Nga pushtimi prej të varfërve, te myslimanizmi dhe mungesa e lindjeve. Shifrat që kanë trembur Europën, të cilat shumë prej nesh nuk i njohin

August 22, 2020 03:38

Nga pushtimi prej të varfërve, te myslimanizmi dhe mungesa e lindjeve. Shifrat që kanë trembur Europën, të cilat shumë prej nesh nuk i njohin

Nga Fatos Tarifa

Kur flasim për zhvillimet e ardhshme rajonale e globale, përgjithësisht nuk i kushtojmë sa duhet vëmendje e rëndësi demografisë. Në fakt, siç venë në dukje Richard Jackson dhe Neil How, demografia do të jetë “hartografia gjeopolitike e shekullit të 21-të”.

 

Një ndryshim demografik i pashembullt po ndodh në botën e sotme. Ai mund t’i transformojë në mënyrë drastike—dhe të pakthyeshme—të gjitha format e mëparshnme në të cilat janë kryer ndryshimet shoqërore në shekullin e 20-të dhe, përgjithësisht, në gjysmën e dytë të mijëvjeçarit të kaluar.

Në vitin 1900, në Europë jetonte 21% e popullsisë së globit; sot kjo shifër është më pak se 10% dhe, sipas parashikimeve të Departamentit të Popullsisë të Kombeve të Bashkuara (UNDP), do të jetë rreth 7% në vitin 2050 dhe më pak se 6% në fund të këtij shekulli.

Asnjë nga vendet europianë sot nuk bën mjaftueshëm fëmijë që të mos shndërrohet në një “komb të plakur” aty rreth vitit 2050. Fertiliteti në të gjithë vendet e Europës ka rënë nën nivelin e zëvendësimit natyror (norma mesatare në këta vende është më pak se 1.5). Në vitin 2016, numri i vdekjeve në 28 vendet e BE-së për here të pare e kaloi numrin e lindjeve.

Sipas parashikimeve të UNPD, popullsia e Gjermanisë, afërsisht 84 milionë sot, do të bjerë në rreth 70 milionë në fund të këtij shekulli; popullsia e Italisë do të bjerë nga 60 milionë në 48 milionë dhe popullsia e Spanjës do të bjerë nga afro 49 milionë në më pak se 36 milionë.

Edhe nëse do të shihnim një “baby boom” të ri, ky, në vendet e zhvilluar, gjatë 20 viteve të ardhshëm, nuk do të kishte ndonjë ndikim shumë të madh në shtimin e popullsisë në moshë pune, ose në raportin mes njerëzve në moshë pune dhe pensionistëve dhe do të kishte në këta vende një impakt modest pas 30 vitesh.

Rënia e popullsisë në Europën Lindore parashikohet të jetë edhe më dramatike. Në disa prej tyre (në Bullgari, në Kroaci, në Poloni, në Moldavi, në Ukrainë, në Rumani, në Serbi dhe në vendet balltike), pritet që deri në vitin 2050 popullsia të pakësohet rreth 15%. Deri në fund të shekullit, Rusia (sot 146 milionë), mund të ketë një popullsi më të vogël sesa Mozambiku, që sot ka 31 milionë.

Nga ana tjetër, në vitin 2027, India (popullsia e së cilës rritet me 0.99% në vit), do ta kalojë Kinën (me një rritje vjetore të popullsisë prej vetëm 0.39%), si vendi më i populluar i globit.

Në vitin 2030, popullsia e Indisë pritet ta kalojë shifrën 1.5 milard dhe Kina do të ketë një popullsi të afërt me të. Sot, këta dy vende kanë 67% (pra dy të tretat) e popullsisë së Azisë dhe 36% (më shumë se një të tretën) e popullsisë së planetit.

Shumica prej nesh, ndoshta, nuk janë të vetëdijshëm për atë se çfarë do të thotë kjo. Ajo për të cilën shumica prej nesh jemi edhe më pak të vetëdijshëm është mënyra shpërpjestimore e rritjes së popullsisë në të ardhmen.

Sipas parashikimeve të UNPD, deri në vitin 2050, Nigeria do të ketë më shumë se 400 milionë banorë, ndërsa Pakistani dhe Indonezia, të marrë veçmas, mbi 300 milionë banorë. Krahasojini këto shifra me popullsinë e Shteteve të Bashkuara, që parashikohet të jetë në atë kohë rreth 400 milionë.

Në vitin 2050, çdonjëri prej këtyre vendeve—Nigeria, Pakistani dhe Indonezia—do të arrijnë popullsinë që kishte Bashkimi Europian në vitin 2004, kur përbëhej nga vetëm 15 shtete.

Po kështu, në vitin 2050, Irani dhe Turqia, të marrë veçmas, do të kenë një popullsi sa popullsitë e Francës dhe të Italisë të marra së bashku. Popullsia e Egjiptit do të jetë sa ajo e Gjermanisë, e Italisë dhe e Spanjës të marra së bashku. Etiopia do të ketë pothuajse po aq banorë sa tre vendet më të mëdha europiane—Gjermania, Fance dhe Britania të marra së bashku.

Shkurt, dimensionet e skenës globale po ndryshojnë, ende ngadalë, por shpejt dhe në mënyrë dramatike në 20-30 vitet e ardhshëm dhe akoma më shumë në gjysmën e dytë të këtij shekulli.

Fundi i “shtetit të mirëqenies” në Europë?

Pakësimi i popullsisë së Europës është vetëm njëra anë e çështjes. Më i rëndësishëm është fakti që ndryshimet demografike në Europë do të kenë pasoja të mëdha. Në vitin 2050, Europa do të jetë një kontinent i tejplakur. Shumica e vendeve të saj do të kenë gjithnjë e më shumë 80- dhe 90-vjeçarë, krahasuar me numrin gjithnjë në rritje të 16 deri 30-vjeçarëve në vendet në zhvillim.

Qysh sot, gjysma e popullsisë afro 1.4 miliardshe të Indisë janë më të rinj se 25 vjeç—ndoshta popullsia më e re në botë, mosha mesatare e së cilës është 28.4 vjeç. Në kontrast të dukshëm më këtë, Gjermania ka sot 45 milionë njerëz në moshë pune, por ky numër do të bjerë në 30 milionë aty rreth vitit 2050 dhe në 20 milionë në fund të shekullit, edhe nëse emigracioni në këtë vend vazhdon me ritmet e sotme.

Nga ana tjetër, edhe pse Europa ka sot më pak se 10% të popullsisë së planetit, ajo prodhon afërsisht 1/4 e GDP-së globale në terma nominalë dhe mbulon mbi 50% të shpenzimeve sociale në botë. Vendet e Bashkimit Europian kanë sot 2 punëtorë për çdo pensionist; në vitin 2050 ky raport do të jetë nën 2:1.

Vetëm 7 vende në Azi dhe 5 vende në Amerikën Latine do të kenë një raport të ngjashëm. Kjo do të thotë se, në dekadat e ardhshme, shumica e vendeve të Bashkimit Europian (nëse ai do të vazhdojë të ekzistojë, çka unë e dyshoj), do të përballen me presione fiskale e politike për të përballuar kriza të mëdha në sistemet e tyre të shërbimeve publike.

Fakte të tillë demografikë nuk mund të nënvleftësohen. Shoqëritë e reja në moshë zhvillohen më shpejt sesa ato që kanë raporte më të ulta e të disfavorshme mes popullsisë në moshë pune dhe asaj në pension. Për të ruajtur ritmen e rritjes ekonomike të saj në tregje gjithnjë e më konkurrues në një botë të globalizuar, Europës do i duhet të vazhdojë të gjenerojë pasuri, veçanërisht nëse ajo dëshiron që të mbrojë dhe të ruajë sistemin e saj të kujdesit e të mirëqenies sociale (welfare state) ndërsa popullsia e saj plaket.

Për të ruajtur funksionimin e modelit të tyre xheneroz të mirëqenies, ekonomitë europiane do të duhet të ruajnë raportin aktual mes popullsisë në moshë pune me popullsinë në pension.

