Raporti i DASH: Shqipëria, klimë jofavorizuese për invesitmet e huaja

July 11, 2019 22:48

Raporti i DASH: Shqipëria, klimë jofavorizuese për invesitmet e huaja

Departamenti amerikan i Shtetit ka bërë publike ditën e enjte raportin mbi klimën e biznesit në Shqipëri. Në raportin vjetor mbi mundësitë për investimet e huaja, DASH thekson një numër problemesh që nuk e bëjnë të favorshme për investim klimën e biznesit në Shqipëri.

Në faqen e parë në përmbledhjen e konkluzioneve të detajuara në vijim, theksohet: “Investitorët e huaj ankohen për korrupsionin e lartë, sidomos në gjyqësor, për mungesën e transparencës në prokurimet publike dhe për kontratat e pafuqishme”.

Dokumenti vlerëson se pavarësisht reformës në drejtësi, investitorët e huaj e perceptojnë klimën e biznesit si problematike dhe thonë se Shqipëria mbetet një vend i vështirë për të bërë biznes.

Një tjetër shqetësim në rritje për investitorët e huaj, sipas raportit të Departamentit të Shtetit, është se entet rregullatore e kanë të vështirë të interpretojnë legjislacionin kontradiktor dhe rregulloret dhe përfundojnë duke favorizuar kompanitë e lidhura me politikën.

Një tjetër pikë ku Departamenti i Shtetit ndalet në analizën e tij është partneriteti publik-privat, që sipas tij ka reduktuar ndjeshëm shanset për një konkurrencë të drejtë në treg.

Sipas dokumentit, një tjetër problematikë në këtë fushë është edhe fenomeni i korrupsionit në gjykata për të përfituar ilegalisht prona.

Sa i takon legjislacionit, Departamenti i Shtetit vlerëson se ligjet e miratuara nga qeveria, si ai për Investimet Strategjike dhe ai për krijimin e zonave ekonomike nuk kanë dhënë rezultate.

Përmbledhje në faqen e parë të raportit është si më poshtë:

Shqipëria është një vend me të ardhura mesatare e lart, me një GNI prej 4,180 USD (2016) për person dhe një popullsi prej rreth 2.9 milion njerëz, rreth 45 për qind e të cilëve jetojnë në zonat rurale. Sipas vlerësimeve të FMN-së, PBB-ja reale u rrit me 3.8 për qind në 2017 dhe rritja pritet të arrijë 3.9 për qind në vitet nga 2018 në 2020. Shqipëria mori statusin e kandidatit të BE në qershor 2014. Në nëntor 2016, Komisioni Evropian rekomandoi hapjen e negociatave për pranimin në BE të Shqipërisë, të kushtëzuara kryesisht nga zbatimi i një pakete të reformës gjyqësore të miratuar më herët në të njëjtin vit. Në prill të vitit 2018, Komisioni i BE rekomandoi hapjen e negociatave për anëtarësim dhe Këshilli i Bashkimit Evropian do të shqyrtojë këtë rekomandim në qershor 2018.

Investitorët e huaj përmendin korrupsionin, veçanërisht atë në gjyqësor, mungesën e transparencës në prokurimin publik dhe zbatimin e dobët të kontratave si probleme të vazhdueshme në Shqipëri. Në 2016, qeveria shqiptare kaloi ndryshime gjithëpërfshirëse kushtetuese për të reformuar sistemin gjyqësor të vendit dhe për të përmirësuar sundimin e ligjit. Zbatimi i reformës gjyqësore është duke u zhvilluar, duke përfshirë verifikimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve për pasuri të pashpjegueshme, por investitorët e huaj e perceptojnë klimën e investimeve si problematike dhe thonë se Shqipëria mbetet një vend i vështirë për të bërë biznes.

Investitorët raportojnë shqetësime të vazhdueshme që entet rregullatorë përdorin legjislacionin dhe rregulloret e vështira për t’u interpretuar ose jo konsistente si mjete për të shtyrë investitorët e huaj dhe për të favorizuar kompanitë e lidhura me politikën. Rregulloret dhe ligjet që rregullojnë veprimtarinë e biznesit ndryshojnë shpesh dhe pa konsultime kuptimplote me komunitetin e biznesit. Investitorët e mëdhenj të huaj raportojnë presion për të punësuar nënkontraktorë specifikë të lidhur me politikën dhe shprehin shqetësimin rreth përputhshmërisë me Aktin e Praktikave të Korruptimeve të Huaja gjatë operimit në Shqipëri. Raportet e korrupsionit në prokurimin e qeverisë janë të zakonshme. Përdorimi në rritje i kontratave të partneritetit publik privat (PPP) ka ngushtuar mundësitë për konkurrencë, duke përfshirë edhe investitorët e huaj, në infrastrukturë dhe sektorë të tjerë. Analizat e dobëta kosto-përfitim dhe mungesa e ekspertizës teknike në hartimin dhe monitorimin e kontratave 3P janë shqetësime të vazhdueshme. Qeveria kishte nënshkruar më shumë se 200 kontrata PPP deri në fund të vitit 2017.

