Njeriu i Vitit, Moikom Zeqo. Antinjeriu, një hiç i kohës së ‘çelo’-ve

January 5, 2020 23:00

Njeriu i Vitit, Moikom Zeqo. Antinjeriu, një hiç i kohës së ‘çelo’-ve

Nga Bedri Islami

 

2019, pa asnjë dyshim, është ndër vitet e mbrapshtë të Shqipërisë; ku u bënë një, mendimi i çartur politik, kundërvënia e marrë, molotovët e opozitës dhe hajdutëria e pushtetit, braktisja e parlamentit, sipas një çorollepsje të shefit të opozitës dhe loja me “deputetët” e paslistës dhe, në fund, si për të dashur që gjithçka të jetë e përmbysur deri në skaj, ndodhi edhe tërmeti i 26 nëntorit.

E megjithatë, edhe në këtë skajim, që disa e thirrën me vitin fatkob 1997 dhe disa e quajtën një mrekulli, ku presidenti u bë ithtar i përmbysjes së qeverisë dhe shefi i qeverisë ithtar i përmbysjes së presidentit, ku oligarkët qeshën me politikën dhe e vendosën nën pushtetin e tyre, ku do të mbahet mend vrapi i një Dollapi pas protestës dhe pluhuri i ngritur pas rrëzimit e goditjes së tij, ku loja me unazën e re nuk është asgjë me atë që fshihet në skenën e teatrit, ku tërmeti dëshmoi se vetë qeveria duhet shkundur dhe njerëzit e thjeshtë vrapuan të ndihmonin të dëmtuarit, kishte vlera dhe antivlera, kishte njerëz të denjë për të qenë shëmbëlltyrë, ashtu si të tjerë që janë në antipodin e tyre.

Pra, kishte njerëz që mund të cilësohen lehtësisht si njerëz të vitit, ashtu si, në të kundërtën, anti-njerëz të këtij viti.

Njeriu i vitit

Zakonisht figurat e mëdha të botës së letrave bëhen të njohur nga pasemri i tyre. Bëhen të njohur përgjithnjë. Nuk është rastësi pse ndodh kjo. Të mbetën në kujtesë me mbiemrin e tyre Heminguej, Neruda, Eluar, Aragon, Kafka, Markes, më herët, Servantes, Shekspir, Pushkin, Prust, Lermontov, për të ardhur më tej në kohë, tek mjeshtrat e mëdhenj të sotëm. Kadare ,si një sivëlla i tyre.

Megjithatë, çdo kohë, ka përjashtimet e saj. Edhe koha e poetëve dhe shkrimtarëve të mëdhenj. Ndodh edhe ndryshe. Të bëhet i njohur emri i poetit, si Dante, me “Komedinë “ e tij hyjnore, ndërsa pasemri, në këtë rast, Aligieri, të jetë në gjysmë harresën e njerëzve të zakonshëm.

Njeriu që unë i përulem si njeriu i vitit është një rast i tillë. I njohur edhe vetëm nga emri i tij, disi i veçantë, që bart mbi vete më shumë se 130 vepra të mëdha, secila prej tyre një lartësi e pazakontë dhe shpesh herë e pashoqe.

Por, nëse do të nisesha nga librat e botuar në vitin 2019 , përgjithësisht nga librat e botuar, mund ta cilësoja pa ndrojtje shkrimtari i vitit, ndoshta i dekadës, por unë fjalën e kam tek njeriu. Jo thjeshtë tek shkrimtari Moikom Zeqo, por tek Moikomi , njeriu në shumë dimensionet e tij.

Ka qenë i rëndë viti që shkoi për jetën e tij. Aq sa ne, miqve të tij, por jo vetëm miqve, na është dukur e pamundur ringritja dhe rikthimi i shpejtë me të njëjtën energji si dikur.

Një sëmundje e rëndë, përmes një cikli të ripërsëritur, e ka drobitur trupin, por jo mendjen , as shpirtin, e as fuqinë për të qenë deri në skajim njeriu i së të vërtetës.

