Të pathënat e zbarkimit të forcave britanike në Spile të Himarës në korrik ’44

July 30, 2017 14:37

Të pathënat e zbarkimit të forcave britanike në Spile të Himarës në korrik ’44

 Nga Marenglen Kasmi

 Në një raport sekret të hartuar nga regjimenti i këmbësorisë 523 i Wehrmacht-it gjerman hidhet dritë mbi një tentativë të dështuar të forcave britanike për të zbarkuar në Spile të Himarës, më 28-29 korrik 1944. Po ashtu, kjo ngjarje përshkruhet edhe në dokumentet britanike të luftës, konkretisht në raportin e hartuar nga kapiteni i misionit britanik, B. R. Ensor.

Raporti gjerman jep një përshkrim të detajuar për gjithë luftimet e kryera, ndërsa raporti i hartuar nga kapiteni Ensor për këtë ngjarje ka një karakter më përgjithësues dhe raportuesi rri larg detajeve.

Zbarkimi britanik në Spile është përshkruar shkurtimisht edhe në Historinë e Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare (LANÇ) – që është nxjerrë nga “Rreziku Anglo-amerikan për Shqipërinë” i Enver Hoxhës. Ajo që bën përshtypje në historiografinë e para vitit 1990 është mos trajtimi i luftimeve thuajse tre ditore mes gjermanëve dhe forcave partizane të brigadës XII, sidomos në fazën e organizimit të kundërsulmit gjerman për të rimarrë bazën e humbur në Spile. Detaje të këtyre luftimeve botohen sot për herë të parë.

***

Marenglen Kasmi

Pikësëpari duhet përcaktuar natyra e operacionit britanik në Spile në 28-29 korrik 1943.

Kapiteni Ensor shkruan se “Më 14 korrik u informova që një sulm i shpejtë komando do të bëhej në fund të korrikut ndaj garnizonit gjerman në Spile. Partizanët nuk u informuan për arsye sigurie, por një gjë e tillë ishte thuajse e pamundur, sepse të gjitha masat duheshin marrë së bashku me partizanët. Kësisoj, partizanët u informuan jo në detaje se, diçka e veçantë do të ndodhte në Spile në datën 29 korrik. Si pasojë, ata duhej të kapnin kodrat përreth qytetit, për të parandaluar evakuimin e gjermanëve”.

Ndryshe nga sa më sipër, në Historinë e LANÇ-it shkruhet se kryetari i misionit britanik i propozoi Komandës së Ushtrisë Nacionalçlirimtare të bënin një zbarkim simbolik të një komandoje britanike në Spile të Himarës. Gjithmonë sipas këtij versioni, Enver Hoxha lejoi komandon aleate të sulmonte garnizonin gjerman të Spilesë, me kusht që më pas të largoheshin menjëherë. Ndërkohë, brigada XII partizane do të mbikëqyrte aksionin dhe do të ndërhynte në rast nevoje. “Ta bëjmë së bashku këtë aksion, – i propozova Palmerit. – Ju faleminderit, – tha ai. E bëjmë vetë” shkruan Enver Hoxha te “Rreziku anglo-amerikan për Shqipërinë”.

Që Enver Hoxha i trembej prezencës së madhe të forcave anglo-amerikane në Shqipëri është e vetëkuptueshme. Kjo gjë nuk mund të ishte në favor të tij pas lufte. Ajo që për të ishte e rëndësishme ishte marrja e ndihmave nga aleatët për ushtrinë partizane, por pa u cenuar interesat e tij. Siç pohon edhe Reginald Hibbert, Enver Hoxha ishte tepër dyshues ndaj propozimeve të anglezëve, qoftë edhe për aksionet më të vogla në Shqipëri që mund të kryheshin nga forcat britanike.

Siç edhe kapiteni Ensor theksonte, për arsye sigurie partizanët nuk mund të njoftoheshin më përpara për aksionet që do të ndërmerreshin. Ky fakt e bënte edhe më mosbesues Hoxhën ndaj britanikëve. Por, që Enver Hoxha ishte në gjendje t’u diktonte britanikëve se si duhej të kryenin operacionet e tyre nuk përkon plotësisht me realitetin. Aq më tepër kur, Enver Hoxha, në shtator 1944 mori një mesazh personal nga Komandanti Suprem i Aleatëve, gjenerali Willson, mos dëshira e Hoxhës që forca të posaçme angleze të kryenin operacione në Shqipëri u kapërcye plotësisht.

Kësisoj mund të themi se, nisma e forcave britanike për të organizuar një sulm ndaj garnizonit gjerman të Spilesë në Himarë, u mor në kuadër të një plani të hartuar nga Komanda Aleate e Forcave Tokësore në Adriatik, për të ndërmarrë operacione amfibe kundër bregdetit të Jugosllavisë dhe Shqipërisë. Planifikimi i këtyre operacioneve nisi në maj 1944. Një element i rëndësishëm i tyre ishte rikonjicioni në thellësi i vend zbarkimeve.

Pra, goditja dhe asgjësimi i një garnizoni të vogël gjerman siç ishte ai në Spile, i mbrojtur nga vetëm 65 ushtarë gjermanë, që vepronin të shkëputur nga forcat e tjera gjermane, sepse rrugëkalimi nëpër qafën e Llogarasë ishte tepër i ekspozuar nga sulmet partizane, nuk mund të ishte qëllimi kryesor i komandës britanike. Sidoqoftë, ajo që duhej të testohej ishte jo vetëm organizimi i mbrojtjes së bregdetit nga gjermanët, por më kryesorja, duhej të kuptohej serioziteti i mbrojtjes së vijës bregdetare nga gjermanët në rast të një zbarkimi të aleatëve. Kjo gjë do të kuptohej nga mënyra se si do të vepronte komanda e regjimentit gjerman në Vlorë, në varësi të së cilës ishte edhe garnizoni i vogël gjerman i Spilesë. Sigurisht që këtë gjë e lexonte saktë edhe Enver Hoxha.