Por, për të ruajtur këtë raport në gjendjen që është sot, Europa ka nevojë për më shumë se 10 milionë emigrantë në vit përgjatë 10 viteve të ardhshëm.

Europa është në prag të humbjes së të ardhmes së saj. Sepse, çfarë mund të jetë ky kontinent dhe si do të duket ai kur europianët—që dikur sundonin botën dhe kanë qenë motorri i ndryshimeve ekonomike, politike, sociale e kulturore për pjesën më të madhe të tre mijëvjeçarëve të fundit—të jenë shndërruar në një pakicë pothuajse e padukshme në popullsisë a globit?

Duke rrezikuar të bie në kontradiktë me pohimet që kam bërë vazhdimisht në të kaluarën mbi paaftësinë tonë, si studjues të shkencave shoqërore, për të bërë parashikime, mund të vij në tre konkluzione:

  • Një kontinent me burime njerëzore të pakta e që zvogëlohen (dhe me një popullsi të moshuar) me siguri që do të luajë një rol modest në politikën globale dhe në çështjet botërore. Pretendimet euforike për një Europë që mund të bëhet “fuqia më e rëndësishme e globit”, ose një “superfuqi e vërtetë e botës postmoderne”, që do të përcaktonte fatet e shkekullit të 21-të janë krejt të pabazuara. Në të kundërt, perspektivat e Europës për një rol politik dhe ekonomik global eminent janë të zymta, veçanërisht pas Brexit. Kjo bëhet edhe më e dukshme në kushtet e ngritjes së fuqive të reja, relativisht të pasura dhe shumë më të populluara, të cilat do të ndikojnë thellësisht në strukturën bazë të shoqërisë ndërkombëtare. Nëse ky parashikim është i saktë, kjo do të ketë implikime shumë serioze politike, ekonomike e kulturore për vetë Europën, si dhe në nivel global.
  • Një Europë që ka adoptuar për një kohë kaq të gjatë parime të tillë të shtetit të mirëqenies, si askush nuk duhet të vdesë, të mbetet pa kujdes mjeksor e të përballet me varfërinë në pleqëri, së shpejti do të përballet me një krizë të madhe, shenjat e së cilës kanë fulluar të duken qysh sot. Madje, edhe Suedia, shteti par excellence i mirëqenies, e cila në vitet 1930 besohej se ishte vendi ideal për një shtet të mirëqenies për të gjithë “nga djepi në varr”, po kalon një proces të dhimbshëm rregullimi dhe suedezët nuk janë më ndër popujt më afluentë, siç ishin dikur. Shtetet e Bashkuara përballen me probleme të ngjashme, që lidhen me pagesat e sigurimeve shëndetsore e shoqërore, por në Europë vështirësitë janë shumë më të mëdha e më akute.
  • Duke filluar nga viti 2010, emigracioni në Europë është bërë faktori kryesor i shtimit së popullsisë saj, duke e bërë Europën (së bashku me Amerikën e Veriut), një ndër destinacionet kryesorë të migrimit ndërkombëtar net. Por, ndërsa numri i europianëve vendas (natives) vjen duke u pakësuar dhe ai i emigrantëve—veçanërisht nga vendet e Lindjes së Mesme, nga Magrebi, India dhe Pakistani—rritet, Europa do të pësojë ndryshime edhe më të thella etnike e fetare. Shkalla më e lartë e lindjeve në komunitetet e emigrantëve do e rrisë përqindjen e tyre në popullsinë e çdo vendi europian në gjeneratën e ardhshme (në disa vende të Bashkimit Europian dhe në shumë qytete të mëdhenj, kjo po ndodh aktualisht).

Çfarë i tremb europianët?

Në të gjithë vendet e Bashkimit Europian emigrantët janë rritur me 30% qysh nga viti 2000. Edhe para shpërthimit të krizës së fundit të refugjatëve në Europë, 1/3 e gjermanëve besonin se vendi i tyre, në të cilin jetojnë më shumë se 4 milionë emigrantë myslimanë, “drejtohet nga të huajt”.

Në maj të vitit 2005, Frits Bolkestein, ish-Komisioner Europian për Tregëtinë e Brendshme dhe Shërbimet, e shpjegonte refuzimin e Traktatit Kushtetues prej francezëve dhe hollandezëve duke deklaruar se “Europa është shitur”. Të tjerë deklarojnë se “Europa është plot”. Shumë europianë e shohin me shqetësim rritjen e numrit të emigrantëve myslimanë në shoqëritë e tyre, si një prirje shkatërrimtare, si një “pushtim nga myslimanët”.

Në librin e saj kundërthënës Forca e arsyes (2004), Oriana Fallaci pohonte se Europa, njëlloj si Troja, është “në flakë” dhe se, e rrethuar nga myslimanët, ajo po bëhet “gjithnjë e më shumë një provincë islame, një koloni e Islamit”.

Historiani Bat Ye’or e quajti këtë koloni “Eurabia”, duke thënë se “qëllimi i Eurabisë është që të bashkojë dy brigjet e Mesdheut me interesat e shoqërisë europiane që pasqyrojnë interesat e botës arabe”.

Për shkak të proksimitetit gjeografik, vendet myslimane duket se janë bërë “furnizuesi kryesor i europianëve të rinj”.  Aktualisht, 1 në 4 fëmijë të lindur në Gjermani është me origjinë të huaj, kryesisht nga një vend mysliman; 10 vite më vonë ky raport do të jetë 1/3. Rreth 30% deri 40% e të rinjve nën moshën 18 vjeç në disa qytete gjermanë, si Këln ose Duisburg, si dhe në disa pjesë të Hamburgut e të Frankfurtit, janë me origjinë të huaj.

E njëjta gjë është e vërtetë edhe për Roterdamin, Amsterdamin dhe Hagën në Hollandë, për Brukselin dhe Anderlechtin në Belgjikë, për Parisin dhe Marsejën në Francë. Në shumë qytete europianë popullsia vendase është e shqetësuar se ata vetë—vendasit—mund të reduktohen në një minoritet brenda jetës së brezit që tani ndjek shkollën dhe universitetin.

Nuk duhet të habitemi nëse, një brez më vonë Europa do të jetë shumë më pak e ngjashme me Europën që njohim sot. Kjo është arsyeja pse edhe ish-presidenti i Komisionit Europian, Jean Claude Juncker, në vitin 2005, kur ishte kryeministër i Luksemburgut, ka deklaruar se: “Europe no longer makes people dream”.

Të mësuar me këtë Europë që njohim deri më sot, ne mund të mos jemi në gjendje të përfytyrojmë se ç’rezutate mund të sjellin tendencat dhe ngjarjet e sotme dhe ato të nesërme, por nuk është e pamundur—as e paarsyeshme—të përfytyrojmë një rezultat shumë të padëshirueshëm dhe jo atraktiv, sidomos kur duket se shumë nga qeveritë e vendeve anëtarë të Bashkimit Europian nuk kanë një strategji të qartë (dhe vetë BE-ja nuk ka një politikë të përbashkët) lidhur me emigracionin. Pandemia e fundit e bëri edhe më evidente këtë.

Numri i emigrantëve në çdo vend të Bashkimit Europian sa vjen e rritet. Sot popullsia myslimane (e vlerësuar në 25 deri 30 milionë), ende përbën një pakicë në Europë, rreth 5-6% të popullsisë së saj, por kjo mund të ndryshojë në mënyrë dramatike.

Disa parashikojnë se, deri në fund të këtij shekulli, popullsia myslimane do përbëjë 40% të popullsisë së Europës. Ata më pesimistët—ndër ta edhe i ndjeri Bernard Lewis—besojnë se, deri në fund të këtij shekulli, europianët tradicionalisht të krishterë do të mbeten një pakicë në Europë dhe vetë Europa do të shndërrohet në një “pjesë të Perëndimit Arab, Magrebit”.