Pak kush mund të marrë mbi vete një barrë të tillë, mbijetësore, do të thosha.

Atë e ka shqetësuar gjithnjë thellësia e domethënieve, të cilat kanë brenda vetes shumë imagjinatë të trazuar dhe shpesh herë shpërthyese. Vetë viti 2019 ishte për të thellësi e domethënies së një njeriu që, duke rishkuar përtej cikël jetës, ndërtoi pjesë të Korpusit të tij të Madh të veprës Letrave, që në të vërtetë, në tërësinë e tyre paraqesin një rend konceptual të lirisë; të lirisë së njeriut, lirisë së mendimit, lirisë krijuese, lirisë për shpalljen e të vërtetës.

Në fillimin e pranverës, Moikomi botoi njërin nga librat e mëdhenj të jetës së tij, “ Përjetësi me qira” si një sfidë për lavditë e rreme. Në parafjalën poetike të tij ka shkuar se “ Amshimi, as blihet, as shitet, as grabitet dhe as vritet”. Do të shtoja se, as e vërteta që ai ka shpallur, si një profeci madhore, nuk mund të blihet e as të shitet, e aq më pak të tjetërsohet apo të harrohet. Në fakt, më shumë se kurrë, gjithnjë sipas mendimit tim, në këtë vit ai ka hedhur mes nesh, thesaret e shpirtit njerëzor dhe artin e mendimin e tij të pafund, që i përkasin një zemre e mendje të mbushur me përkushtim ndaj vendit të tij dhe së të vërtetës.

Nëse dikush nuk do e dinte për ecejaket e tij të shpeshta në spital, dhe gjej rastin të falënderoj ministren e Shëndetësisë, Manastirlliu për kujdesin e veçantë, nuk do të mund ta besoje se Ai, Moikomi, thuaj se gjysmën e vitit, ishte nën kthetrat e shëndetit të rënduar. I përqeshi ato, u çpangua përmes mendjes dhe dëshirës për të vërtetën, u rikthye furishëm në botimin e disa librave në të njëjtin vit, në media, ku spikat në gazetën DITA, në afishimin e së vërtetës në të gjithë kohërat, në akademi shkencore, në takime të veçanta, që nga Mali i Zi ku u botua njëri ndër librat e tij me poezi, e deri në Kosovë, në përurimin e Shtatoreve të heronjve të Kosovës, Adem, Shaban e Hamzë Jashari, duke qenë pjesë e merituar e zbulimit të tyre; në diskutimet me miq, në përkthimet e mahnitshme, që nga poezitë e Garcia Lorkes e deri te poeti i shquar amerikan, Wyane Miller, i cili për herë të parë erdhi në Shqipëri me 21 maj të këtij viti.

Në një vit u  dëshmua si opozitari më i besueshëm i qeverisjes, shumë më i besuar se të gjitha harxhet e hedhura kot të opozitës, përcaktues i studimeve të vyera të të gjitha kohërave, botues i më shumë se 100 studimeve në gazetën DITA, dhe , të gjitha këto, duke qenë në udhëkryqin e jetës së tij.

Në parafjalën e njërit prej librave të tij, ai ka shkruar se “ Libri im s’ka nevojë për asnjë përjetësi”. Në[ fakt, edhe sikur të ishte i pranishëm vetëm në vitin 2019, ai e ka fituar këtë. Sepse ishte viti i triumfit mbi sfidën e ashpër.

ANTINJERIU I VITIT

Nuk e kisha dëgjuar kurrë emrin e tij dhe as që mendoja se mund ta dëgjoja. Nëse ka gjë nga e cila më zverdhjet janë hibridet , sidomos hibridet intelektuale dhe ato partiake. E kur bëhen bashkë të dyja në një, atëherë më ngjallin krupën.

Pra, nuk kisha dëgjuar e as që mendoja se mund të dëgjoja. Kohërat e fundit janë mbushur me këpurdhim të ideve, aq sa nuk mund të ishte menduar.