Të drejtat e pronës mbeten një sfidë tjetër në Shqipëri, pasi që akti i qartë është i vështirë për t’u marrë. Disa faktorë përfshijnë aktorë të paskrupullt që manipulojnë sistemin e korruptuar të gjykatave për të fituar certifikatën për të një pronë që nuk është e tyre. Kompensimi për tokën e konfiskuar nga regjimi i mëparshëm komunist është i vështirë për t’u arritur dhe joadekuat. Ndërkohë, agjencia e ngarkuar me heqjen e ndërtesave të ndërtuara ilegalisht shpesh vepron pa konsultim të plotë dhe nuk ndjek procedurat.

Për të tërhequr investimet e huaja direkte, qeveria vendase ka miratuar një ligj të ri mbi investimet strategjike në vitin 2015. Ligji i ri parashikon nxitjet e investimeve dhe ofron procedura administrative të shpejta për investitorët strategjikë vendas dhe të huaj, në varësi të madhësisë së investimeve dhe numri i vendeve të punës të krijuara. Qeveria gjithashtu miratoi legjislacionin për krijimin e Zonave të Zhvillimit Ekonomik Ekonomik (TEDAs), të ngjashme me zonat e tregtisë së lirë. Zhvillimi i TEDA-s të parë, në Spitalle, Durrës, iu dha një konsorciumi kompanish vendase në gusht 2017, por vetëm pasi tenderi dështoi tre herë. Zhvillimi i TEDA ende nuk ka filluar, pasi një nga garuesit ka kundërshtuar vendimin në gjykatë.

Indeksi i 2017 i Transparency International (Transparenca Ndërkombëtare) i Perceptimit të Korrupsionit e renditi Shqipërinë  në vendin e 91 në 180 vende, një rënie prej tetë vende nga 2016. Si e tillë, Shqipëria tani perceptohet si vendi i dytë më i korruptuar në Ballkanin Perëndimor. Shqipëria vazhdoi të ketë dobësi në zbatimin e kontratave, regjistrimin e pronës dhe marrjes së energjisë elektrike.

Sistemi ligjor shqiptar nuk duket se diskriminon investitorët e huaj. Traktati i Investimeve Dypalëshe të SHBA-së, i cili hyri në fuqi më 1998, siguron që investitorët e SHBA të trajtohen në mënyrë të favorshme. Ligji për Investimet e Huaja përshkruan mbrojtje specifike për investitorët e huaj dhe lejon 100 përqind të pronësisë së huaj të kompanive, përveç në zonat e transportit ajror të brendshëm dhe ndërkombëtar të udhëtarëve dhe transmetimit televiziv.

Energjia, turizmi, furnizimi me ujë dhe kanalizimet, rruga dhe hekurudha, minierat dhe teknologjia e komunikimit të informacionit paraqesin perspektivat më të mira për investimet e huaja direkte në Shqipëri gjatë disa viteve të ardhshme.

e.ll./dita

July 11, 2019 22:48
Komento

10 Komente

  1. Ujku Plak July 12, 03:01

    Ne se kjo eshte e vertete RAMA do ti ngarkoje Drute shpejt o KOMSOMOLAS te RI -PJERDHJES .
    Mos harroni ë ?
    Vazhdoni me Ditirambe per Skenderbeun dhe Mamicen sepse rreshti eshte i pambarimte .

    Reply to this comment
  2. Raimond vlonjati July 12, 03:25

    Kontratat 3 P, jane kontratat ku vjedh hajduti EDI RAMA

    Ne keto kontrata nuk ka konkurence dhe Rama vendos cmimin,
    pastaj merr racionin e parave per xhepin e tij.

    Ne keto kontrata behen vjedhje te jashtezakonshme, dhe te gjitha keto vjedhje
    I paguan shqiptari I thjeshte.
    ne taksat e dritave te ujit, te Karburantit, ne pensionet e uleta, rogat e uleta etj.