Në vitin 2007, Dominique Moïsi i Institutit Francez të Marrëdhënieve ndërkombëtare, i formuloi si më poshtë frikat e vetë europianëve:

“Në Europë tremben nga më shumë se një gjë. Ata i tremb mundësia e pushtimit nga të varfërit, kryesisht nga Jugu, një frikë e nxitur nga demografia dhe gjeografia…Europianët kanë frikë, gjithashtu, se do të hidhen në erë nga islamistët radikalë, ose do të pushtohen demografikisht prej tyre, ndërkohë që kontinenti i tyre bëhet një ‘Eurabi’…

Pas shpërthimeve në Madrid (2004) dhe në Londër (2005)…europianët kanë filluar të përballen me realitetin e vështirë se vendet e tyre nuk janë vetëm target për terroristët, por edhe baza për ta. Veç kësaj, është edhe frika se ata do të mbeten pas ekonomikisht…Ata i ndjek si hije frika se Europa do të bëhet një muze…një vend për turistët dhe pensionistët, dhe nuk do të jetë më një qendër kreativiteti dhe influence.

Çfarë i bashkon të gjitha këto frika është një ndjenjë e humbjes së kontrollit mbi territorin, sigurinë dhe identitetin e tyre—me pak fjalë, humbja e së ardhmes së tyre”.

Migrimi, një dukuri globale me efekte globale

Çështja e emigracionit dhe kriza e refugjatëve nuk është thjesht një çështje vetëm europiane, por një çështje globale. Miliona njerëz lënë vazhdimisht vendet e tyre për shkak të luftës (Siria, Somalia, Afganistani, Libia dhe Sudani), për shkak të dhunës dhe konflikteve civile (Kolumbia, Hondurasi, El Salvadori, Nigeria dhe Pakistani), të dhunës sektare dhe persekutimit (Eritrea, Maynmari, Bangladeshi), ose për shkak të fatkeqësive natyrore.

Sot në botë ka mbi 250 milionë emigrantë, që jetojnë në një vend tjetër nga vendi i tyre i lindjes. Numri i tyre është dyfishuar në periudhën mes viteve 1980-2010 dhe parashikohet pothuajse të dyfishohet, në mbi 400 milionë në vitin 2050. Më shumë se gjysma e tyre jetojnë në 10 vendet më të industrializuar, ndër të cilët 4 janë në Europë: Gjermania, Angli, Franca dhe Spanja.

Migrimi—ai i brendshëm dhe ndërkombëtar—ka të ngjarë të fokusohet gjithnjë e më shumë në qendrat metropolitane në një numër ekonomisht dinamike, në ato pjesë të planetit që  njihen si “the Global North”, por edhe në “the Global South”.

Sot, pothuajse 1 në 5 emigrantë jetojnë në 20 qytetet më të mëdha për shkak të pasurisë materiale, prosperitetit ekonomik dhe mundësive që ata gjejnë në ta. Kjo prirje ka gjasa të vijojë në të ardhmen dhe ndoshta do të bëhet një nga karakteristikat kryesore të shekullit të 21-të.

Migrimi, sigurisht, nuk është një fenomen i shekullit të 20-të. Ai ka qenë një tipar i përhershëm i historisë njerëzore—“homo emigrantët” kanë ekzistuar që nga lindja e “homo sapiens”-ve. Migrimi ndërkombëtar ka ekzistuar shumë kohë para Revolucionit Industrial, që shënoi fillimet e epokës moderne.

Migrimet e hershme historike në Europë ose brenda për brenda saj nuk kanë pasur gjithnjë formën e pushtimeve ushtarake. Lëvizje të shumta migratore të popullsisë kanë ndodhur në periudhën e lashtë (më së shumti migrimi i popujve helenë dhe krijimi prej tyre i rreth 150 vendbanimeve në Mesdhe dhe në Detin e Zi, si dhe migrimi brenda Perandorisë Romake dhe nën Pax Romana.

Pas rënies së Perandorisë Romake njihen një sërë lëvizjesh të mëdha të popullsisë: migrimet gjermane, migrimet sllave, migrimet arabe në Afrikën Lindore në Mesjetë, zgjerimi osman, migrimi i shqiptarëve në Greqi dhe në Italinë Jugore etj.

Lëvizje të popullsisë në kontinentin tonë ka pasur edhe përgjatë periudhës së hershme moderne, kryesisht në kontekstin e Reformës dhe të luftërave fetare në Europë.

Megjithatë, me progresin që solli në industri, tregti dhe teknologji në të gjithë globin, Revolucioni Industrial solli një rol të ri për migracionin dhe emigrantët. Migrimi në qytetet europianë (dhe në Amerikë) i fermerëve të marxhinalizuar në shekullin e 19-të u bë pothuajse një dukuri e zakonshme dhe ndryshoi shoqëri të tëra.

Historia e migracionit nuk është vetëm histori ekonomike; ajo është gjithashtu histori politike, për shkak se migracioni, jo rrallë, ka përcaktuar si zhvillimin ekonomik, ashtu dhe atë politik të shoqërisë.

Sistemi botëror i shekullit të 17-të dhe 18-të, plantacionet dhe industritë nxjerrëse në veçanti, nuk do të ishin zhvilluar—dhe, ndoshta, as do të kishin ekzistuar—pa një migrim të detyruar të skllevërve dhe pa migrimin vullnetar të pronarëve të kapitalit.

Sot njerëzit emigrojnë dhe lëvizin nëpër botë më shumë dhe në mënyra të ndryshme nga më parë. Kjo ndodh edhe për shkak se sot, popullsia e globit është shumë më e madhe. Sidoqoftë, sot ka jo vetëm destinacione të reja për emigrantët, por edhe vende origjinë që s’kanë qenë të tillë më parë dhe që kanë të bëjnë, kryesisht, me dy faktorë: demografinë që ndryshon dhe ndryshimin e modeleve të zhvillimit global.

Dikur vendi i origjinës së shumë migrimive të mëdha, Europa është shndërrur sot në një ndër destinacionet kryesore. Europa përbëhet nga 1/4 e vendeve të botës, por ka thuajse 1/3 e emigrantëve nga e gjithë bota. Më shumë se gjysma e emigrantëve në Europë sot nuk ishin aty një dekadë më parë.

Në dallim prej saj, Azia ka 60% të popullsisë së globit, por ka më pak se 1/3 e emigrantëve në botë. Disa vende aziatikë, si Japonia, Kina dhe Indonezia, kanë pak punëtorë migrantë, ndërsa vendet e pasur me naftë të Gadishullit Arabik mbështeten te emigrantët (kryesisht nga India, Pakistani dhe Bangladeshi) për të mbushur pothuajse të gjitha vendet e punës—Emiratet e Bashkuara Arabe 85%, Katari 75%, Omani dhe Arabia Saudite 30%).

Më shumë se 55 milionë banorë në 28 shtete të Bashkimit Europian (para largimit të Britanisë së Madhe) janë shtetas të huaj, që do të thotë se afërsisht 10% e popullsisë së BE-së ka lindur jashtë vendit në të cilin jeton aktualisht. Dy të tretat e emigrantëve në Bashkimin Europian janë lindur në një vend jashtë BE-së (p.sh: turqit në Gjermani, marokenët në Francë dhe Belgjikë etj.).

Nuk është e pamundur—dhe as e vështirë—të parashikojmë se shekulli i 21-të do të karakterizohet një migrime të mëdha: me dhjetëra milionë njerëz do të lëvizin përgjithmonë nga Jugu në Veriun Global, dhe nga Lindja në Perëndim, kryesisht përmes katër rrugëve të mëdha të migrimit:

(1) nga Afrika Veriore, Afrika Sub-Sahariane dhe nga Lindja e Mesme në Europën Perëndimore;

(2) nga Amerika Jugore dhe Qendrore në Shtetet e Bashkuara dhe në Kanada;

(3) nga Azia Juglindore në Europë dhe në Australi dhe

(4) nga Kina në Europë (në Perëndim), në Siberi dhe në Shtetet e Bashkuara (në Lindje).