Në vazhdim, Shtabi i Përgjithshëm i UNÇ urdhëroi brigadën XII që të ndiqte aksionin e brigadës komando britanike në Spile. Shtabi i brigadës vendosi që, në këtë aksion të merrte pjesë batalioni i 4-t, me një efektiv prej 150 partizanësh. Kjo forcë u konsiderua si e mjaftueshme sepse plotësohej raporti 1:2, duke pasur parasysh se komanda partizane mendonte se në garnizonin e Spilesë ishin 80 gjermanë. Në fakt, siç do ta shohim edhe më poshtë, në Spile ishin vetëm 65 ushtarë gjermanë.

Përsa i përket bashkëpunimit të forcave partizane me misionin britanik, në kuadër të këtij aksioni, raporti gjerman jep disa të dhëna, të cilat më së shumti kundërshtojnë versionin e dhënë në Historinë e LANÇ-it. Sipas raportit, në fund të muajit qershor, forcat partizane u përqendruan në zonën e Spilesë – kështjella e Borshit (10 km në juglindje të Spilesë) ku u konstatuan më se njëherë lëvizje dhe punime për hapje llogoresh etj.

Partizanët zunë pozicion në kodrat në verilindje të Spilesë dhe qëllonin bazën e Spilesë pothuajse çdo ditë me mortaja. Kjo tregon se partizanët ishin në dijeni të planit dhe që ata ishin përfshirë qysh para zbarkimit në mënyrë aktive në këtë plan. Gjithsesi, Enver Hoxha e mohon këtë gjë. Gjatë gjithë kësaj kohe, njësitë e regjimentit 523 të Wehrmacht-it, vrojtuan në distancë të ndryshme kohore anije armike në afërsi të bregdetit, por pa u afruar pranë bazës gjermane në Spile.

Po ashtu, bashkëpunimin me partizanët e pohon edhe kapiteni Ensor, kur shkruan në raportin e tij: “Urdhrat i morëm me radio. Përsa i përket rolit tonë, kapitenit Newell dhe mua (Ensor) na dhanë pesë detyra, të cilat duhej të realizoheshin brenda katër orëve, duke filluar nga ora 0 (ora e fillimit të aksionit). Dy nga këto punë duhej të kryheshin në vende që ndodheshin dy ditë larg Spilesë. Kjo tregon që shtabi planëzues nuk i njihte mirë faktet, përsa i përket kohës dhe hapësirës, si edhe vështirësive që krijoheshin nga mungesa e lëvizshmërisë dhe organizimit të furnizimeve. Për këto arsye, ne ishim të detyruar të vepronim si më poshtë:

Kapiteni Newell do të vazhdonte drejt bregut për të sjellë anijet dhe qëndroi me trupat që do të drejtonin operacionin (O.C. troops) përgjatë gjithë operacionit; unë duhej të minoja rrugën në veri të Himarës dhe me partizanët të vazhdoja në pozicionet partizane, në të cilat, sipas urdhrit të kapitenit Newell ishin tërhequr gjithë trupat britanike. Më pas do të organizohej një sulm partizan mbi Spile, për të asgjësuar gjithë forcat gjermane të mbetura, për të pushtuar Spilenë dhe Himarën, për të marrë pozicionet e tyre dhe për të frenuar çdo kundërsulm të mundshëm të forcave gjermane. […]Urdhrat e mi ishin të hidhja rrugën në erë në orën 03.15 të datës 29 korrik. Përgatitja për vendosjen e minave filluan në orën 18.30 të datës 28 korrik. Ne hapën gropat në shkëmbinj, por nga 10 gropa që duhej të hapja, unë hapa vetën 4 të tilla. Rezultati ishte çuditërisht i mirë, duke pasur parasysh që gropat ishin të cekëta”.

Por çfarë thotë raporti i Wehrmacht-it gjerman për këtë ngjarje, i cili në disa aspekte konfirmon versionin britanik, ndonëse kapiteni Ensor e ka përshkruar aksionin në vija të përgjithshme?

Baza gjermane ishin ndërtuar jashtë qendrës së banuar, në kodrat në verilindje të Spilesë, për të zmbrapsur sulmet nga ana e tokës dhe njëkohësisht për të kontrolluar dhe siguruar gjirin e Spilesë. Ajo ruhej  nga dy toga të kompanisë 3 të regjimentit 523, me një forcë prej 65 gjermanësh. Po ashtu në garnizon ishin edhe tre italianë që ndihmonin gjermanët.

Detyra e kësaj kompanie gjermane ishte përcaktuar nga Urdhri i Divizionit të Këmbësorisë 297, Ia, Nr. 1770/44 sekret, datë 13.7.1944:“Duhet të mbrohet baza e Spilesë. Në rast se, për shkak të forcave superiore të armikut të ardhur nga toka ose nga deti, mbrojtja e bazës është e pamundur, forcat e bazës duhet të shmangen deri në Llogara, pasi të kenë shkatërruar të gjitha instalimet mbrojtëse. Pastaj, Qafa e Llogarasë duhet të mbrohet deri në fund nga gjithë kompania”.

Më 28.7.1944, ora 21:00, garnizoni i bazës së Spilesë dëgjoi afrimin e disa zhurmave të anijeve nga Perëndimi. Komandanti i bazës, togeri Mönch (Mënsh) urdhëroi gatishmërinë e shkallës së parë. Andej nga mesi i natës, artileria e anijeve armike qëlloi disa herë mbi rripin bregdetar midis Porto-Palermos dhe kalasë së Borshit. Njëkohësisht gjithë bregdeti në zonën e Spilesë u ndriçua me një projektor. Mesa duket, në atë kohë filloi zbarkimi i anglezëve në gjirin e Porto Palermos.