    Ndaj Rama duhet larguar edhe me force, se eshte hajduti me I pameshireshm ,
    pas FATOS NANOS.

    Te dy keta karuet jane hajdute te piste , qe kane instiktin e Amrikut,
    sepse keta jo vetem qe vjedhin per vete,
    por e perdorinn kete vjedhje ,
    per
    te demtuar jeten e Shqiptareve dhe ekonomine shqiptare

    Reply to this comment
  3. NY. July 12, 04:39

    Pse ke la mendja te investoj per bllokun e Metes !
    “I duhen edhe ca pallate te tjera Mones se ka femije”
    Nuk dilkan budallej te derdhin parete per pashallaret e pushtetit Shqipetar ?! Cudi se ata vetem 20% kerkojne !
    Investitoret e huaj me sa duket nuk e kuptojne “demokracine e rilindur” te qeverrise Rama.

    Reply to this comment
  4. kastriot July 12, 06:02

    Shume i sakte raporti i D.A.Sh. po nuk u kthye prona tek i zoti e te zbatohen nenet 41 & 181 te KUSHTETUTES sesi behesh pronar e si fitohet prona ti harrojme investimet Qeveria duhet te ulet ne tavoline me pronaret te cilet i kane gati te gjitha variantet duke filluar nga kthimi fizik i prones, etj. Kthimi i prones eshte Alfa,A.D.Nja,Thembra e Akilit ne sistemin Kapitalist per investime afatgjata e serioze,politikanet Shqiptare kane afro 3 dekada qe kane bere mbivendosje me ligjet e tyre per te ligjeruar vjedhjet & abuzimet qe kane bere me pronat shteterore e ato private

    Reply to this comment
  5. kastriot hajdini July 12, 06:13

    Raporti i D.A.SH. eshte shume i sakte zbatimi i neneve 41& 181 te Kushtetutes nga ligjvenesit Shqiptare eshte i detyrushem per te gjithe politikanet nuk mund te luash me Kushtetuten e ta lexosh e zbatosh ate sipas interesit Abrogimi & Amendimet e ligjit 7501 jane Alfa,A.D.Nja,Thembra e Akilit ne sistemin Kapitalist nuk mund te vije investitori te hedhi para kot, keto 29 vjet ligjvenesit kane shkelur KUSHTETUTEN e kane mbivendosur ligj mbas ligji per te garantuar vjedhjet e pronave Shteterore e Private prandaj Qeveria Shqiptare duhet te ulet urgjentisht ne tavoline me perfaqesuesit e pronareve te cilet i kane gati propozimet per daljen nga ky Ngerc qe mban Peng investimet

    Reply to this comment
  6. intelektuali July 12, 06:27

    Per kete klime enveriste ekonomike jofavorizuese për invesitmet e huaja me fajtor kryesor Edvin Drogen e Kristaqit, killer dhe vrastar i Enverit, nje merite te vecante ka edhe

    PALMA E SOROSIT ME CIFUTET E PAGUAR PREJ TIJ NE AMBASADEN AMERIKANE NE TIRANE QE INJORUAN DHE POSHTERUAN TOTALISHT INSTITUCIONET E SHTETIT SHQYPTAR

    njashtu:

    Sic veproi antishqyptari i terrbuar, Oto fon Bismark ne Kohen e Qepes te Kongresit te Berlinit

    kur:

    E shpalli Shqypnine si nje “Shprehje Gjeografike” dhe shqyptaret si nje fis prej Afrike Zulu qe duhet te shpernguleshin ne Anadoll.

    Reply to this comment
  7. Arben July 12, 09:07

    CA ESHTE QO KSHU,

    NE JEMI SHKEMB GRANITI ATY, JU VAZHDONI

    SHPIFNI.

    MOS BENI KSHU NASHI.

    Reply to this comment
  8. Dashi tallet me Delen ! July 12, 23:24

    Shqiperia ka klimen me te mire ne Europe ,

    Dashi mundet te vij e knoqet me barin e luginave shhqiptare

    dhe shijoje Turizmin Shqiptare pa u shqetesuar aspak

    .Madje ti kalojne ujqrit prane e ta ftojne per noj giote

    Raki me qofte kaposhi ,sa te ngopet e ti mabje torovilja .

    Hipokrite te pafytre .

    Politika e ndyre dhe e qellimeshme izolimi ,Monstra !

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

Sondazh

MENDONI SE PËR TË ZGJIDHUR KRIZËN POLITIKE DUHET NJË MARRËVESHJE E RE RAMA-BASHA?