Me fjalë të tjera, deri në vitin 2050, Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Anglia, Gjermania, Italia dhe Australia parashikohet të marrin më shumë migracion neto; Kina, India, Meksika, Filipinet, Indonezia dhe Pakistani pritet të jenë vendet kryesore të emigrimit neto.

Edhe pse proporcionet dhe pasojat e plota të ndryshimeve demografike në shkallë globale mbeten për t’u parë, është e mundur të përfytyrojmë një sërë pasojash të padëshirueshme. Këto ndryshime demografike të qëndrueshme do të ndryshojnë rrënjësisht gjeopolitikën e shekullit të 21-të—Europa do të bëhet gjithnjë e më pak e rëndësishme në skenën botërore; Amerika do të mbetet një superfuqi dhe Kina do të vazhdojnë të ngrihet si një fuqi kontestuese për dominim rajonal e global.

Shpërbërja e Bashkimit Europian dhe “kthimi në të kaluarën”

Dje, në këtë gazetë, unë shtjellova një prej skenarëve të mundshëm—edhe pse të padëshiruar—lidhur me zhvillimet e ardhshme në rajonin e Lindjes së Largme. Sidoqoftë, duhet thënë se fatet e Kinës dhe të Rusisë janë ende të vështirë të parashikohen. Fare pak mund të thuhet e të parashikohet edhe për të ardhmen e Indisë, të vendeve kryesorë të Afrikës e të Amerikës Latine, për Indonezinë apo për Iranin.

Nga sa u përpoqa të shtjelloj më sipër në  këtë  ese—por jo vetëm për arsyet e përmendura—unë parashikoj se Bashkimi Europian do të dobësohet dhe do të shpërbëhet, në mos brenda një dekade, gjatë dekadës që do të vijë pas saj. Shtetet anetarë të tij, si dhe vendet që nuk janë anëtarësuar në të, përfshirë edhe Shqipërinë, duhet të përgatiten për një periudhë post-BE, e cila nuk do i ngjajë periudhës së mëparshme para anetarësimit të tyre në këtë suprashtet, i cili nuk është as një federatë, as një organizatë ndërkombëtare. Atyre do u duhet të rifitojne sovranitetin e tyre të plotë kombëtar.

Shumë nga arritjet e derisotme të Bashkimit Europian do të mbeten, por kohezioni politik, ekonomik e financiar i tij gradualisht do të dobesohen dhe humbasin. Europa do të parcializohet dhe do të njohë një “return to the past”, por kjo “e kaluar” do të jetë diçka tjeter si nga ajo e para Luftës së Dytë Botërore, ashtu edhe nga periudha e Luftës së Ftohtë.

Marrëdhëniet e Europës me Shtetet e Bashkuara gjithashtu do të ndryshojnë. Vende të veçantë europianë mund të krijojnë ose të ruajnë marëdhënie më të ngushta me superfinë amerikane përtej Atlantikut; vende të tjerë mund të krijojnë partneritete ose aleanca më të ngushta me vendet fqinjë.

Ajo çka sot është një Europë e bashkuar, nesër mund të jetë përsëri një Europë e fragmentarizuar, e ndarë. Në vend të Bashkimit Eurpian mund të kemi një Europë Mesdhetare, ose një Europë Latine (Franca, Italia, Spanja, Portugalia—me ose pa Greqinë, por me shumë të ngjarë, pa këtë të fundit).

Mund të kemi gjithashtu një Europë Balltike (Suedia, Finlanda, Danimarka, Estonia, Letonia dhe, ndoshta, edhe Norvegjia, edhe pse kjo e fundit, si deri më sot, mund të dëshirojë të mbetet e paasociuar me ndonjë grupim vendesh të tjerë).

Vendet e Benelux-it (Hollanda, Belgjika dhe Luksemburgu) mund të kthehen përsëri në atë rajon bashkëpunimi ndërshtetëror që ata krijuan pas Luftës së Dytë Botërore dhe që morri formë të plotë në vitet 1950.

Britania e Madhe, e cila gjithnjë ka pasur një marrëdhënie të vështirë me Bashkimin Europian (të cilit iu bashkua vetëm në vitin 1973 dhe prej të cilit doli në janar të këtij viti), do të vazhdojë të ruajë e të forcojë marrëdhënien e saj të veçantë me Shtetet e Bashkuara (dhe një marrëdhënie të ngushtë me Kanadanë), pa u përzier shumë në punët e kontinentit dhe pa u ndikuar në ndonjë masë të madhe nga problemet dhe krizat e mundshme të tij.

Një “tjetër” Europë do të jetë ajo Gjermanike, ose Europa Qendrore (Gjermania, Austria, Hungaria, Sllovenia, Kroacia dhe, ndoshta, edhe Polonia). Çekia dhe Sllovakia gjithashtu, pasi këta dy vende s’kanë se ku futen veçse në këtë grup, duke i dhënë fund konceptit të Vishegradit. Zvicra ka shumë të ngjarë të vazhdojë, si deri më sot, të ruajë neutralitetin e saj, çka i ka shërbyer shumë zhvillimit të atij vendi.

Do të mbetet, gjithashtu, një Europë Ballkanike (me fare pak ndryshime nga kjo që është sot, në të cilën mund të rikthehen Bullgaria dhe Rumania, por jo Kroacia dhe Sllovenia. Greqia ka të ngjarë t’i ribashkohet kësaj pjese të Europës nëse vendet e Europës Mesdhetare nuk do të duan (dhe ka shumë arsye të mos e duan) ta kenë atë në mesin e tyre.

Fati i Turqisë mbetet ende i panjohur. Një vend me një sipërfaqe dhe me një popullsi më të madhe sesa çdo vend tjetër në Europë, Turqia mund të europianizohet gjithnjë e më shumë, por ky vend mundet eventualisht edhe të bëhet më pak europian dhe, në konflikt të vazhdueshëm me Greqinë, fqinjen e saj historikisht antagoniste, Turqia mund t’i shohë interesat dhe të ardhmen e saj të lidhura më shumë me Azinë Qendrore.

Nëse linja e ashpër e presidentit Erdogan vijon ta drejtojë këtë vend edhe pas tij (çka më duket e vështirë), Turqia mundet edhe të dalë nga NATO për të krijuar një aleancë me Rusinë, ose për t’u vënë, si një fuqi e madhe rajonale, në krye të një grupimi shtetesh në Lindjen e Mesme dhe në Azinë Qendore.

Vetë NATO, pasi presidenti Trump të jetë larguar nga Shtëpia e Bardhë, do të mbetet edhe për ca kohë, por do ta ketë të vështirë të transformohet në kërkim të një misioni të ri. Në fund të fundit, NATO e ka kryer misionin e saj.

Amerika, e cila në asnjë mënyrë nuk mund të mendohet se është kjo e katër viteve të fundit nën presidencën e z. Donald Trump, do të mbetet “the sole superpower” edhe për një kohë të gjatë, e pazëvendësueshme nga asnjë fuqi tjetër e madhe në pozitën e saj si hegjemome globale dhe në rolin e saj të lidershipit global. Hendeku mes Shteteve të Bashkuara dhe fuqive të tjera të mëdha përsa i përket pasurisë, shkallës së zhvillimit teknologjik, ekonomik e kulturor, fuqisë ushtarake, forcës së ideve dhe mënyrës së jetesës, edhe nëse nuk thellohet më shumë, do të mbetet i madh për disa dekada të tjera.