Deri në orën 04:00 të mëngjesit të datës 29.7.1944 si nga deti dhe toka ishte qetësi, përveç disa të shtënave sporadike.

Me fillimin e muzgut, rreth orës 04:00 të mëngjesit, dy destrojerë armiq u shfaqën në gjirin e Spilesë, afro 6 km larg bregut. Në orën 05:00 destrojerët filluan me gjithë grykat e topave të qëllojnë mbi bazë. U goditën qendra e kompanisë dhe kuotat 110 dhe 128.

Pas zjarrit që hapën dy destrojerët, në gjirin e Spilesë u shfaqën 4 anije zbarkimi dhe dy anije të shpejta. Më vonë u panë edhe 6 anije të tjera të shpejta (motovedeta), të cilat mesa duket kryenin funksionin e mbrojtjes së operacionit. Gjatë gjithë kohës së operacionit, krejt rripi bregdetar nga kalaja e Borshit deri në Dhërmi, vazhdimisht kontrollohej nga 10 aeroplanë armiq, në fluturim të ulët. Aeroplanët ndërhynë në luftë tokësore me armët e bordit.

Rreth orës 05:30, zjarri i artilerisë armike kaloi në kuotat 115 dhe 128, në lokalitetin e Spilesë. Në këtë kohë filloi sulmi i forcave tokësore angleze nga ana e tokës dhe pikërisht nga drejtimi i lindjes dhe verilindjes, prej kuotave 128 dhe 115. Anglezët sulmuan me 2 deri 3 batalione.

Në fillim anglezët mundën të thyejnë pozicionet e togës 1 në kuotën 115, por me urdhër të komandantit të kompanisë, togerit Mönch, me kundërsulm të menjëhershëm nga drejtimi i kuotës 128 edhe me mbështetjen e mitralozit të rëndë, armiku u tërhoq me humbje të rënda. Forcat britanike sulmuan edhe dy herë të tjera. Edhe këto dy sulme u sprapsën. Vetëm në sulmin e tretë të anglezëve, që u krye njëkohësisht kundër kuotave 128 dhe 115, forcat superiore të anglezëve, në luftime të ashpra trup me trup, mundën të nënshtrojnë garnizonin, i cili pjesërisht mbrohej vetëm më kondakun e pushkës dhe arriti të pushtojë kështu pozicionet e togës I-rë.

Skema e zbarkimit në Spile

Gjatë kësaj kohe pozicionet e togës II-të dhe të vendkomandës së kompanisë vazhdimisht rriheshin nga artileria e anijeve. Pozicionet e togës II-të rriheshin njëkohësisht nga zjarri i mortajave nga kuota 120 (2 km në juglindje të Spilesë).

Pas marrjes së kuotave 128 dhe 116 armiku me krahun e tij të majtë përparoi nëpër grykën në perëndim të kuotës 128 drejt Spilesë. Në orën 09:00, pozicioni i vendkomandës së kompanisë u sulmua. Ndërsa sulmi nga ana e Spilesë u spraps, britanikët e afruar nga kuota 115 mundën të shtyjnë garnizonin e bazës në drejtim të veriperëndimit drejt qendrës së kompanisë.

Në këtë kohë u vrojtuan zbarkime të reja në Porto Palermo me katër anije të mëdha zbarkimi.

Dy destrojerë anglezë që ndodheshin në gjirin e Spilesë, rreth orës 10:00 u kthyen në drejtim të veriperëndimit dhe u larguan. Garnizoni i bazës supozonte se, në gjirin e Himarës do të ndodhnin zbarkime të tjera. Sipas dëshmisë së nëntogerit Haberl zbarkimi u krye.

Gjatë zbarkimit në gjirin e Himarës, anglezët filluan të transportojnë të plagosurit e tyre me anijet e vogla në drejtim të perëndimit.

Deri në orën 11:00 qendra e kompanisë u mbrojt me këmbëngulje.

Por, kur presioni i armikut u bë shumë i fortë, komandanti i bazës, togeri Mönch dha urdhër të shkatërrohej radioja 5-vatëshe që ndodhej aty dhe të tërhiqeshin në pozicionet në veri-perëndim, mbi Spile. Gjatë tërheqjes, togeri Mönch u plagos rëndë në një krah nga një predhë shpërthyese dhe i vetëm u tërhoq deri te qendra e mjekimit, ngritur në një grykë rreth 600 metër në jug të bazës. Gjatë sulmit të kryer nga partizanët pasdite vonë, ai u kap po aty rob.

Pjesa tjetër e ushtarëve gjermanë, nën komandën e drejtuesit të trupës së kompanisë, rreshterit Libsch (Libsh), u shkëput dhe u vendos në pozicionet në veriperëndim. Rreth orës 12 filloi përsëri sulmi i armikut nga ana e juglindjes. Këto sulme u sprapsën në vazhdimësi. Pasi mbrojtja gjermane qëndroi, britanikët e ndërprenë sulmin dhe rreth orës 14:00 filluan të ngarkojnë trupat nëpër anije, duke marrë me vete edhe robërit, të plagosurit dhe të vrarët.

Rreth orës 17:00 anijet angleze ishin larguar nga gjiri i Spilesë dhe vazhduan rrugën me shpejtësi të madhe drejt veriperëndimit.

Sapo u larguan forcat britanike, rreth orës 17:15, forca të shumta partizane i sulmuan gjermanët nga drejtimi i Himarës dhe lartësitë 128 dhe 115. Pozicionet gjermane u bombarduan me zjarr të fortë këmbësorie dhe murtaje. Garnizoni, që tanimë përbëhej nga vetëm 3 nënoficerë dhe 24 ushtarë, u mbrojt deri në rënien e errësirës.

