perkethyer fjala Jon duke pasur parasysh kuptimin ne shqip,Se ne greqisht nuk ka kuptim fjala JON ne kuptimin qe i kane dhene Latinet

      DHe ne Wikipedia thuhet per emrin e detit Jon, qe nuk dihet kuptimi
      Une fola me ta , dhe ua thashe teorine time , por ata ma bllokuan, sepse atje ben ligjin lobi grek dhe serb kur vjen fjala per historine e Ballkanit Perendimor

      Por ka dhe dicka kjo fjala Jon, se nga kjo fjale rjedh fisi i Jonianeve

      Mirpo keta Jonianet kane pas jetuar fillimisht ne vitet 1700 para Krishtit ,ne Peloponez ku kane qene Akejte ,pra ku jetonte Menela dhe Helena
      Dhe Herodoti thote se ata me peprara quheshin Aegialian Pelasgians–

      Pra kjo teoeria e Pelasgeve qe e thone legjendat urbane , nuk esht dhe aq legjende

      Pra Jonianet duhet te kene qene Pelasgias dhe kane jetuar ne Peloponez
      Emri i tyre del per here te pare ne Shkrimin Linear B, por del i shtremberuar -megjithate kuptohet qe behet fjale per Jonianet

      Mirpo sic kam postuar njehere ketu ne keto lloj temash
      Po aty ne Peoloponez,ne Mikene , ku jetonte Menelau dhe Helena e Trojes , del nga Shkrimi Linear B qe , sipas grekeve Helena quhej nga vendasit Helena Karista, sepse ,sic kam thene njehere ajo bente mbremja festive buze detit me vajzat e Mikelens rotull nje Penisi gjigand

      Pra edhe kjo fjala Karista , duke i hequr mbaresn -sta , ka lidhje direkte me fjalen shqipe , se lidhet forma e fjales me kuptimin e saj
      Dhe nuk ka nevoje kjo fjale te fillozofosh, qe po ti shtosh kete zanore dhe nga evoluimi , apo te pyesim Strabonin me Mayerin dhe ……do na dali …shqiptare
      Ashtu dalin shqip te gjitha fjalet e Europes

      Ne themi fjale qe dalin direkt ne shqip, qe studjuesi i huaj nuk ka ku te kapet
      –Nuk ka nevoje per justifikimin e Evoluimit –Aty ka rendesi te lidhet rrenja e fjales me kuptimin e objektit qe perfaqson , pike

      Dhe ajo eshte tamam fjale shqipe, qe vjen origjinale njelloj qe nga Lashtesia dhe tregon AUTOKTONINE TONE
      Aq me teper qe per kete fjalen Karista , gazetarja grekoamerikane pretendoi se eshte e vetmja fjale origjinale q eka ardhur e paprekur nga Shkrimi Linear B, bashke me nje fjale tjeter qe nuk me kujtohet
      Dhe duke ditur faktin qe per Shkrimin Linear B , eshte bere nje polemike shume e madhe per deshifrimin e tij dhe akoma vazhdon ajo polemike …..

      Ndersa ato fjale aty ,me perjashtim te nja 4 fjaleve, te tjerat nuk tregojne azgje ne gjuhen shqipe
      Ndoshta edhe Gjuha Ilire ka pasur shume dialekte, sepse Iliret ishin shume popullsi e madhe , e shperndare ne gjithe Ballkanin

      Pra fjalet:
      Jon
      Aspet
      Kari-sta ………..Jane direkt shqip ,
      Apo emri i detit Baltik ,ne brigjet e te ciliit ishte vend-banimi i pare i ilireve
      Dhe Appiani thote qe Iliret jetonin buze nje deti qe ishte i gjithi balte ne ate kohe –Kete e kam lexuar direkt vete tek Historia e Appianit per Iliret dhe kushdo mund ta lexoje po te kerkoje
      Pra lidhet fjala me kuptimin

      Keto fjale nuk kane nevoje te torturohesh duke bere makiazh linguistik ,e duke permendur , jo ky tha kete, por edhe ai tjetri tha ate …

      Ose psh,Stefan bizantinosi thote, se kur Kadmi erdhi aty ne Butrint me kuajt e tij qe i terhiqnin Buajt ,e moir ate maloren e kodres atje me vrap –Dmth i vuri bujat te rendnin, sic duket ngaqe ishte malore ai e mori me vrap qe te mos ngelnin ne mes te malores dhe te mos e ngjisnin dot —