 

———

Botuar në DITA në disa numra. Ndalohet kategorikisht ribotimi i plotë ose i pjesshëm pa lejen e redaksisë dhe pa citimin korrekt e të dukshëm të burimit

August 22, 2020 03:38
Komento

28 Komente

  1. A.W. August 21, 13:59

    Shkrim me shume saktesi e ndonje tek-tuk pasaktesi qe ne fillim tregon realitetin e nje Europe qe stopimin e shtimit te popullsise kerkon fatalisht ta rregulloje me shtim te emigracionit ekstra-Europian. Kjo natyrshem nuk do funksionoje e kjo politike shterpe do sjelle dhe shkermoqjen e BE si inisiatori i ketyre politikave hibrideve.
    Parashikimi ne rrjeshtat e fundit per nje BE qe nuk e shtyn dot shperberjen me shume se 1 dekade eshte logjik. Eshte kjo BE qe i ka sjelle Europes kete fatkeqsine e mbushjes me ekstra-Europiane, e eshte ky fakt qe do sjelli dhe shperberjen e BE. Europa eshte per europianet, ndryshe i duhet emer tjeter, Eurabi a Eurazi p.sh. e kjo europianeve nuk ka si ti pelqeje.

    Reply to this comment
  2. Shqipëria ka 5.250.000 shtetas dhe 1.350.000 emigrantë August 21, 20:49

    Shqipëria ka aktualisht rreth 1.350.000 emigrantë. Nga këta janë 630.000 në Itali, 470.000 në Greqi, 130.000 në SHBA dhe 120.000 në vendet e tjera të BE, Kanada dhe Australi. Në këto shifra përfshihen edhe shqiptarët që kanë marrë nënshtetësinë në vendet ku banojnë. Numri i emigrantëve shqiptarë që e kanë lënë nënshtetësinë shqiptare pas 1990 është vetëm rreth 10.000 persona dhe kjo do të thotë që është shumë i vogël. Por edhe këta emigrantë munden ta rimarrin nënshtetësinë shqiptare shumë lehtësisht. Shqipëria ka me emigrantët gjithsej afërsisht 5.250.000 shtetas. Në 2008 qeveria e atëhershme shqiptare deklaroi afërsisht 4.263.000 shtetas se më herët nuk kishin deklaruar qeveritë pas 1990 kurrë numrin e shtetasve shqiptarë. Por edhe ky numër i qeverisë ishte i fallsifikuar sepse Shqipëria kishte në 2008 afërsisht 4.550.000 shtetas dhe nga këta banonin rreth 3.400.000 në Shqipëri dhe rreth 1.150.000 si emigrantë në vende të tjera. Numrin e shtetasve qeveria e ka deklaruar për herë të fundit në 2018 nëpërmjet një publikimi të Instatit për diasporën e Shqipërisë me afërsisht 4.450.000 shtetas. Por edhe ky numër ishte i fallsifikuar.

    Emigrantët shqiptarë e kanë lindshmërinë në të njejtën përqindje prej 1,7% si edhe shqiptarët në Shqipëri. Këtë e vërteton numri i lindjeve të shqiptarëve në Itali që është rreth 10.500 në vit dhe këtë e thonë burimet zyrtare italiane. Edhe shumë media në Shqipëri i kanë shkruajtur këto shifra në artikuj, madje me shumë habi sepse nuk e njohin demografinë. Struktura moshore e popullsisë së Shqipërisë është shumë më e re se sa deklaron Instati.
    Nga 1991-2001 nga Shqipëria emigronin mesatarisht rreth 70.000 shtetas dhe ktheheshin rreth 5.000 shtetas në vit. Nga Shqipëria emigruan në vitet e fundit dhe emigrojnë edhe aktualisht rreth 30.000 shtetas në vit dhe kthehen rreth 15.000 shtetas në vend. Në këto shifra nuk përfshihen azilkërkuesit sepse ata konsiderohen si turistë dhe kthehen gati të gjithë prapë.

    Numri i emigrantëve shqiptarë në Greqi arriti para krizës në 2009-ën me rreth 550.000 persona numrin më të lartë. Për shkak të krizës në Greqi u kthyen në Shqipëri rreth 150.000 emigrantë në vitet e më pasme.

    Janë thjeshtë gënjeshtra të pabaza shifrat më të larta se kaq ose madje edhe deri në 1 milion për numrin e emigrantëve shqiptarë në Greqi. Shumë nga ata që deklarojnë shifra të tilla nuk kanë fare njohuri për numrat e emigrantëve ose e bëjnë qëllimisht për të treguar sa shumë emigrantë janë në Greqi dhe kështu duan ta lavdërojnë Greqinë për pranimin e kaq shumë emigrantëve. Por Greqia nuk është fare për t’u lavdëruar dhe nuk ka asnjë meritë për këtë. Që prej shumë vitesh Italia e ka kaluar Greqinë për numrin e emigrantëve shqiptarë.

    Nuk ekziston fare një largim masiv nga vendi siç deklarojnë poltikanët dhe mediat në Shqipëri. Arsyeja për këtë mashtrim të politikanëve, mediave dhe Instatit është që të nxisin shqiptarët që të emigrojnë jashtë vendit dhe ta ulin shtimin natyral të popullsisë në Shqipëri. Por politikanët, mediat dhe Instati kanë dështuar plotësisht me shifrat e tyre të fallsifikuara sepse Shqipëria ka sot afërsisht 3.900.000 banorë dhe ka domethënë më shumë banorë se sa në 1990. Shqipëria, Kosova dhe shqiptarët në Maqedoni, Luginë të Preshevës dhe Mal të Zi kanë shtimin më të madh të popullsisë në Europë. Shumë pak vende si Franca, Anglia dhe Irlanda kanë shtim të pakët natyral të popullsisë në Europë. Të gjitha vendet e tjera të Europës dhe vendet ballkanike kanë shtim negativ natyral të popullsisë dhe që domethënë humbje të popullsisë.

    Reply to this comment
  3. Në Kosovë jetojnë 3.100.000 shqiptarë, në Maqedoni 1.400.000 shqiptarë dhe shqiptarët janë kombi më i madh në Ballkan August 21, 20:50

    Numri i shqiptarëve në Kosovë u deklarua në regjistrimin e popullsisë në 2011 qëllimisht vetëm rreth 1.620.000 dhe duket qartë që është një mashtrim i qëllimshëm sepse ky numër është gati i njëjtë me numrin prej afërsisht 1.596.000 shqiptarë që u deklarua në regjistrimin e 1991 në Kosovë por ai regjistrim u bojkotua nga shqiptarët. Në fakt në 1991 në Kosovë banonin afërsisht 2.200.000 shqiptarë dhe afërsisht 350.000 shqiptarë ishin emigrantë që domethënë që shqiptarët e Kosovës në 1991 ishin gjithsej afërsisht 2.550.000 individë. Regjistrimi i 2011 është aq qesharak sepse numri i shqiptarëve në Kosovë u deklarua gati aq sa u deklarua në regjistrimin e 1991. Në fakt ishin rreth 2.750.000 shqiptarë banorë rezidentë në Kosovë. Ky mashtrim u bë që numri i shqiptarëve në Kosovë të duket sa më i ulët dhe Kosova të duket sa më multietnike.

    Numri i lindjeve të shqiptarëve në Kosovë është afërsisht 60.000 në vit, lindshmëria është 2% e popullsisë dhe shtimi natyral i popullsisë është 1,6%.. Në 2002 në Kosovë banonin afërsisht 2.400.000 shqiptarë.

    Dihet që në të gjitha regjistrimet në kohën e pushtimit në 1921, 1931, 1948, 1953, 1961, 1971, 1981 dhe 1991 numri i shqiptarëve në Kosovë, Maqedoni, Luginë të Preshevës, Sanxhak dhe Mal të Zi është deklaruar shumë më i ulët se sa ka qënë në të vërtetë. Aktualisht në Kosovë banojnë rreth 3.100.000 shqiptarë.

    Në Kosovë qeveritë gjithmonë kanë gënjyer për numrin e lindjeve dhe numrin e nxënësve. Numri i emigrantëve shqiptarë nga Kosova është rreth 1.500.000 në vendet e Europës, SHBA, Kanda dhe Australi. Këtu nuk përfshihen shqiptarët në Turqi sepse ata janë asimiluar në masë të konsiderueshme dhe nuk e kanë nënshtetësinë e Kosovës. Kosova ka me emigrantët shqiptarë gjithsej afërsisht 4.600.000 shqiptarë.