Presioni i partizanëve u bë aq i fortë, saqë kishte rrezik që ata të vërshonin mbi bazë. Përveç kësaj, garnizonit i ishin mbaruar thuajse gjithë municionet. Kësisoj, duke shfrytëzuar errësirën, gjermanët kërkuan të shkëputeshin nga luftimi dhe të tërhiqeshin përgjatë bregdetit, deri në qafën e Llogorasë.

Rreth orës 20:30, nën zjarrin e fortë partizan, gjermanët munden të tërhiqen me luftim përmbi kuotën 101 (0.5 km në perëndim të Spilesë) dhe të largohen kështu nga partizanët që sulmonin. Nga kuota 101 garnizoni i bazës së Spilesë nisi kthimin përgjatë bregdetit përmbi pikën 99 (Panajo) dhe 88 (Vanova) deri në pikën 12 në gjirin e Himarës. Këtu, disa pjesë të garnizonit u qëlluan me armë këmbësorie nga partizanët që ishin pozicionuar në gryka. Rreth orës 24:00, garnizoni në arrati u ndesh afër Jalit të Vunoit me nëntogerin Schwarzmann (Shvarcman), i cili në kohën e sulmit drejtonte autokolonën e furnizimit nga Vlora në Spile, por që pas sulmit të partizanëve kishte urdhëruar të fshiheshin kamionët në Llogara dhe vetë me disa ushtarë të tjerë u nis për të njohur situatën. Ai mori komandën e trupave të mbetura nga garnizoni i Spilesë dhe marshoi me ta përgjatë bregdetit deri në grykën e Iliasit, ku arritën në orët e mëngjesit të datës 30.7.44.

Për shkak se kudo kishte partizanë, gjatë ditës nuk ishte e mundur të vazhdohej deri në qafën e Llogarasë. Prandaj, nëntogeri Schwarzmann, vendosi që të pritej nata.

Në kohën që nëntogeri Schwarzmann kërkonte një strehim në gjirin e Iliasit për të kaluar ditën, ai u pikas nga partizanët. Trupa u shpërnda. Nëntogeri Schwarzmann dhe 5 ushtarë ranë në duart e partizanëve, ndër të cilët kishte edhe shumë gra.

Pjesa tjetër e trupës u fshehën në shpellat e grykës së Iliasit. Partizanët gjatë gjithë ditës vazhduan kërkimin, por nuk i gjetën gjermanët, me përjashtim të një grenadieri, të cilin pasi e morën gjatë në pyetje, e vranë.

Rreth orës 18:00 partizanët, duke thirrur me zë të lartë, u tërhoqën në drejtim të Vunoit. Garnizoni gjerman i rraskapitur (ata kishin 3 ditë pa ujë), u grumbulluan përsëri dhe filluan marshimin drejt Qafës së Llogarasë. Në orën 19.00 ata u takuan me grupin e luftimit Poileke, që ishte dërguar nga Vlora për t’u ardhur në ndihmë.

Për shkak të ndërprerjes së plotë të ndërlidhjes midis Spilesë dhe komandës së regjimentit në Vlorë, ndërkohë që edhe linja telefonike midis Qafës së Llogorasë dhe Vlorës ishte ndërprerë, regjimenti deri më 29 korrik, ora 09:02, nuk kishte asnjë dijeni për luftimet në Spile. Në orën 09:02, një fonogram i hapur i bazës së Spilesë u kap nga qendra e ndërlidhjes së regjimentit, ku shkruhej: “Armiku po sulmon”. Njëkohësisht regjimenti mori edhe një njoftim të tërthortë nga qendra e ndërlidhjes së aviacionit në Tiranë, prej stacionit të ndërlidhjes së aviacionit në Qafën e Llogarasë se, në gjirin e Spilesë ishin vrojtuar grumbullime anijesh të armikut dhe pikërisht dy destrojerë, gjashtë motovedeta dhe dy anije të tjera të mëdha. U njoftua gjithashtu, se bregdeti i Spilesë po goditej prej orës 05:00 nga artileria e anijeve. Që këndej u supozua se armiku kishte nisur një operacion të gjerë zbarkimi kundër bazës së Spilesë.

Regjimenti i transmetoi njoftimet e marra menjëherë divizionit, në Tiranë. Divizioni me telegram urdhëroi që për sqarimin e gjendjes në bazën e Spilesë të niset një njësi zbulimi në forcën e një kompanie pushkatarësh nga Qafa e Llogorasë në Spile. Në zbatim të këtij urdhri, regjimenti formoi një grup luftimi, me komandant kapitenin Poileke, i cili ishte komandant i bat. I. të regj. gr. 523. Nën komandë atij ju vendosën forca të shtab-batalionit I, të regj. gr. 523 si edhe kompania e përforcuar 1 e regj. gr. 523.

Meqenëse rruga nga gjiri i Dukatit deri në Qafën e Llogorasë që nga orët e para të mëngjesit të datës 29 korrik vazhdimisht kontrollohej nga aeroplanët aleatë, transportimi i motorizuar i grupit Poileke në qafën e Llogarasë mund të bëhej vetëm me rënien e errësirës. Në orën 23:00, grupi i luftimit Poileke u nis nga Vlora dhe arriti rreth orës 04:00 të datës 30 korrik në Qafën e Llogorasë.

Më 30.7.44 grupi i luftimit Poileke rreth orës 06:00 u nis nga Qafa e Llogarasë drejt Palasës, ku konstatoi se nuk kishte partizanë. Në orën 13:45 arritën në Dhërmi. Këndej, në vijën e kuotave 309-241 (0.5 km në jug dhe jugperëndim të Iliasit) u konstatuan lëvizje të forcave partizane. Kur gjatë përparimit të mëtejshëm pjesët e avancuara të grupit luftarak arritën në lartësitë e përmendura, gjermanët ranë në zjarrin e armëve të partizanëve. Meqenëse zjarri partizan ishte në rritje, grupi i luftimit, me të cilin rreth orës 19.00 u bashkuan edhe pjesë të garnizonit të Spilesë në tërheqje, gjatë natës kaluan në mbrojtje në kuotën 309 dhe 341 (1 km në perëndim dhe 1 km në jugperëndim të Iliasit).