      Bizantinosi aty ne kete rast thote keshtu :…Ngaqe Kadmi e mori ate maloren e Kodres me buajt e tij duke rendur , ndaj edhe vendi u quajt Bouthrotum.
      Kjo duket qe te jep pershtypjen e fjales –Bujt rendin–Por duke qene nje fjale e perbere ,kjo ben qe te huajte, greket e latinet ta shtremberojne fjalen sipas dialektit te gjuheve te tyre te pjerdhur
      Bizantinosi ne kete rast thote, se deri vone fshataret pretendonin se ne ate koder gjendet varri i Kadmit
      Dhe ndoshta po te kerkohet atje mund te gjenden eshtrat e Kadmit

      Megjithse thuhet se Butrintin e ndertoi Helenus, fjala e Butrintit e jep ate kuptimin qe i jep Bizantinosi ne gjuhen shqipe

      Ndersa ne lidhje me shkrimet Mesape, ka edhe dicka .
      Se ato shkrimet Mesape qe pretendohen se jane Ilire, jane te shkruajtura ne gjuhen greke ,
      dhe nuk mund t’u besohet atyre,sepse ne ate kohe Iliret kishin shkrimin e tyre

      Mua me esht krijuar pershtypja, ndoshta jame gabim, se Latinet , dmth Roma Pernadorake, kur u fuqizuan nga ana kulturore i ka zhdukur shkrimet Ilire ne menyre qe te marre autoresine e cdo gjeje Ilire ne lidhje me gjuhen

      Ka shume libra per teorine e Familjes se gjuheve Indo-Europiane

      Aty kam lexuar qe studjuesit me kryesore te Indo-europianishtes mendonin ne fillim se ndoshta Gjuha Shqipe mund te ishte gjuha kryesore Para-indoeruopiane ,por pasi e studjuan thane jo nuk eshte
      .
      Megjithate une do shtoja se edhe Gjuha Thrakishte duhet te kete qene ne shqip

      Sepse psh studjuesi Jirecek, qe mbahet si Babi i Historiografise Bullgare , por ai ishte nga Cekia ,
      thote se aty ne Bullgari esht folur shqip, dhe ai e bazon ketu :

      Diku ne Bullgari , nga germimet ishte gjetur vendi i nje tribuje qe merrej me fene , tip fetaresh dhe emrin ata e kishin te shkruar ne greqisht Vesoi

      Jirecek , duke analizuar ato, mbetjet arkeologjike tha qe fjala nuk esht Vesoi , por duhet lexuar Besoi,
      Sepse nga shenjat qe kishin lene ata ishin njerez besimtare qe i faleshin diellit–, nisur nga ato mbetjet qe kishin lene aty ne ate site arkeologjik

      Pra na dalin ne Ballkan fjale direkte te ngjashme me shqipen , cka tregon se shqipja esht shume e vjeter , ndoshta me e vjeter se Iliret vete

      Kam lexuar nje liber qe flet per deshifrimin e shkrimeve Hitite , kete liber e ka bere nje frances , esht edhe ne anglisht

      Aty nga deshfrimi dilnin disa fjale te ngjashme me shqipen dhe keto fjale ishin ffjalet :..;Lart, anash para, mbrapa .
      Ndersa per ujin ishte fjala Watar – qe eshte e ngjashme me fjalen angleze Water –Eshte direkt e ngjashme

      Mirpo keta Hititet kane jetuar ne Ballkannja 5 mije vjet para Kirshtit\,sipas nje Enciklopedie Amerikane dhe nga Ballkani pastaj zbriten poshte ne jug te Azise se vogel

      Ky eshte nje liber shume i vogel dhe studjuesit tane duhet patjeter ta blejne e ta lexojne –E gjen kete liber ne cdo librari apo bibloteke , po te `kerkosh

      Edhe dicka tjeter do thosha -Nje studjues amerikan qe flet per Etrusket thote , se Latinet i moren emrat e Perendive nga Etrusket
      dhe ai e shpjegon ne kete menyre :

      Perendia Juno ,qe simbolizon Token me duket , eshte mare nga Perendia Etruske Jona , e cila , thote amerikani ne gjuhen angleze ka kuptimin Ours –ne shqip perkethehet : Jona

      Perendia Neptuni,qe esht ne qielli, eshte mare perendia etruske TINA , qe ne anglisht ai perkethente me fjalen You,–ne shqip domethene Ti

      Emri i Perendise Minerva eshte mare nga perendia etruske -Menerva , qe ne anglisht perkethet , sipas amerikanit :..With us –ne shqip do te thote : Me ne

      Per Minerven ai thoshte qe u quajt keshtu sepse ajo erdhi nga bashkimi i Junos me Neptunin, , ishte femija i tyre

      Por Amerikani qe bente kete shpjegim, nuk e dinte gjuhen shqipe aspak,
      Ai bente shpjegimin e tij sipas arsyetimit te tij

      Dhe aty kuptohet per kedo qe di shqip, qe ato perendite Etruske kane qene ne fjale shqipe , se dalin direkt ne shqip, Nuk kane nevoje per filozofira