    Në regjistrimin e popullsisë në 2002 numri i shqiptarëve në Maqedoni u deklarua afërsisht 509.000. Por në të vërtetë ishin afërsisht 1.050.000 shqiptarë në Maqedoni. Shqiptarët janë aktualisht afërsisht 1.400.000 banorë në Maqedoni. Numri i sllavo-maqedonasve është afëtsisht 1.100.000 por nga këta janë afërsisht 200.000 shqiptarë që nuk deklarojnë etninë e tyre të vërtetë dhe janë shumë të asimiluar. Shqiptarët janë shumica absolute e popullsisë në Shkup, Dibër, Strugë, Tetovë, Gostivar, Kumanovë, Kërçovë, Krushevë, Çashkë dhe Dollnen. Shqiptarët janë me afërsisht 55% shumica absolute e popullsisë në Shkup. Më herët kanë qënë edhe shumicë absolute e popullsisë në Manastir, Ohër, Resnje, Përlep dhe Veles. Në 1912 në territorin e Maqedonisë së sotme banonin 650.000 shqiptarë dhe 400.000 sllavo-maqedonas. Shqiptarët ishin para 1912 me mbi 61% shumica absolute e popullsisë në territorin e Maqedonisë së sotme.

    Numri i lindjeve të shqiptarëve në Maqedoni është afërsisht 28.000 në vit, lindshmëria është 2% e popullsisë dhe shtimi natyral i popullsisë është 1,6%.

    Minoritetet e tjera janë afërsisht 200.000. Nga minoritetet e tjera janë afërsisht 75.000 që deklarohen turq por nga këta janë afërsisht 60.000 shqiptarë dhe ata dinë edhe shqip. Numri i popullsisë në Maqedoni është gjithsej afërsisht 2.700.000 dhe nga kjo popullsi rreth 1.400.000 janë shqiptarë dhe deklarohen hapur shqiptarë. Shqiptarët janë me rreth 52% shumica absolute e popullsisë në Maqedoni dhe Maqedonia është shteti i tretë me popullsi shumicë shqiptare. Shqiptarët kanë afërsisht 15 vjet që janë bërë përsëri populli më i madh në Maqedoni. Nga Maqedonia janë gjithsej rreth 250.000 emigrantë shqiptarë edhe kjo domethënë që shqiptarët e Maqedonisë janë gjithsej rreth 1.650.000 me emigrantët e tyre. Nga të gjithë nxënësit në Maqedoni afërsisht 70% janë nxënës shqiptarë. Në Maqedoni numrat zyrtarë të deklaruar të nxënësve shqiptarë gjithmonë kanë qënë edhe janë të fallsifikuar qellimisht ashtu si kanë qënë edhe janë të fallsifikuar qellimisht edhe numrat e banorëve shqiptarë dhe numrat e lindjeve të shqiptarëve.

    Në Luginën e Preshevës banojnë afërsisht 180.000 shqiptarë dhe jo rreth 100.000 si deklarohet. Me emigrantët e tyre shqiptarët e Luginës së Preshevës janë rreth 250.000. Shqiptarët në Mal të Zi janë rreth 80.000 dhe jo rreth 30.000 si deklarohet qëllimisht gabim nga Mali i Zi. Me emigrantët e tyre shqiptarët e Malit të Zi janë rreth 120.000. Këta janë vetëm ata që deklarohen shqiptarë.

    Shqiptarët janë, duke mos e llogaritur Rumaninë, kombi më i madh në Ballkan. Gjithsej shqiptarët janë afërsisht 9,2 milionë individë në Ballkan. Me emigrantët shqiptarët janë afërsisht 11,8 milionë individë.

    Në këto shifra përfshihen vetëm ata që deklarohen shqiptarë. Me arvanitët dhe shqiptarët e tjerë në Greqi këto shifra do ishin shumë më të larta. As shqiptarët e Turqisë nuk përfshihen në këto shifra. Në krahasim me shqiptarët kombet e tjera të Ballkanit janë shumë të vegjël. Në Ballkan vetëm shqiptarët kanë shtim të popullsisë kurse kombet e tjera kanë humbje të popullsisë. Shqiptarët ishin deri në krijimin e shtetit grek nga arvanitët në fillim të shekullit të 19 kombi me popullsinë dhe territorin më të madh në Ballkan sepse edhe arvanitët deklaroheshin hapur shqiptarë.

    Shumica e shqiptarëve që banojnë në Çamëri, Artë, Janinë, Konicë, Follorinë, Kostur, Grebene dhe Meçovë e flasin gjuhën shqipe. Me ata janë afërsisht 10 milionë shqiptarë në Ballkan. Edhe shumë arvanitë e flasin gjuhën shqipe. Numri i arvanitëve është gjithsej afërsisht 5 milionë individë.

    Reply to this comment
  4. Shqipëria ka demografinë më të mirë në Europë August 21, 20:51

    Shqipëria dhe shqiptarët jashtë Republikës së Shqipërisë kanë shtimin natyral të popullsisë më të lart në Europë. Gati të gjitha vendet e tjera të Europës kanë humbje të popullsisë dhe vetëm pak vende si Franca, Anglia dhe Irlanda kanë shtim të pakët natyral të popullsisë. Të gjithë artikujt e OKB, BE dhe organizatave të tjera që deklarojnë sikur Shqipëria ka pakësim të popullsisë dhe do ngelin vetëm afërsisht 1 milion ose edhe më pak banorë në vend janë thjeshtë gënjeshtra. Me këto gënjeshtra kërkohet të arrihet ulja e shtimit natyral të popullsisë së Shqipërisë dhe shtimi i emigrimit jashtë vendit. Shqipëria ka aktualisht gati 4 milionë banorë rezidentë.

    Në përgjithësi bëhet një propagandë shumë e keqe në mediat shqiptare kundër Shqipërisë duke e deklaruar gabimisht si “vendin më të varfër në Europë“. Duhet ta dinë të gjithë se “vendi më i varfër në Europë“ është Moldavia dhe pastaj vinë Ukraina, të gjitha vendet e tjera të Ballkanit dhe Bjellorusia. Shqipëria e ka prodhimin e brendshëm bruto (GDP) për banor aq sa e ka edhe Rumania. Shqiptarët janë mesatarisht më të pasur se sa janë mesatarisht banorët e këtyre vendeve të përmendura. Nëse prodhimi i brendshëm bruto i Shqipërisë nuk do kishte rënë gjithsej me rreth 41% në 1990, 1991, dhe 1992 për shkak të shkatërrimit të konsiderueshëm të industrisë, fabrikave dhe gjithë ekonomisë. Shqipëria do e kishte sot prodhimin e brendshëm bruto real për banor aq sa e kanë Italia, Spanja dhe Çekia sepse Spanja dhe Çekia e kanë arritur prodhimin e brendshëm bruto real për banor të Italisë.

    Instati dhe qeveritë i kanë fallsifikuar pas 1990 të gjitha të dhënat për ekonominë e Shqipërisë ashtu siç i kanë fallsifikuar edhe të gjitha të dhënat për demografinë e Shqipërisë. Në 1975 Shqipëria e kishte arritur prodhimin e brendshëm bruto për banor sa e kishin Spanja dhe Çekosllovakia dhe të njëjtë me këto vende e kishte deri në 1990. Shipëria nuk e arriti prodhimin e brendshëm bruto për banor të Italisë, Francës dhe Anglisë por barazimi i prodhimit të brendshëm bruto për banor i Shqipërisë me prodhimin e brendshëm bruto për banor të Spanjës dhe Çekosllovakisë ishte një arritje e madhe. Shqipëria ua kishte kaluar Portugalisë, Greqisë, vendeve ballkanike dhe gati të gjitha vendeve socialiste në Europë. Vendet më të varfra të Europës ishin Jugosllavia, Bullgaria dhe Rumania. Prodhimi i brendshëm bruto për banor i Shqipërisë ishte gati sa dyfishi i prodhimit të brendshëm bruto për banor të secilit të këtyre vendeve. Shqipëria ishte vendi i tretë prodhues më i madh i kromit në botë në sasi absolute pas Bashkimit Sovjetik dhe Afrikës së Jugut dhe vendi i parë prodhues më i madh i kromit në botë për banor. Shqipëria ishte dhe është edhe sot vendi me prodhimin më të madh të naftës për banor në Europë. Por në atë kohë prodhimi i naftës ishte më i madh se sa është sot.