Për të siguruar suksesin e kundërsulmit, ditën tjetër, grupi i luftimit Poilekeu përforcua me urdhër të divizionit nga kompania e 6-të e regjimentit 522 dhe me baterinë malore 2 të regjimentit të artilerisë 297.

Kompania 6 e regjimentit grenadier 522, e cila me datë 30 korrik ora 23.55 arriti në Qafën e Llogarasë, u dërgua më 31 korrik, ora 00.15 me transport të motorizuar deri në Dhërmi dhe që andej, në orët e mëngjesit të datës 31 u nis për t’u takuar me grupin e luftimit. Në orën 06.15 me grupin e luftimit u takua edhe bateria e 2-të e regjimentit të artilerisë 97.

Në të gdhirë të datës 31 korrik, njësia e zbulimit e dërguar nga grupi Poileke në drejtim të Vunoit, në orën 07.45 ra në zjarr mitralozi nga kodrat një km në veriperëndim dhe perëndim të Vunoit. Gjatë luftimit që u zhvillua këtu, një nënoficer u vra dhe një ushtar u plagos.

Në bazë të urdhrit të dhënë nga regjimenti me radio për të vazhduar sulmin deri në Spile, grupi i luftimit nisi sulmin drejt Vunoit. Grupi i luftimit i ndarë në pikën 666 (0.5 km ne veriperëndim të Vunoit) arriti në bllokun rrugor që mbrohej me këmbëngulje nga partizanët.

Grupi i djathtë mundi të pushtojë në orën 17.00 Vunoin.

Nga Vunoi shihej se kuota 403 (2.5 km në veri të Himarës) ishte zënë nga forca të shumta partizane. Forcat e brigadës XII partizane, që ndërkohë ishin tërhequr në vijën e kuotave 548-369-403 (2.5 km në lindje të Vunoit), u sulmuan në orën 19:00 edhe njëherë nga grupi i luftimit Poileke. Më orën 20:30 grupi i luftimit kishte arritur deri në kuotën 302 dhe në Manin e Skutarait, ku gjermanët organizuan mbrojtjen gjatë natës.

Natën, në të gdhirë të datës 1 gusht, me grupin Poileke u bashkua kompania e 5-të e përforcuar e regjimentit grenadier 522 me transport të motorizuar. Vendkomanda e regjimentit u transferua në Qafën e Llogorasë. Më 1 gusht me një telegram të divizionit, grupi i luftimit mori urdhër të përparonte me çdo kusht drejt Spilesë, për të sqaruar gjendjen e atjeshme, të rimerrte Spilenë dhe ta mbante atë. Regjimenti dha urdhër që, 2 kompani dhe bateria malore të shkëputeshin nga rruga Vuno-Himarë dhe të përparonin në drejtim juglindje gjatë bregdetit deri në Spile. Për sigurimin e krahëve të lihej në kuotat e arritura kompania 5 e regjimentit grenadier 522.

Në orën 05:15, grupi i luftimit gjerman arriti një km në veriperëndim të Himarës. Meqenëse, rezistenca e partizanëve në rrugën e Himarës ishte pakësuar, pjesë të vogla të grupit vazhduan rrugën për Himarë gjatë rrugës automobilistike. Bateria e 2-të e regjimentit të artilerisë 297 siguroi përparimin nga pozicionet e zëna dy km në lindje të Vunoit.

Trupat që përparonin gjatë rrugës në orën 05:45 ranë në zjarr të fortë të partizanëve. Përparimi i mëtejshëm i gjermanëve gjatë rrugës automobilistike u bë i pamundur. Pjesë të grupit të luftimit, që përparonin gjatë rrugës vazhduan sulmin ndaj Himarës përmbi kuotën 517 dhe rreth orës 10:00 pushtuan Himarën. Prej andej vazhduan në drejtim të Spilesë, ku arritën në orën 14:00. Grupi i luftimit u vendos në pozicione mbrojtje dhe mori kontakt me pjesën e grupit të luftimit, që përparonte në rrugën Vuno-Himarë.

Partizanët u tërhoqën në drejtim të Kuçit.

Një urë rrugore e hedhur në erë nga partizanët (në fakt, nga kapiteni Ensor), afër Himarës, me urdhër të grupit të luftimit, u rindërtua nga popullsia.

Si anglezët ashtu edhe partizanët i morën me vete të vrarët dhe të plagosurit e tyre. Për këtë arsye, raporti gjerman nuk jep një numër i saktë për humbjet e partizanëve dhe britanikëve. Sipas thënieve të banorëve të fshatit Dhërmi, humbjet kane qenë të mëdha,si për anglezët,  ashtu edhe për partizanët- shkruhet në raportin gjerman. Kjo përforcohet nga deklaratat e një grenadieri, i cili nga vendi ku ishte fshehur, mundi të shikonte anglezët që transportonin të vrarët dhe të plagosurit e tyre me barelë, mbi të cilat shumë herë ishin vendosur dy vetë. Sipas tij, ishin rreth 150 të vrarë e të plagosur, të numëruar prej tij. Ky grenadier, i cili këto të dhëna ja kishte thënë rreshterit Libsch, në grykën e Iliasit ra në dorë të partizanëve.

Gjermanët patën në këto luftime 10 të vrarë, dy të plagosur dhe 45 të humbur. Po ashtu u plagos lehtë dhe një nënoficer. Gjithashtu, gjatë rrëzimit të një kamioni u plagosën lehtë edhe 14 ushtarë (përndrydhje dhe kontuzione).