      Nuk e mbaj mend ate liber te atij hsitorianit amerikan , se do e kisha postuar ketu emrin e atij libri

      Po ashtu eshte edhe ajo legjenda qe thote Herodoti per faraonin Psametiku i cili donte te dinte kush popull esht me i vjeter dhe beri ate eksperimentin :
      Mori nje femije te prosalindur dhe e izoloi dhe ata qe i conin per te ngrene femijes nuk flisnin
      Kur femija filloi te fliste , tha ne fillim fjalen Beko-s

      Atehere Psametiku pyeti kush e perdor kete fjale
      Dhe i thane qe ate fjale e perdorin Friget dhe do te thote Buke,
      Pra duket qe esht fjale shume e ngjashme me fjalen shqipe Buke
      Dhe friget kane jetuar ne Azi te vogel, andej nga Armenet me duket

      Ndaj gjuha jone esht ne nje familje me gjuhen Armene dhe ka ngjashmeri shume me te, sic thone linguistet
      Gjuha Armene eshte gjuhe shume e vjeter …

      Keta gjhetaret tane me gjuhen shqipe , me kujtojne ate femeren qe i ka meshkujt e mire aty ne fshatin e saj, por ajo kerkon per me te mire andej tutje dhe merr budallenj

      Keshtu dhe gjuhetaret tane , i kane fjalet ne shqip, qe jane me te lashta se lashtesia vete , por keta kerkojne gjera te veshtira , per te bere autogol

      Shqipja ka shuem fjale njerrokeshe dhe ato nuk kane evoluim fare –Dhe ato jane baza per te vertetuar Autoktonine
      Ndersa fjalet dy-rrokeshe e me shume jane shume te veshtira te ndihmojne ne kete drejtim …

      Nje falenderim te vecante per kete nipin e Cabejt , se ky te pakten hyn ne diskutim dhe shpreh mendimin e tij profesional
      Per kete fakt meriton Lavderime -Tamam demokrat ne mendim

      Reply to this comment
  2. Qaniu September 18, 14:50

    Perse themi se nuk njohim fjale te ilirishters?

    Reply to this comment
  3. Tz September 18, 14:51

    pune Çabejsh

    Reply to this comment
  4. ELIOT September 18, 16:38

    Eshte normale qe kemi pak fjale nga ILLIRET tane ;;;; rrenjet e SHQIPERISE ….TURQIT U munduan ta zhduknin rrenjet tona dhe kulturen tone ;;;; dhe per fjalen qe e shikojme shpesh indo europiane ;;;; me DUKET E CUDITSHME .. KUR TE GJITHE E DIJME SE ALEKSANDRI I MADH ME ILIRET DHE MAQENDONASIT SHKUAN DHE E PUSHTUAN DERI NE INDI ….NDERSA INDIANET KURRE SE KANE VURE KEMBEN NE BALLKAN …PRANANDAJ JO SE PAS CE QUE ..KA DISA HISTORIANE QE I NDYRSHOJEN GJERAT SIPAS QEFIT … PARA 2 DITESH PASHE NJE EMISION NE FRANCE .DHE NJE HISTORIANE TREGONTE PER NJE IPERATOR ROMAK QE .KISHTE ORIGINA NGA KROACIA ..POR DIHET SE NE SHEKULLIN E 2 MBAS LINDJES SE ..KRISHTIT . KROACIA S EXISTONTE …NE TOKAT QE SOT SHTRIHET KROACIA ….ISHTE ILLIRIE …POR KJO GRUA PA PIKE TURPI .. OSE NGA INJORANCA …I TREGONTE FRANCEZEVE SE EMPRORI NGA KROACIA QE BERI SHUME GJERA DEMOKRATIKE QE EDHE SOT MBAHEN MEND ….PRANDAJ NE SHQIPERI TE MOS BESOJNE CDO GJE QE THONTE TREGOJNE HISTORIANET GEOGRAFE .. SEPSE SHUMICA KURRE SI KANE VENE KEMBET NE SHQIPERI MAQENDONI NE GREQI ..DHE I SHKRUAJEN SIPAS QEFIT DHE SIMPATISE …MERCI