Quhet Çelo Hoxha, tani është drejtor i një instituti të financuar nga buxheti i shtetit dhe që studion krimet e komunizmit. U bë drejtor pasi iku drejtori i mëparshëm, Agron Tufa dhe, dua të besoj se, edhe i larguari Tufa tani duhet të ketë marrë mësimin se, ne, të larguarit, jemi gjithnjë të humburit.

Çelo Hoxha paskësh bërë një libër, në të cilin bën kriminelë të gjithë heronjtë e luftës dhe drejtuesit e saj. Që Balli Kombëtar, të cilit i takon edhe ky Çelo, është hibrid i Ballit, se quhet Balli Kombëtar Demokrat, ka hesape me Luftën, kjo dihet. Që Balli u bë pjesë e kolaboracionizmit, kjo dihet. E di edhe ai vetë. Që Balli e humbi luftën pikërisht nga kolaboracionizmi dhe miopia politike, edhe kjo dihet. Dy libra të fundit nga autorë anglezë, njëri i botuar në vitin 1945 e tjetri më pas, kanë sjellë aq shumë fakte të bashkëpunimit të Ballit me forcat naziste, sa që, vështirë të mos kuptohet e vërteta. Bile, edhe për ndonjë ballist të moderuar, si Skender Muço, kanë sjellë fakte të bashkëpunimit.

Libri i Çelos ishte i panjohur, kur befas u ngrit në parlament. Dhe Çelo u mburr se i bën mirë, pasi libri iu shit. Kaq është vlera e tij: u shit apo jo libri.

Çelo Hoxha , në një intervistë, na shkruan se në luftën antifashiste u ngritën lapanjozët dhe varfanjakët. Pra, humbëtira e Shqipërisë. Nuk e di se çfarë ka ndodhur në jugun e Shqipërisë, por në Shkodër e rrethina, në luftë u ngritën bij e bija të disa familjeve më të shquara, që nga Bushatlinjtë, Koplikajt, Gjylbegajt, Jukajt, Repishtët, Lukajt, bajraktarë të njohur…sepse pikërisht këto familje të shquara, nga të cilat ka dëshmorë të Luftës e Heronj, kishte ardhur gjithnjë thirrja për të luftuar pushtuesit. Nëse ata nuk e kanë bërë, do të ishte i mjaftueshëm ky fakt për të qenë pjesë e heshtur e kolaboracionizmit.

Që historia duhet rishkruar , kjo është e qartë. Por nuk mund ta shkruajnë njerëzit me mllef të zi, që shteti i financon si drejtorë dhe hedhin zezonën mbi një periudhë që, duam apo nuk duam, ishte ndër më të vyerat e historisë. Ajo që erdhi më pas është epilogu i tradhtuar i një lufte të drejtë.

Në listën e “kriminelëve” të luftës, ky Çelo-ja, që paguhet nga fondi i qeverisë, megjithëse në këtë Institut nuk duhet të ketë partiakë, ka vënë edhe Jaho Gjolikun. Ata që e dinë historinë, komandantit Jaho Gjoliku iu vranë në një ditë dy djemtë e tij, Mit’hati dhe Aliu. U vranë në betejë dhe përballë tyre ishin edhe forcat e Ballit që u prinin nazistëve. Dy djem të rinj, të bukur si drita. Ata, që morën pjesë në vrasje, për Çelon, ishin atdhetarë, të mënçur, paria e vendit; ndërsa studentët e vrarë, djemtë e Jaho Gjolikut, ishin greminë e Shqipërisë.

Një poet i shquar, ndër më të shquarit e Shqipërisë, ish-i burgosur politik dhe personalitet i shquar i letrave shqipe, Jorgo Bllaci, në vëllimin e mrekullueshëm poetik, “Kuja e violinës”, Tiranë, 2007, ka edhe një poezi të ndjerë, baladë të pashoqe,  për Jaho Gjolikun.  Jorgo Bllaci, i dënuari për artin e tij dhe mendimin e lirë, edhe mund të mos e vinte poezinë, se mund të thoshte se jam “ i hasmëruar” me pushtetin. Por nuk ishte kurrë me të vërtetën.