    Nga 1950 deri në 1980 Shqipëria e kishte rritjen ekonomike mesatarisht 8,7% në vit. Nuk kishte asnjë vend tjetër në kontinentin europian rritje ekonomike aq të madhe. Spanja e kishte 5,7%. Vendet e tjera të Europës Perëndimore e kishin 4-5%. Greqia e kishte 5,8% kurse vendet e tjera ballkanike më pak se 5%. Vendet e tjera socialiste të Europës Lindore e kishin afërsisht 5%. Rritjen ekonomike të Shqipërisë nuk e arriti dot asnjë vend tjetër në Europë. Dihet që Shqipëria kishte edhe ushtrinë më të fortë në Ballkan.

    Për nga arsimimi, përqindja e popullsisë me shkollë të lartë dhe përqindja e popullsisë me shkollë të mesme Shqipëria ua kalonte Italisë. Spanjës, Portugalisë, Anglisë. Francës, Gjermanisë, Greqisë, të gjitha vendeve të tjera të Ballkanit, gati të gjitha vendeve socialiste dhe ishte e barabartë me vendet me popullsinë më të arsimuar në Europë.

    Në të gjitha vendet socialiste të Europës u shkaktuan kriza artificiale në vitet 1985-1990 për të gënjyer opinionin publik për ndërrimin e sistemit që u bë në të gjitha këto vende në 1989 dhe 1990. Në Rumani, vende të tjera socialiste në Europë dhe vendet e tjera ballkanike kriza ishte më e madhe se sa në Shqipëri. Por në 1945 dhe gjithashtu në 1950 Shqipëria e kishte ekonominë dhe prodhimin e brendshëm bruto për banor të barabartë me Rumaninë dhe vendet e tjera ballkanike dhe këto ishin vendet më të varfra në Europë. Shqipëria kishte prodhim dhe përpunim shumë të madh industrial nafte, kromi, nikeli, hekuri, bakri, bitumi etj. dhe prandaj e arriti një zhvillim kaq të madh ekonomik. Sot në Shqipëri të ardhurat mesatare janë njëjtë si në Rumani. Shqipëria dhe Rumania i lënë pas Bullgarinë, Moldavinë, Ukrainën, Bjellorusinë dhe të gjitha vendet e tjera të Ballkanit që nuk janë në BE. Në Shqipëri duhet ta dinë që vendet e tjera ballkanike kanë gjithashtu shumë emigrantë. Bullgaria ka afërsisht po aq emigrantë sa Shqipëria. Kurse Rumania ka afërsisht 4 milionë emigrantë që është një numër shumë i madh emigrantësh.

    Arsyeja pse Shqipëria ka afërsisht 1,35 milionë emigantë është afërsia gjeografike me Italinë dhe Greqinë. Aktualisht Shqipëria e ka prodhimin e brendshëm bruto më të lart se sa Greqia por të ardhurat dhe niveli i çmimeve në Shqipëri janë mesatarisht më të ulëta se sa në Greqi. Nësë qeveria e Shqipërisë do i rriste të ardhurat në nivelin e të ardhurave në Greqi ose edhe më shumë nuk do Shqipëria nuk do kishte emigrantë në Greqi. Bullgaria dhe Maqedonia janë gjithashtu vende fqinje me Greqinë por kanë shumë më pak emigrantë në Greqi. Arsyeja për këtë është që Greqia ka qendrime armiqësore ndaj këtyre vendeve dhe kundër Bullgarisë ka bërë edhe luftra. Edhe kundër Shqipërisë ka bërë luftra Greqia. Por shqiptarët në përgjithësi nuk janë aq shovinistë sa popujt e tjerë të Ballkanit. Si gati të gjitha vendet e Europës dhe të Ballkanit edhe Greqia ka humbje natyrale të popullsisë.

    Reply to this comment
    • Edi August 22, 08:34

      Hej ‘FTERI’ paske numeruar prap gjithe naten e nga ‘Shqiperia ka 3.900.000 banore’ te paskan dale 5.250.000 tani plus dhe emigrantet e te kane dale 1.350.000!
      ‘FTERI’ kujtova se vetem ke rreshkitur ca por ti qenke gremisur krejt ne marrezi or i shkrete…Ahahahahaha

      Reply to this comment
      • Sali Berisha August 22, 16:10

        Degjo ketu, Edvin Rama. Nuk hiqesh dot ti, si i mençur, neper komentet e gazetes Dita, sepse ti, je thjesht, nje palaço cirku.

        E mban mend kur te kapi Izet Haxhia nje here ty Edvin Rama dhe ti fillove te qaje? Po dajakun me porosi speciale nga Sali Berisha e mban mend?

        Reply to this comment
        • Edi August 22, 17:36

          Hej ‘FTERI’ paske marre nickun ‘Sali Berisha’??Ahahaha,..tani ke ik plotesisht nga fiqiri! Vetem nje gje nuk e kuptoj akoma – Vertet shtiresh aq budall sa me kujton per Edvin Ramen apo je budall tej e pertej e me kujton seriozisht? Nejse, sido te jete ke vendin e pare ketu si idiot i dobishem se ne siguro gallate me ato qe shkruan. Tung o Sali ‘FTERI’ Berisha

          Reply to this comment
  5. mirel August 22, 10:56

    Fatos Tarifa, leri sperdredhjet per popullsine e Evropes, denonco paktin e tradhetise se Ramutit
    Denonconi paktin detar, pa kjo qe thua ti nuk i intereson shqiptareve. Fare

    Reply to this comment
  6. SHQIPTARI... August 22, 12:23

    …” UNE DO TE JEM ME JU, DERI NE FUND TE KESAJ BOTE…” (JEZUSI).Dhe kjo BOTE , e ka nje qender, qe quhet …EUROPE…!!! BOTA, nuk qendron pa kete qender …!!! ZOTI i ben punet ne menyre te MISTERSHME…!!! AI, eshte i bute dhe i durueshem, ne punet e VETA, ne dobi te NJERIUT…!!! Prandaj, endrra e cdo anti -EUROPIANI, per tu shperbere kjo Europe, fatkeqesisht per to, do mbetet vetem enderr…!!! Per sa i perket “migrimit” te shqiptareve ne shekujt e kaluar, duhet kujtuar shkruesit se, migrim eshte levizje brenda territorit te nje shteti…! Shqiptaret, EMIGRUAN ne perendim, per shkak te KOLERES TURKO-GREKO-SLLAVE, per te ruajtur IDENTITETIN…!!! Pjesa tjeter ,qe u deportua me dhune, ne Greci, Turqi apo vendet sllave, eshte PASOJE e kesaj KOLERE…!!!….

    Reply to this comment
  7. po te zgjidhim pak temen e...PABARAZIZE . August 22, 17:09

    mbaruan temat reale . tani liri…FANTAZISE .”kthimi i prones ish pronareve” vulosi ligjin kriminal te…”pabarazise njerezore” .

    Reply to this comment
  8. Shqipëria ka 3.900.000 banorë dhe jo 2.870.000 banorë si gënjen INSTATi August 22, 21:50

    Shume sakte keni shkruajtur ne fillim te shkrimit per rendesine e demografise z. Fatos Tarifa.