***

Operacioni i ndërmarrë nga anglezët në Spile tregoi se, për arsye të supermacisë së tij të plotë ajrore dhe detare, dhe meqenëse bazat gjermane ishin shumë të rralla dhe me pak efektiv, zbarkimi në bregdetin shqiptar nuk përbënte asnjë vështirësi. Forcat e fuqishme partizane që ndodheshin në pjesën bregdetare, si edhe në pjesën e brendshme, kishin lidhje të ngushtë me anglezët dhe, siç tregoi operacioni në Spile, ata ishin në gjendje të kryenin edhe aksione të koordinuara. Gjiret detare në të dy anët e Spilesë ishin shumë të përshtatshëm për zbarkim, dhe meqë ndodheshin jashtë rrezes së veprimit të armëve të bazës, lejonin një zbarkim të qetë të forcave angleze.

Ndonëse anglezët kishin një epërsi pothuajse dërrmuese në armë të rënda (vetëm të dy destrojerët përdornin secili 8 topa dhe 2 topa kundërajrorë kundër bazës), nuk mundën të detyrojnë garnizonin e vogël gjerman, të dorëzojë bazën. Si pasojë ata u tërhoqën dhe sipas planit hynë partizanët në luftim, siç e përshkruan qysh në fillim të raportit kapiteni Ensor, ndonëse në Historinë e LANÇ-it nuk flitet për këtë gjë.

Së bashku me partizanët u bashkuan edhe banorë të fshatit të Himarës, të cilët hiqeshin si nacionalistë. “Me këtë rast provohet edhe një herë mos besueshmëria e plotë e pjesës më të mëdha të popullsisë shqiptare”, shkruhet më tej në raportin gjerman dhe që civilë të ardhur nga zona e Shën Mihalit shfrytëzuan rastin për të grabitur pozicionet e braktisura të gjermanëve. Gjithashtu është për t’u theksuar se, midis partizanëve që luftuan në zonën e Vunoit dhe Iliasit, kishte edhe një numër të madh grash të armatosura.

Operacioni anglez u shfrytëzua nga komunistët për një fushatë të gjerë propagandistike kundër trupave të okupacionit gjerman. Raportin gjerman përfundon me fjalët: “U përhapën zëra të pathemeltë për humbje të mëdha të trupave gjermane. Në këtë mënyrë u ushqyen përsëri lajmet e përsëritura për të disatën herë, për një zbarkim anglo-amerikan në Shqipëri.

Kundër këtyre zërave mbajti qëndrim prefekti i Vlorës, një mik besnik i gjermanëve, siç ishte vërtetuar më se një herë. Thirrjet e tij ndaj popullsisë u shpërndanë në mijëra ekzemplarë në Vlorë dhe në periferinë e saj, të afërt dhe të largët, duke u bërë kështu një kundërpeshë e konsiderueshme kundër propagandës komuniste. Si shpërblim, Regjimenti i propozoi organeve më të larta që, prefektit të Vlorës, t’i shprehej mirënjohje e plotë dhe për përkrahjen e shquar, t’i jepej një dekoratë”.

 

 

 

 

July 30, 2017 14:37
Komento

36 Komente

  1. Euro Maloku July 30, 15:10

    Shume inteligjent ka qene ENVER HOXHA..!
    Qe atehere i ka dale zot vatanit dhe nuk ka lejuar qe te na terheqin te tjeret per hunde.
    Ndersa tani ka hyre derri e dosa dhe tallin trapin me skiptaret per tu pranuar ne shoqerine europiane..Jo sot jo neser dhe po afron gjysem shekulli gallat.
    Te shpresojme tani qe EDI i bleu nje pale kepuce sportive atij frengut ndoshta behet diçka e nuk dalim me kepuce te kuqe edhe keto dhjete vjetet qe vijne!!

    Reply to this comment
  2. Dike Mullai July 30, 15:14

    MARksENGelsLENin :- Ke bere nje shkrim, duke u munduar te na bindesh se ke qene i pranishem ne keto luftime ?! Per moshen qe ke, te falet te shkruash CAMUR!! Hallall shperblimin nga Gazeta DITA !

    Reply to this comment
  3. intelektuali July 30, 15:17

    KU GJENDEJ ENVERI NE KORRIK TE 1944?

    sepse:

    Nga te gjitha dokumentat e mirefillta rezulton se gjate kohe ka jetuar bashke me Nexhmijen ne vilen e kunatit te tij kuisling Bahri Omari, qe mbante lidhje te ngushta me ribentropin e Hitlerit,

    prandaj:

    KUSH I BESON KETYRE LLOGJEVE ENVERISTE PER LANC-IN KRIMINAL TE ENVERIT QE VRAU DHE MASAKROI ANGLEZET ME VONE NE KANALIN E KORFUZIT?

    Ne korrik te vitit 1944 ne Shqypni nuk gjeje dot gjerman ne trojet tona o historiani i Partise se Punes Marengleni i Marksit dhe i Engelsit dhe i Leninit bolshevik, vetem ca kokra qe ishin austriake dhe qe kishin per detyre te siguronin terrheqjen e pakicave gjermane qe po iknin nga Greqia per ne Gjermani,

    prandaj:

    Keto dacibao historike me mire tregoja kalamajve para gjumit te nates se sot nuk ka mbetur kush qe t’i besoje ne Shqypni,

    sepse:

    PO TE KISHIN HYRE ANGLEZET NE 1944, SHQYPNIA SOT DO TE ISHTE NJE ZVICER ME DET NE QENDER TE BALLKANIT.

    Reply to this comment
    • xha Temja July 30, 15:59

      Te rente samari o Intelektual .

      Zotrote ke Skaduar , prandaj duhet te hidhesh ne koshin e plerave te historise .