Shkrepi një rrufe, thërrmoi gurin,

Shkrepi tjetra, lisi u shemb përdhe!

Kapedan xha Jaho, bëhu burrë,

Të durosh njëherësh dy rrufe!

 

U përpoqën hekuri me strallin,

Luftë e madhe me gjermanë u ndez.

Plumbat, njërit bir t’i skuqën ballin

Tjetrit, kraharorin mes për mes!….

Nuk kisha dëgjuar kurrë për Çelo Hoxhën…dhe as që mendoja se mund të dëgjoja. Koha e përçudnimit të vlerave, ende nuk ka marrë gjithësinë që kërkon, por është në fillesën e saj. Është koha e dëshiruar e “çelo-ve”, që kërkojnë me çdo kusht përmbysjen e së të vërtetës.

Në fund, më vjen keq që vendosa pranë njëri tjetrit dy emra, megjithëse si antipod i njëri tjetrit.

Edhe me kaq i bëj nder të dytit… që nuk e dija se ishte diku dhe as që kam dëshirë të flas më për të dhe një skotë që doli nga vrimat për të fshehur të vërtetën.

 

*****

Botuar në DITA, sot në numrin e parë print për Vitin 2020 në vijim të traditës së kësaj redaksie për të shpallur nëpërmjet bashkëpunëtorëve të saj Njeriun dhe Antinjeriun e Vitit që lamë pas. Ndalohet kategorikisht ribotimi i plotë ose i pjesshëm pa lejen me shkrim të redaksisë

 

 

January 5, 2020 23:00
Komento

7 Komente

  1. Gëzim LOKA January 5, 23:41

    Epope e re për kolabaracionistët e rinj dhe të vjetër

    Poemë

    Nga

    Sillen hijenat

    Natës pa hënë

    Thikën e krimit

    Mbajnë në dhëmbë.

    Soj e stërsoj

    Racë e tradhëtimit

    Rishtas po mprehin

    Thikën e krimit…

    Po hedhin baltë

    Po hedhin vrerë

    Mbi tonën luftë

    Sot e gjithëherë…

    Nga bark i natës

    Natë e tradhëtisë

    Dalin hijenat

    E pabesisë…

    Kolabaracionistë

    Etër dhe bijë

    Duan të fshijnë

    Në histori…

    Çdo gjurmë lufte

    Gjurmë qëndrese

    Heronj dëshmorë

    Dhe flamuj shprese…

    Me bojë të zezë

    Me thikë në dorë

    E quajnë Luftën

    Një akt mizor

    Iu thonë heronjve

    Jeni barbarë

    E quajnë luftën

    Epokë të marrë…

    Ditën për diell

    Natën për hënë

    Duan të rivrasin

    Mijëra të rënë…

    Mijëra dëshmorë

    Të Luftës Madhe

    Duan t’ua nxjerrin

    Kockat në varre…

    Duan të ngrejnë

    Kulte mizore

    Monstrave naziste

    T’iu ngrejnë shtatore.

    Duan t’ia presin

    Krahët lirisë

    Në baltë t’ia zhysin

    Yjet Shqipërisë…

    O pjella turpi

    Qenie barbare

    Mos i lëndoni

    Trimat në varre…

    Një herë tradhëtuat

    Morët ndëshkimin

    Mos ricikloni

    Turpin dhe krimin!

    Në kohë shtrëngate

    Ju morëm zvarrë

    Ju puthadorë

    Armiq tradhëtarë.

    Ju renegatë

    Tregtarë flamuri

    Për gjysëm shekulli

    S’iu qeshi nuri.

    Ua gjetëm vendin

    Në plehra të kohës

    Emër lirie

    I vumë epokës.

    Tash keni dalë

    Nga bark i territ

    Duke na kthyer

    Kohën e ferrit.

    Me ulërima

    Me histeri

    Po na riktheni

    Terrin e zi.

    Po na riktheni

    Ditët barbare

    Kur hidhte valle

    Skota tradhtare.