    Reply to this comment
  5. Lalai September 18, 17:58

    “Gjuha e perëndive”, një libër studimor që përpiqet të hedhë dritë mbi lashtësinë e Pellazgëve. Autori i këtij libri është arvanitasi i madh, Aristidh Kola. Duke u bazuar në studimet e tij personale, por edhe në ato të studiuesve të tjerë, që kanë pasur lidhje me çështjen pellazgjike dhe me tezën e gjuhëve indoevropiane, ai konstaton se populli Pellazg është jo vetëm paraardhës i ilirëve, por edhe i grekëve dhe shpërndarës i qytetërimit në pjesën më të madhe të botës. Pellazgët, si populli më i qytetëruar, nuk ua dhanë elementët e qytetërimit të tyre vetëm grekëve, por edhe fenikasve, babilonasve dhe popujve të tjerë.
    Kush është gjuha e perëndive ?
    Libri “Gjuha e Perendive” i arvanitasit te madh Aristidh Kola trajton nje ceshtje qe nuk eshte aspak e re, por ndoshta edhe me e vjeter se kontinenti yne, ceshtjen e gjuhes dhe te identitetit te Pellazgeve. Intelektuali Arvanitas prej Italise se poshtme, Dhimitrios Kamaradas ishte i pari qe i entuziasmuar nga afrimi i fjaleve arvanitase me ato homerike e parahomerike, tha se: “Gjuha Arvanitase eshte gjuha e perendive”, eshte pikerisht ajo gjuhe qe permend Homeri, dhe si te tille ai nenkuptonte gjuhen shume te vjeter pellazgjike, gjuhen e atyre njerezve qe u dhane emra perendive dhe menyrave te adhurimit. Ky konstatim i Kamarades, i dha titullin ketij libri.
    I madhi Aristidh Kola edh poshte tezen e indoevropianizmit, dhe kembengul, duke u mbeshtetur ne fakte se gjuha rrenje nga e cila kane rrjedhur te tjerat eshte pellazgjishtja, gjuha e popullit qe themeloi qyteterimin boteror. Nder te tjera autori permend se:- Pavaresisht se jam ne kundershtim -ndoshta absolut- me mendimin sundues lidhur me indoevropianet une mund te jap nje sqarim, gjithmone ne lidhje me kete ceshtje. 1. Deshmi, legjenda, tradita, fjale, monumente per pellazget kemi qe nga Gadishulli Iberik gjer ne Indi, kurse jo per Indoevropianet.
    2. Teoria Indoevropiane eshte pjelle e fantazise shkencore, qe u mbeshtet ne bashkesine e rrenjeve gjuhesore qe nga Evropa e gjer ne Indi. Nderkohe qe kjo bashkesi shpjegohet fare mire me teorine pellazgjike. Pse atehere kjo nuk u quajt teori pellazgjike. Pse atehere kjo nuk u quajt “bashkegjuhesi pellazgjke”, por Indoevropiane ose Indogjermane; nuk besoj se ka ndihmuar per kete shkenca, me shume se sa synime te tjera te ndryshme prej saj..
    3. Djepi i Indoevropianeve percaktohej me bindje te plote ne brigjet e lumenjve Gang e Indhos gjate shekullit te kaluar. Me vone u transferua ne Kauakaz, ne Pamir dhe tani se fundmi nderroi vend ne Evrope, gjithnje me po te njejten bindje fanatike.
    4. Permenden fakte per spostimin e indoevropianeve me pretendimin qe ata te pranoheshin nga historia, permendeshin hollesira etj, dmth. vogelsira hipotetike dhe fantastike – bile dhe data- me bindjen se ishte fjala per dokumenta historike te pakundershtueshme, qe shkencetaret e katedrave riprodhojne me mentalitetin e tyre prej dhaskali, pikerisht ashtu sic mbjellin ne mentalitetin e femijeve tane mesuesit se mitologjia hebraike eshte frymezuar nga perendia dhe eshte e pakundershtueshme, kurse mitologjia greke eshte dicka si perrallat arabe. Ne nje kohe kur duhet thene se gjithe permbajtjea dhe substanca e botes se Greqise se vjeter fshihet ne mitologjinee greke!
    5. Gjuhetaret- te paret bile qe mbrojten kete teori- permendin fjalore te plote rrenjesh indoevropiane, qe ndersa ne fillim me te drejte u konsiderua si hipotetike, tani ekzistojne tendenca te konsiderohen si te pakundershtueshme. Vec kesaj nuk jane pak “ligjet” gjuhesore qe jane nisur mbi baze te kesaj hipoteze.
    Per keto arsye, dhe per pikepamjen qe kam formuar per Pellazget, e konsideroj si krejt te gabuar nxjerrjen e konkluzioneve nga hipotezat indoevropiane. Fakti qe, nga evropa e deri ne Indi, ndoshta edhe me gjere, ekziston nje bashkesi elementesh gjuhesore, shpjegohet me faktin se ato kishin per djep Ballkanin veri-perendimor, ku egzistonin edhe qenda shume te lashta te kultures Pellazgjike e te kultit te Dodones. E Dodonet dhe mali Tomorr permenden qe nga Epiri e gjer ne Shqiperi qendrore. Nderkohe qe nje dege pellazgjike(iliriane), Dardanet, kane lene gjurme te forta te kalimit te tyre qe nga Ballkani veri-perendimor gjer ne Indi e Tibet.
    Gjithsesi, te gjitha keto analizohen me mire ne kete studim per pellazget. Aq me teper qe te njejten rruge do te ndjeke pas shume shekujsh edhe Aleksandri i Madh, kur ne Indi prifterinjte do ti kallzojne atij per fushata te meparshme te bashkatdhetareve te vet ne ate vend. Historianet do ti vene ne dyshim keto (sipas supozimeve te historianeve, prifterinjte kerkonin ti benin qejfin Aleksandrit, por nese kane dashur qe te bejne nje gje te tille do ti thoshin qe ishte i pari qe po pushtonte Indine e jo i treti), por tashme perkrahesit e teorive indoevropiane duket se jane te gati te bindur se populli hipotetik indoevropian nuk erdhi nga India ne Evrope, por ndodhi e kunderta. Keshtu filloi “corientiomi” i hipotezes indoevropiane alegorikisht, metaforikisht e realisht. Ne hapesiren malore te Ballkanit veriperendimor e te Arkadise , linden (autoktone nga Toka e jo nga perendite) Pellazget dhe qe ketu ata mberriten ne te kater anet e botes, aq sa mund tci quash edhe “popull i zgjedhur i races njerezore” qe krijoi qyteterimin ketu e 10.000 vjet me pare.
    Po cilët ishin pellazgët ?