      Reply to this comment
    • Tahip Stralli July 30, 16:21

      Zbarkimi i Anglezeve kishte per qellim
      Tu rrebente fitoren Partizaneve ,
      ashtu si ne Mukje , ku Ballistet kerkoniin te ndanin
      Tepsine pa derdhur asnje fishek per fitoren.

      Ne mukje Ballistet dhe Zogistet erdhen me LUGE ne brez .

      Anglezet ishin aleate me Partizanet ,
      duke Parashutuar ndihma me Kepuce vetem te kembes se Djathte ,
      kepucet e majta humbisnin gjithmone .

      Hidhnin pushke , dhe nuk hidhnin fisheke .

      Ja shikoni keto 27 vite ndihmen e Anglezit ,
      Akoma shqiptaret nuk lejohen ne Angli ..

      A do me Intelektual per ndihmat e Inglizit ?

      Zogu dhe Inglizi kane vjedhur Floririn e shqiptarve .

      Reply to this comment
      • intelektuali July 30, 18:06

        Ballistet i kishe brenda ne LANC-in kriminal te Enverit more pizeveng, a ja ke degjuar emerin Bahri Omarit,

        sepse:

        Nga te gjitha dokumentat e kohes rezulton qe Enveri me Nexhmijen ka jetuar ato vite te Luftes Imagjinare ne vilen e kunatit te tij ballist dhe kuisling, nga ku spiunoi tek fashistet te gjithe kundershtaret e tij drejt pushtetit absolut,

        prandaj:

        LARGOHUNI DHE THYENI QAFEN O ENVERISTA FANATIKE NE VENEZUELE QE TE SHIKONI LIVE KOMUNIZMIN TUAJ ENVERIST QE MARENGELNI I KENDON ELEGJI 27 VJET PAS RENIES SE MURIT TE BERLINIT!

        Ikni dhe thyeni qafen o fanatike te poshter enveriste qe te shpetoje Shqypnia!

        Reply to this comment
      • ELIOT July 30, 18:13

        More tahip TRAPI .. SA NAIVE QE JE MORE COBAN .. mire qe se njeh historine por edhe thuan idiotizma ;;;; Amerikanet ndihmuan edhe STALINI MORE COBAN … I CUAN 300 MIJE KAMIONA PER LUFTE ME MIJERA ARME DHE USHQIME … … DHE NE EUROPE E NDIHMUAN ME MIJERA AVIONA TANKE NENDESTE … ..PERRALLAT E ENVERIT …. ENVERI E DINTE SHUME MIRE SE NE 6 QERSHOR TE 44 … 300 MIJE ALEATE AMERIKANE KANADEZE SKOCEZE ANGLEZE FRNCEZE ZBARKUAN NE NORMANDIE ..DHE LUFTUAN GJITHE DITEN … SE ENVERI KUPTONTE FRENGJISHTE … POR KURRE SI LEXUAM NE GAZETAT SHQIPTARE ..SEPSE RRENIN PA PIKE TURPI .. KY NASTRADINI MALOKU E BEN INTILIGENT ENVERIN …. HA HA HA HA OR NASTRADIN ENVERI SI DONTE ALEATET SEPSE E DINTE SE ME ATO KURRE SDO TE ISHTE PRESIDETN I NJE POPULLI PER 50 VJET .. .. DHE ENVER TRAPI JETOI NE FRANCE 5 VJET …. DHE SE KUPTOI CDO TE THONTE LIBERTE EGALITE FRATERNITE …. E KUPTON COBAN APO DHIJA TI HONGRI LIBRAT NE KATUNIN …..DHE NE 42 ANGLEZET MOREN AFRIKEN .. DHE MALTEN SULMUAN ITALINE FASHISTE … DHE NE 43 RUSET I VUNE PERPARA NAZISTET …… NE 44 FORCAT KRYESORE TE GJERMANEVE ISHIN NE EUROPEN CENTRALE … DHE NE BALLKAN PO TERHIQESHIN ….. DHE SA PER KETE HISTORIE ….. KA DICKA SI REALE .. SE DISA FORCA GJERMANE KISHIN NGELUR NE BALLKAN ..MEQE RRUGET ISHIN TE PAKALUARA …. I VETMI SHPETIM ISHTE DETI … POR ALEATET E KSIHIN NEN KONTROLL ….MERCI …

        Reply to this comment
        • Mark uk July 30, 19:07

          Eliot , po ake fytyr ti me sha Intelektualet qe luftun komunizmin ?
          Ku ishe ti kur intelektual nastradini luftonte kundra komunisteve ? tash don me na tregu inteligjencen .e kush ma shume se intelektuali e ka sha enverin ? ik elio shko rruj dhite se per at pune je ti .