    Mjaft më xhelatë

    Fytyrë njerëzore

    Ne do të na gjeni

    Prap në llogore.

    Prap si dikur

    Në front qëndrese

    Për t’i dhënë popullit

    Një mesazh shprese.

    Për të mos i lënë

    Trojet shqiptare

    Në dorë të mafies

    Lubisë tradhëtare…

    Ne jemi etër

    Bijë qëndrestarë

    S’ua lëmë në dorë

    Truallin shqiptar.

    S’ia lëmë tradhëtisë

    Armët e nderit

    Ndriçuam vendin

    Në mes të territ.

    Dërmën ua dhamë

    Këlyshve të nazizmit

    Monstrave tradhëtare

    Të mizorizmit…

    I dhamë popullit

    Një rrugë të re

    Betim me zemër

    Flamur atdhe…

    Heshtni mizorë

    Mos bëni fjalë

    Nuk është atdheu

    As troftë, as ngjalë.

    Nuk është atdheu

    Bejlik hanëm

    Çdo grimcë dheu

    Në shpirt më dhëmb.

    Në shpirtin tim

    Dehet liria

    Lufta më ndjek

    Tek përjetësia…

    Se partizanët

    Tanë legjendarë

    Trojet atnore

    Patën të parë…

    Shpinën s’ua njohu

    Erë e tradhëtisë

    Mbetën në kohëra

    Bijë të lavdisë…

    Do kalojnë vite

    Mote dhe shekuj

    Emri i tyre

    Tempull mbi tempuj.

    Por emri juaj

    Emër tradhëtie

    Ec nuk ndalon

    N’rrugë pabesie…

    Heshtni mizorë

    Sus, mos u ndjeni

    Ne jemi zotër

    Të këtij vendi.

    Po qe nevoja

    Prap tek qëndresa

    I zëmë llogoret

    Fortesë tek besa…

    Njëzet e tetë mijë

    Armatë e madhe

    Po qe nevoja

    Prap hedhin valle…

    Valle flamuri

    Valle lirie

    Me rrënjë të lashta

    Prej shqiptarie.

    Reply to this comment
    • fteri January 6, 08:14

      Duke lexuar këtë poemen e G.Lokës ndjej shpesh vërtetësi e krenari të shëndetëshme,për LANÇL ,por herë,herë më hip urrejtja për pushtuesit ,tradhëtarët ,renegatët e ballistët ,por kaq mos e përsërit e zgjat e stërgjat se nuk lexoi budallaalëqe .

      Por literaturizma apo agjitacioni bërtitës i tejzgjatur i Gëzimit,del false , është ,uluritës , përsëritës,e mërzitëshme , me mburrje artificiale ,vulgar ,banal dhe shpesh i pa sakët ,ose e stërgjat me llojnë e prëqeshjes e urrejtjes e përsërit,e përsërit urrejtjen e satirën kaq gjatë sa del vetë i përqeshur e i urryer nga lexuesi,nga gjahtar ktheht në prehë.

      Sepse akuza e ballistve Zogistve e lagalistve të sotëm është e egër dhe ashpër për heroit e dëshmorët e atdheut ,shtrembëron faktet ,shkelin ligjet e objektivitetit për hirë të përfitimit të mbushjes xhepit tyre ,si rasti Agron Tufës ,akuza gjëmon ,gjejë jo fjalë shabllone kalimtare ,por gjëmimit tradhëtisë ,fashiste e balliste hidhi bombën përmblidhe Gëzim fshatari poemën ,mos u zgërlaq me përsëritje,se del fshtar ngatrrestar.