    Po cila ishte gjuha e pellazgeve? Dime se ishte nje popull shume i madh ne numer, qe u perhap ne gjithe Greqine, qe asokohe quhej bile Pellazgjia, ne Azine e vogel, ne Itali, ne Afriken e Veriut dhe ne Gadishullin Iberik. Dime gjithashtu se pellazget krijuan sistemin fetar te grekerve, u dhane emrat perendive dhe caktuan rregullat eadhurimit. Dime se ishin nje popull qe leviznin nga nje vend ne tjetrin, kerkues e i perngjasuar me lejleket, sepse edhe keta shpende edhe pas largimit te tyre kthehen gjithmone ne atdheun e tyre. Shume shkencetare te mevonshem i kane identifikuar Pellazget me Arvanitasit e sotem, te tjere e kane hedhur poshte kete variant duke thene se ndersa njohim shume gjera per Arvanitasit e sigurisht edhe gjuhen e tyre – nenuk njohim aspak gjuhen pellazge dhe si rrjedhim nuk mund te kemi nje element krahasues te sigurte.
    Por eshte per tu cuditur se si ekspozohen me kaq seriozitet hollesira rreth nje fare race indoevropiane dhe nuk konsiderohen te mjaftueshem elemente qe disponohen per pellazget. Kur ke nje sistem te plote e te njohur mire fetar, ideologjik, kur ke referimet e panumurta nga me te vjeterit, kur e ke te dhene bindjen e popullit e te prifterinjve te ditur se paraardhesit e grekerve jane Pellazget, kur ke fjale e toponomi, madje edhe emrat e perendive, kur ke elemente gjeografike dhe mjaft karakteristika te vet e perendive, kur ke elemente gjeografike dhe mjaft karakteristika te vecanta dhe nuk nxjerr kete konkluzion, atehere duhet te te ndodhin dy gjera: ose ke pamjaftueshmeri arsyetimi ose je ne zoterim te nje qellimi te lejueshem, ose me mire te palejueshem.
    Grekët e vjetër pohonin prejardhjen nga Pellazgët
    Perendite e Olimpit dhe kulte shume te lashte pellazgjike, perbejne jo vetem sistemin me te bukur te adhurimit, por edhe te vetmin qe mbeshtetet ne logjiken e paster, ne kundershtim me fete e njohura nga ne qe mbeshteten te besimi. Sipas mendimtareve te vjeter krijonjesit e ketij sistemi te mrekullueshem adhurimi jane Pellazget: Pellazget per te cilet jane formuluar mendime nga me te ndryshmet, si nga shkrimtaret e vjeter ashtu edhe nga shkrimtaret e rinj, qe thone se ata nuk jane nje popull fantastic- ose i supozuar ne menyre konvencionale ashtu sic jane te ashtuquajtrit “indoevropiane”-por nje popull real, me identitet cultural e personalitet konket.
    Greket e vjete kishin bindjen e thelle se ishin pasardhes te Pellazgeve, po megjithate, Herodoti qe shkroi i pari per historine dhe qe na transmetoi kete bindje, eshte perseri i pari qe e vuri ne dyshim ate, duke e transmetuar keshtu kete dyshim edhe tek historianet qe erdhen pas tij, deri me sot. Herodoti ekspozon bindjet e popullit grek e te prifterinjve te ditur rreth origjines se tyre pellazgjike, por ai vete dyshon duke u bazuar ne bindjen e vet se Pellazget ishin nje komb barbar, jo per ndonje arsye tjeter, por ngaqe flisnin nje gjuhe te ndryshme nga ajo e grekerve te kohes se tij, ashtu sic arriti te kostatonte ai vete ne tre qytete qe flisnin akoma gjuhen pellazgjike.
    E ne kete perfundim Herodoti arriti duke u nisur nga bindja e tij e thelle-por qe rezulton aq e gabuar-se gjuhet e popujve mbeten te pandryshuara e nuk zhvillohen.(“Kombi Grek-thote ai- sic me duket mua, perdor gjithnje po ate gjuhe”). Ata qe nuk pranojne prejardhjen e grekerve nga Pellazget hedhin poshte bindjet e perhapura te Grekerve te vjeter dhe bazohen ne perfundimin e Herodotit. Por ky perfundim bazohet ne nje logjike te gabuar sepse gjuha zhvillohet, madje me kalimin e kohes edhe ndryshon.
    Aleksandri i Madh dhe heronjtë mitikë flisnin pellazgjisht
    Pas valeve te ndryshme te fanatizmit fetar lindor, nje grup shqiptaresh te Moreas dhe pjeses tjeter te Ballkanit do te detyrohet qe te largohet nga atdheu per ne Itali. Nje grup tjeter do te shperngulet ne Azine e vogel, nje tjeter ne vendet e bregut te Danubit dhe ne Evkinso dhe nje tjeter grup ne Afriken veriore e kryesisht ne Egjipt dhe Mesopotami. Keshtu do te perseritet historia e vjeter e pellazgeve te shperngulur, pikerisht ne te njejtat vende.Arvanitasit e Greqise brenda brbarise se pushtimit turk, do te marrin barren e luftes clirimtare qe do te arrije kulmin ne epopene e rilindjes me 1821. Pothuaj te gjithe heronjte e vitit 1821 jane arvanitas dhe flasin gjuhen arvanitase qe sot ne Greqi eshte kaq e perbuzur dhe rrezikohet te zhduket.
    Kjo gjuhe, pra pellazgjishtja , nuk eshte vetem “gjuha e perendive” te Homerit, sic tha Dhimiter Kamarada, por edhe “gjuha e heronjve” te Greqise. Ajo nuk eshte vetem gjuha e heronjve te 1821, por edhe e atyre mitike qe jetuan ne periudhen para-Homerike, d.m.th ne nje periudhe kur gjuha jone nuk ishte shtjelluar ne vecantine e njohur gjuhesore te Homerit dhe ruante bazat fillestare karakteristike te saj, ashtu sic ato ekzistojne ne gjuhen shqipe. Por shume te dhena deshmojne se kjo gjuhe ishte dhe gjuha e Aleksandrit te madh dhe e strategeve te tij. Nese do te kemi parasysh se e ema e tij, Olimbiadha ishte me prejardhje nga Mollosia, se atje jetoi shume vjet edhe Aleksandri, se nga Iliria drejt Maqedonise ai coi gjedhen maqedonase te njohur historikisht, e perbere nga nje grup i Vorieonve, se fjalet e lashta maqedonase te njohura qe jane ruajtur, jane te njejta me arvanitaset, atehere kuptojme se sa e vertete eshte ajo qe shkruan Finlei tek “Historia e Revolucionit Grek”, d.m.th. qe Aleksandri i Madh, ne simpoziumet e tij me strateget e vet fliste nje dialekt te hershem arvanitas.