    Po per demografine e Shqiperise dhe genjeshtrat e INSTATit do shkruani gje? Se Edvin Rama te sjelle afrikanet dhe aziatiket me genjeshtrat e tij dhe te shokeve te tij te PD dhe LSI per gjoja “shpopullimin”. Keni mundesine ta parandaloni kete maskarallek ju dhe shoket tuaj intelektuale z. Tarifa.

    Reply to this comment
  9. Golemi i Kavajes August 23, 01:54

    E duam Shqiperine si gjithe Europa!

    Reply to this comment
  10. astrit August 23, 06:07

    historia boterore i njeh keto cikle zhvillimore,ne nje kohe ka qene Lindja qendra e botes e Evropa nje vend barbar, sot Evropa e ka humbur shkelqimin e saj, por bashkimi i popujve rreth Mesdheut do rikthej nje ish perandori te lashte si Perandoria Romake qe ka qene nje perandori e shkelqyer. Ne ish perandorine Romake nuk kishte frike nga ngjyrat e lekures, apo besimet fetare!

    Reply to this comment
  11. Edi August 23, 13:52

    Hej ‘FTERI’ i “Shqiperia ka 3.900.000 banore”, ti sikur i numerove prap e te dolen nja 5. 250.000 shtetas pa llogarit 1.350.000 emigrante?
    E di c’ke ti o ‘FTERI’? Dil dhe nje here rrotull Shqiperise dhe bej numerimin e 3 te banorevese nuk thone kot “E treta e verteta” e mbase te rritet numri prap or numrator funksional…Ahahahaha

    Reply to this comment
  12. Gzim Kulufi August 23, 16:58

    Me keto shifra dhe fobira Europa luan prej mwse 100 vjetesh. Tani problemi kryesor eshte 1. renia e arsimimit dhe shtimi i injorances, 2. thellimi i disnivelit ekonomik, 3. mosdalja e ideve te reja.
    Myslimanizmrat e cfardo lloj budadalleku tjeter jane thjesht nje flake kashte qe i nxit vet kapitali i madh perendimor, per ti bere si koke turku gjate deshtimeve te ketyre dekadave qe jetojme.

    Reply to this comment
  13. Arjani August 24, 11:07

    Ne rast se BE shkaterrohet ne cdrejtim shkon Shqiperia nuk jepet nje parashikim ne artikull.
    Me logjikja eshte nje lloj shteti kukull i amerikaneve, por nese ata nuk duan nje bashkim me grupin Latin (Itali, Spanje etj.), por nese edhe keta nuk duan mbetet vetem nje afrim me Turqine, dhe me fuqizimin e Turqise rimarrja e Camerise dhe unifikimi ne nje shtet te vetem shqiptar nen mbrojtjen e nje Turqie nese behet fuqi e madhe.
    Variant tjeter eshte nje union me Greqine po eshte i pamundur per shkat te insitimeve fetare dhe per territor nga greket.
    Nje afrim i cuditshem dhe paradoksal me sllavet eshte tani i pamendushem por nuk dihet si zhvillohet.
    Nje gje duhet thene po ta kishin pushtuar sllavet Kosturin dhe Follorinen aty do kishte akoma shqiptare sot, e mori tjeterkush i shfarosi.

    Reply to this comment
    • A.W. August 24, 13:57

      Ka nje rruge qe eshte me e sigurta per Shqiperine post-BE.Rruga e qarte dhe e drejte e vendit Neutral. I palidhur pas asnje qerreje tjeter ku numbet identitet. Shembulli eshte Zvicra.

      Reply to this comment
  14. Bora August 25, 14:06

    Faleminderit Profesor,
    E lexova kete shkrim me kaq shume vlera tuajin, vleresoj shume analizat tuaja dhe si nje nga ish studentet tuaja ne Michigan, dua tju them se në Na mungoni ketu, Na mungojne leksionet dhe analizat tuaja në auditoret e universitetit.
    Respekte,
    Bora

    Reply to this comment
  15. Erdogan August 25, 14:22

    Shqiperia zoti Arjan ka tre Identitete ne funksion te Feve Mesjetare.
    Kush eshte Orthodhoks eshte me Greqine,kush eshte myslimane ka ndergjegje turke,kush eshte katolike eshte me Italine.
    Nga keto tre grupe shqipetaresh katoliket jane te privilegjuarit se shtohen cdo dite duke u convertuar edhe nga te dyja grupet ne ta.
    Po te kihet parasysh ne fillim te shekullit te 20te,popullsia Orthodhokse Greke jo Autoqefale ishte e barabarte me ate turke myslimane.
    Katoliket ishin apo nuk ishin 2%.
    Tani?
    Propagandat e percarjes se ketij populli te lashte me histori te lavdishme Greke te vetequajture Shqipetare vazhdon me ritme te shpejta.
    Vete historia,Toponimet,Arkeollogjia,Gjuha e mohuar Greke e kesaj populsie nga fashistet me Alfabet dhe gjuhe latine,tregon qe ky shtet pa rrenje historike eshte i destinuar te shperbehet.
    Mos kujtoje dikush qe shqipetaret me kombesi greke dhe asaj myslimane qe jane sot Greje do luftojne per Shqiperine e Erdoganit apo Fadhisteve.
    Ata qindra mijera ish shqipetare qe jane sot 30 vjecare ne Greqi mesojne te Verteten dhe urrejne Italine dhe Turqine.
    Ata do luftojne per Greqine,se ate Atdhe kane njohur,kane lidhje martesore,kane shtepi bisnes etj.
    Prandaj Albanistani nuk ka lidhje me historine dhe cdo dite po islamizohet.

    Reply to this comment
    • Arturi August 26, 17:01

      ata te bejne cte duan Jane 83 milione turq edhe 7 milione shqiptare bejne 90 milione me 9 milione greke, meqe na numeruan topat dhe avionet njehere me Kociasin.

      Reply to this comment
  16. DOKLEATI August 25, 16:28

    Ne Kine, ne Japoni, ne Nigjeri, ne Etiopi, ne Indonezi, ne Pakistan, ne Turqi etj. askush nuk e ven ne pyetje aplikimin a parimit: ” di ersity” ndaj shumices dominante
    Ky nuk eshte rast me Europen perendimore, SHBA dhe Kanada. Ne keto vende deklarohesh racist nese mundohesh te mbrosh shumicen etnike dominante- te bardhet. Duhet aplikua parimi i ” diversity”
    Tani, me ardhjen e Trampit ne pushtet eshte bere nje tentim te i jepet fund globalizimit.
    Dikur ishte: shtepija ka shume femije e pasuri pak, ajo ishte familje e varfer
    Keshtu ishte situate edhe me shtete sovrane .
    Shofim te cilen kahje do marrin zgjedhjet e fundit ne SHBA. A do fitoje Pelosi&Biden, te dy nga 78 vite qe kure ulen BLM ( Black Lives Mater) ne gjumj cmenzi cohen ne kembe, apo do fitoje Donald Trump

    Cka te bejshe. Markel i jep miljarda Erdoganit kur kercnon se do celin deren e kopese te deleve nese Markel nuk i jep me miljarda dollare.
    Shqiptaret nuk do kemi problem. Kahmoti kemi lene civilizimin Europian dhe perqafua ate Aziatik.

    Reply to this comment
  17. demo August 27, 05:37

    Rinia shqiptare eshte e gjithe ne emigracion.Kush do te pjelli??Pleqte?
    Paret e rrogave ja dhe Vilma Nushit.Le te pjelli Vilma Nushi tani!

    Reply to this comment
  18. LIS Bukuroca August 27, 11:19

    Mendohet se pas 20 viteve 50% të vendeve të punes humben dhe në vend të tyre, do të punojnë robotet. Keshtu thonë futurologet! Ata mendojnë edhe zhberjen e vdekjes, apo se paku zgjatjen, dyfishimin e gjatesise së jetes! Me teknologjine e madhe, nuk do të luajë shumë rol numri i popullit, por numri i roboteve dhe intelegjenca artificiale…

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

Njoftim

Njoftim

Njoftim