      Reply to this comment
  2. Limani January 6, 00:28

    O i nderuar Bedri , po pse na mërzit , pse e ul veten , pse merresh me Fugër e Çelot ?!
    Pastajë përmend helaqin Kadare krahas Dantes , s’po i përmend të tjerët….Dante , veç talentit gjenial ishte edhe rrebel, revolucionar për kohën , këtu e 800 vjet më parë dhe e pagoi me vuajtje qëndrimin e tij të papërkulur .
    Po Kadarea yt ?
    Po ç’intelektualë jini ju more , servilë të përulur e frikacakë !
    Pse s’merresh me Mitat beun , që kockat i ka në panteonin mbi varrezat e dëshmoreve , që ju gjoja përgjeroheni për ta dhe frymën e ka gjallë në zyrën e k/ministrit socialist ( të dhjefsha partinë dhe zagarin k/ministër ) !
    Janë hapur arshivat tani dhe po mësojmë gjëra që s’i dinim .
    Intelektualët që bëjnë sehir Lenini i quante muti i kombit , jo truri i kombit !
    Më thuaj, Bedri , gishtat e një dore mos janë shumë për të numuruar intelektualët shqipëtarë truri i kombit ?!
    Dhe prapë fajin e ka populli , se nga ky popull kanë dalë këta plehë intelektualë !
    Ngrihu o popull se mjaft në robëri…………………………………..!

    Reply to this comment
  3. fteri January 6, 08:29

    Duke lexuar këtë poemen e G.Lokës ndjej shpesh vërtetësi e krenari të shëndetëshme,për LANÇL ,por herë,herë më hip urrejtja për pushtuesit ,tradhëtarët ,renegatët e ballistët ,por kaq mos e përsërit e zgjat e stërgjat se nuk lexoi budallaalëqe .

    Por literaturizma apo agjitacioni bërtitës i tejzgjatur i Gëzimit,del false , është ,uluritës , përsëritës,e mërzitëshme , me mburrje artificiale ,vulgar ,banal dhe shpesh i pa sakët ,ose e stërgjat me llojnë e prëqeshjes e urrejtjes e përsërit,e përsërit urrejtjen e satirën kaq gjatë sa del vetë i përqeshur e i urryer nga lexuesi,nga gjahtar ktheht në prehë.Publiku duhet të qeshë me bashkëpuntorët ,e pushtuesit tradhëtarët zogistë -ballist.Kjo do të ishte arritje e madhe.

    Sepse akuza e ballistve e institutit të A.Tufës e Zogistve e lagalistve të sotëm është e egër dhe ashpër për heroit e dëshmorët e atdheut ,shtrembëron faktet e LANÇL ,shkelin ligjet e objektivitetit për hirë të karrikes e përfitimit të mbushjes xhepit tyre ,si rasti Agron Tufës që iku si tradhëtar nga vendi . Akuza gjëmon ,për këtë përgjigje gjejë jo fjalë shabllone kalimtare fluturake ,por gjëmimit tradhëtisë ,fashiste e balliste të sotëm hidhi “bombën” si një shkëmb me valë goditëse për ballistët e tjerë të zënë mend.

    Përmblidhe Gëzim fshatari poemën ,mos u zgërlaq me përsëritje bajate ,se nuk e lexon njeri , del fshtar ngatrrestar.

    Reply to this comment
  4. ABM January 6, 14:17

    Without having to think long, the best people of the year of 2019 are…

    1. Albin Kurti,
    2. Bedri Islami
    3. Moikom Zeqo

    Reply to this comment
  5. Per ty o Qelo January 6, 14:32

    Është koha e dëshiruar e “çelo-ve”…

    Hahaha e forte kjo o Bedri mavrija. Nuk e di se pse mu kujtuan ato vargjet e famshme… U lodhe Qelo, u lodhe, por dore ti kurre nuk hoqe…

    Reply to this comment
  6. Fatmiri January 6, 20:41

    Pershendetje Bedri Islami!Njeriu dhe antinjeriu i vitit! Me te goditur se kaq nuk mund te vleresohej ky vit me Moikom Zeqon dhe Celon,qe mos celte kurre!;Ndersa kjo poema e “Gezimit” me duket si vazhdim
    i “EPOPESE SE BALLIT KOMBETAR'”
    Urime per Moikomin ,ndersa Gezimin e pergezoi per kete veper me vlere dhe qe frymezon !
    Fatmiri

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

Njoftim

Njoftim

Njoftim