    Aristidh Kola, biografi e shkurtër

    Reply to this comment
  6. sejko September 18, 21:34

    Po si nuk ndihen fare keta te Akademise per problemet e historise e te origjines sone.
    C’fare bejne ata? Me se mirren?

    Reply to this comment
  7. Moisi Golemi September 19, 00:26

    Z. Cabej. Keni anashkaluar edhe ca te dhena te tjera:

    – Teuta = Tefta (emer qe ekziston sot. Perse duhej te lidhej me Toto?)
    – Zis = Zeus
    – Rrenja RU (ruaj) ka sjelle ne greqisht FRUROS (rojtar, ruajtes)
    – Gjithashtu edhe Uronio, qe ju e lidhni me Ruaj, ka sjelle foljen shqip Uroj. Ku urimi perdoret si shprehje mbarevajtese, ruajtese “Te ruajte Zoti”.
    – Nqs Rinos ka te beje me Rete, atehere ka sjelle edhe Vrenjtur(mot me re). VRANËT, a mund te lidhet me URANOS (greqisht Qiell)?
    -Metu (midis). Mund te kete sjelle edhe foljen Mbet, Mbeti.
    -Manu (i vogel). Ne greqishtem e sotme, qengjit i thone Manari.
    -Brisa (vile rrushi). Sot ke edhe fjalen Bisk Rrushi per vilen.
    – Barden (grua me barre). Barre eshte ne greqishten e sotme Varos (peshe e rende).
    – Bërrak = vragë (uji)
    – Greqishtja Brakheia = Breg?

    Reply to this comment
    • N.R.C. September 19, 13:43

      Zoti “Moisi Golemi”. Te falemnbderit per interesin dhe idete e shprehura ne komentin tuaj.
      Se pari, lidhur me emrin Teuta, do te isha i lumtur neqofte se do te me tregonit burimin se ku e keni gjetur emrin Tefta ne Mesjete e deri ne kohet e vona, pas Rilindjes sone Kombetare. Nje burim i atille do te ishte nje kontribut real ne deshmite qe provojne prejardhjen ilire te shqiptareve.
      Persa u perket gjithe fjaleve te tjera qe keni renditur ne komentin tuaj ju do ta gjeni pergjigjen duke lexuar burimet perkatese (Strabo, Hesychius, Kretschmer, Jokl, E. Cabej etj.), te cilave u jam referuar ne shkrimin tim, qe nuk jane botuar ne gazete , por une do tua dergoja me kenaqesi, Ato burime mund t’i gjeni me lehtesi ne librin tim “Epirotes -Albanians of Antiquity”. [Albanet, Dumont (2016)].
      Dhe nje keshille dashamirese:
      Etimologjizimi eshte nje proces rigorozisht shkencor qe regullohet nga
      – parimet e pergjithshme te gjuhesise,
      – regullat e gjuhesise krahasimtare indo-europiane, dhe
      – regullat e fonetikes historike te shqipes, te cilat tanime prej nje shekull,i jane standardizuar ne menyre shkencerisht te kenaqshme.
      Etimologjizimet nuk behen “me vesh” sepse ajo menyre te ben qe te gjesh lidhje fiktive jo vetem me gjuhet e familjes indoeuropiane por edhe me gjuhet e arkupelagut te Indonezise te Afrikes subsaharane, etj..

      Reply to this comment
  8. Demokrati i vertete September 19, 11:21

    Tema eshte e nevojshme per tu trajtuar, por jo kushdo e ka kete privilegj. Nuk behet fjale per te fyer askend. Te trajtosh problemin e prejardhjes se shqipes nga ilirishtja dhe edhe me tej nga pellazgjishtja, nuk eshte sikur je ulur per te shkjruar nje roman, novele, nje pershkrim apo nje fjalim. Jo, zoteri: Te shkruash per keto probleme duhen dije, hulumtime, referime dhe te njohesh shume mire Cabein, pra rregullat e gjuhesise. Por mbi te gjitha duhet te njohesh dialektet e shqipes se sotme, sepse tek dialektet ruhen shume fjale te vjetra, atje eshte livadhi ku duhet te kullosin gjuhetaret, sigurisht ne mungese te humbjes, zhdukjes se qellimshme te ilirishtes nga ana e shkaterrimtareve ronake dhe greket e shekujve te trete, te dyte, te pare para Krishtit dhe ne vazhdim po prej atyre duke i shtuar edhe bullgaret, serbet e dushamaneve, bizanti, osmanllinjte e deri tek shtetet e sotme ish jugosllave, greke dhe turke qe u sulen nder shekuj me terbim ndaj ringjalljes se gjuhes dhe tentimeve per shkrimin shqip.
    Jo zoteri shqipja nga ilirishtja apo dhe me tej nuk ka 20 fjale, por eshte drejtepersedrejti gjuha ilire, pellazge. Mos u hutoni nga disa fjale qe perputhen me disa fjale te greqishtes se vjeter, apo latinishtes, sepse do gaboni, siç dhe keni gabuar. Nuk jeni ju qe gaboni, pavaresisht se perpiqeni te na joshni duke na servirur 20 fjale, ka dhe akademike tek ne qe ose nga paaftesia, ose nga joshja e te huajve me mjete te ndryshme, arrijne te shkruajne ne libra, bile edhe te miratuara nga akademia jone e varfer, si psh. Sh.Demiraj ne librin Pellazget, Iliret dhe shqiptaret, ne nje vend arrin e thote se .. “eshte e dyshimte e folura e banoreve epirote….”etj. Ky akademik, pavaresisht respektit qe gezon, nuk duhet te binte ne keto dyshime, sepse Epiri eshte pjelle e tre fiseve ilire, konkretisht e Thesproteve, Kaoneve dhe Molloseve, fise qe dihet fare mire qe kane folur ilirishten. Nje dyshim jo i pranueshem, sidomos per shkencetaret tane. Ose para disa muajve ka dale ne qarkullim libri i prof. P. Xhufit, me titull: “Arvanitasit jugor”, duke trajtuar ne kete liber edhe fisin thesprot, ose çamet e sotem. Ku qendron gabimi? Shkurt: Z. Xhufi ndofta nga mos thellimi i le pershtypjen ne titull se perfshin edhe çamet si arvanitas jugor, gje qe nuk eshte aspak e drejte dhe as e vertete. Camet jane banore autoktone, kane jetuar dhe jetojne ne hapesiren e tyre territoriale qe historikisht datojne qe para mbi 2600 viteve. Ndersa arvanitasit jane arberoret e shekujve 12, 13, 14, 15 qe jane merguar nga vendi i tyre “Arberia” (dihet se kush ishte Arberia) dhe u vendosen ne disa nga krahinat e shtetit te athershem Grek. Dallimi mes tyre dhe çameve eshte shume i qarte , te paret kane ikur nga vendi i tyre dhe quhen arvanitas, ndersa te dytet, dmth çamet nuk jane te emigruar ne Thesproti- Cameri, por jane autoktone dhe saktesisht te etnise iliro-pellazge. Te trajtohen çamet e Camerise si arvanitas jugore do te thote qe çamet te mos jene autoktone, por te ngulur atje ne shekujt mbas Krishtit. Absolutisht kjo nuk eshte e sakte, eshte e papranueshme dhe mendoj se autori, ose kushdoqofte duhet te bejne korigjimet perkatese, sepse ndryshe i sherbehet shkencerisht shpifjeve dhe mashtrimeve te fqinjeve tane.
    Komenti im nuk ka te beje asgje personale, por deshiroj qe kur shkruhet me pretendime per studime dhe perfundime shkencore te jene vertet te sakta shkencerisht, ose ndryshe te mos mundohen studiuesit te na dalin me teza te pa drejta, te paargumentuara dhe te pastudjuara. Populli thote: “Jo derr ne thes”.
    Demokrati vertete. 19.09.2017

    Reply to this comment
  9. demo September 19, 13:26

    Cabeun e urrejne greket.Meqe greke safi ne Greqi NUK KA, qe nga murtaja e shek.te VI dhe qe nga dyndjet sllave te shek VII(me perjashtim te Pondikeve,qe solli Turqia ne 1923 duke i shkembyer me Cam),i bie qe Cabeun e madh ta urrejne gjakprishurit grekomane.. Cabeu eshte shkencetar i nivelit boteror dhe per te rrexuar Cabeun duhen argumenta shkencore te atij niveli.Por,por,,.por grekomanet gjakprishur jane ose prifta,ose maloke shqiptare dhe maloke vllahe,qe shkenca e Cabeut u duket si teori e Relativitetit dhe ju duhet 1000 vjet ta kuptojne,jo me te nxjerrin argumenta shkencore.200 vjet shtet Greqia nuk ka nxjerre nje or nje,sikur 1-shkencetar te nivelit te Cabeut.Sepse jane maloke te trashe shqiptaro(arvanito)-vllahe te konvertuar ne greke,qe nuk kane asnje lidhje me qyteterimin e lashte grek(as lidhje gjaku,rracore,kulturore,tradite)Prandaj habiten shqiptaret,qe nje nxenes me inteligjence mesatare ne Shqiperi,del me i miri i shkolles ne Greqi.,.Ama per hileqare,intrigante,hipokrite,te pabese,grabitqare,llapaqen,maskarenj i njeh gjithe bota.Keto jane vese kafsherore dhe vest kafsherore te grekeve te sotem nuk jane -inteligjence.Karakter grek i paster ne Shqiperi eshte Sali Berisha,qe te vret naten dhe te qan diten.Keta maloket e atyre aneve thone qe eshte ngjizur me partizan sllav,po ec e merre vesh kete pune.

    Reply to this comment
  10. Nje shqiptar i zakonshem nga Himara September 19, 13:58

    Per mua dhe cdo njeri mendje-hapur ky shkrim ben te qarte se fjalet ilire qe dalin ne shkrimet e autoreve te lashtesise mund te shpjegohen vetem me shqipen, e me asnje gjuhe tjeter.
    Por kjo eshte nje lloj si te thuash se ato fjale shqipe kane dale nga ilirishtja dhe, me tej akoma, se shqipja, pa diskutim, eshte bije e ilirishtes.
    Njeriu duhet te mbylle syte qe te mos e shohe kete te vertete.

    Reply to this comment
  11. Sharr September 19, 14:37

    Nuk dime c’mendon Lubonja dhe Buzhala per kete shkrim qe provon autoktonine e shqiptareve.
    Presim me padurim te nxjerre ndonje xhevahir.

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*