          Reply to this comment
          • ELIOT July 31, 12:35

            MARK COBANI .. DHE DISA FSHATARE QE ENVERI JA HOQI CITRONIN … NE 1944 KUR FORCAT ALEATE CLIRUAN NORMANDINE NE FRANCE DHE NJE FORCE PO MARSHONIN DREJT PARISIT DHE FORCAT E TJERA VAZHDUAN LUFTIMET PER CLIRIMIN E BELGJIKES HOLLANDES DERI NE BERLIN ….. DHE DISA PAK KOMUNISTA .. KUR E PANE QE ALETATET E VUNE PERPARA HITLERIN … FILLUAN VUNE TRAKTE NE PARIS DHE DONIN TE CONIN POPULLIN TE LUFTONTE ….POR SKISHIN ARME .. BEN BARRIKADA DHE FILLUAN TE SULMONI DISA GJERMANE ….. DHE AMERIKANET ME AVIONA DONI TI HIDHNIN ARME ..MUNICIONE … POR GJENERAL DE GAULLE … NUK E DI SE KENI DEGJUAR NDONJEHER NE SHQIPERI SE ENVERI E DONTE SHUME ????? I THA AMERIKANEVE …. MOS I JEPNI ARME POPULLIT …SE PASTAJ CETAT KOMUNISTE QE ISHIN PAK …. DO TE THONE SE NE E CLIRUAM FRANCEN PARISIN …. DHE AMERIKANE T KESHTU BENE … I NDALUAN PILOTAT QE TE FURNIZONIN . ME ARME KOMUNISTAT …. DHE KESHTU POPULLI ME DISA KOMUNISTA U BLLOKUA NE BARRIKADA ..SE KISHIN VETEM PAK ARME …. KEHTU EDHE ENVERI … MBASI KALOI LUMIN … THA TE DHJEVSHA KALIN …. DHE S ISHTE HERA E PARE QE BENTE KETE GJE …. EDHE ME KUNATIN E VET .. SPIUN E BERI NJESOJ … E SPIUNOI QEMAL STAFEN .. DHE PASTAJ E HOQI QAFE KUNATIN …POR MBASI MBAROI LUFTA ….. E KUPTON MALOKU DHE KY MARK FSHATARI .. APO TJU A BEJ ME VIZATIME … SE I KAPNI GJERAT ME VONESE JU ..;;;;POR ME GJITHESE KONUNISTAT NUK AVANCUAN ME …… FRANCA U CLIRUA ..MEGJITHATE … FORCAT E GJENERAL LECLERC HYNE NE PARIS DHE ……. MERCI …

      • Mollosi July 30, 18:48

        Po per ruset dhe jugosllavet, nese do te zbarkonin ne Shqiperi, a thua do te kishe mendimte njejte si per anglezet ? A thua edhe ata do te ju rrembenin fitoren partizaneve?

        Reply to this comment
        • Sharri July 30, 19:46

          Mollosi !
          Me ”’ NESE ”’ nuk diskutohet o bir ,
          Se ” NESE ” Hallua do te kishte Hallate do ta quanim daje .

          Ku jeton ti Mollos ?
          ose ku Kullot ?
          Ne shqiperi apo ne emigrim duke lare ndonje Byth Plaku ?
          Ndoshta je i kenaqur duke shpresuar mos te zesh llotarine e do behesh i pasur ?
          Te pelqen privatizimi i shqipnise ?

          Fitoren ta rrembyen kur vdiq enveri o Mollos .

          Tev rrembyen Lirine ,
          Sovranitetin , motrat semaforve , prishja e ekonomise , shendetesise , Siguria ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
          e plote te tjera .

          Kemba e ushtarit Rus dhe atij jugosllav nuk preku territorin shqiptare .

          E provoje Tito , te ndihmonte me dy batalione
          Enverin ne provokacionet e Giushtit ,
          DHE Enveri u tha JO .

          Reply to this comment
          • Mollosi July 31, 08:07

            Sharri!
            Nuk e di nese e keni verejtur, por sa here qe hasni ne nje fyes, grindavec, poshterues, urrejtes, ai gjithmone del te jete nje enverist.

        • Sharri July 30, 19:49

          Mollosi !
          Me ”’ NESE ”’ nuk diskutohet o bir ,
          Se ” NESE ” Hallua do te kishte Hallate do ta quanim daje .

          Ku jeton ti Mollos ?
          ose ku Kullot ?
          Ne shqiperi apo ne emigrim duke lare ndonje Byth Plaku ?
          Ndoshta je i kenaqur duke shpresuar mos te zesh llotarine e do behesh i pasur ?
          Te pelqen privatizimi i shqipnise ?

          Fitoren ta rrembyen kur vdiq enveri o Mollos .

          Te rrembyen Lirine ,
          Sovranitetin , motrat semaforve , prishja e ekonomise , shendetesise , Siguria ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
          e plote te tjera .

          Kemba e ushtarit Rus dhe atij jugosllav nuk preku territorin shqiptare .

          E provoje Tito , te ndihmonte me dy batalione
          Enverin ne provokacionet e Giushtit ,
          DHE Enveri u tha JO .

          Reply to this comment
        • Ademi July 30, 19:59

          enveri ne provokacionet e gushtit nuk i ka pranu serbet me na ndihmu kundra grekeve . ne 1946

          Reply to this comment
    • flori July 31, 09:49

      ky djali po citon burime te huaja, dokumenta gjermane dhe angleze…po te shkruante vetem nga mendja e tij do te isha me skeptik…lufte eshte bere…ndoshta sjane vrare gjithe fashistet e nazistet ne Shqiperi por fakt eshte qe vendi eshte cliruar pa kontributin (kontribut luftarak/jo losgjistik-informativ) e asnje force ushtarake aleate…vetem me forca te brendeshme…rolin kryesor (peshen me te madhe) e luajten/mbajten Ushtria Nacional-Clirimtare nen udheheqjen e PKSH…tani debati duhet te shtrohet ne lidhje me numrin e pushtuesve te vrare/zene rob, perplasjet dhe konfliktet me nacionalistet dhe ndoshta krimet e kryera nga te gjitha palet…

      Reply to this comment
      • ELIOT August 5, 14:14

        SHOKU FLORI ..KE DEGJUAR NDONJEHERE PER GJENERAL PATON …. QE I KUSHTOI HUMBJE NAZISTAVE NE AFRIKE ..E VURI NE GJUNJE DHELPREN E SHKRETETIRAVE .. RENARD DE DESSERT ….GJENERALIN ME TE MADH TE HITLERIT …ERVIN ROMEL …DHE PASTAJ ERDHI NE NORMANDIE DHE LUFTOI GJERMANET DERI NE STROFKEN E TYRE NE BERLIN…DHE ENVERI GJATE KESAJ KOHE ..DEGJONTE LAJMET NE GJUHE TE HUAJ DHE U FSHEH SI NJE MIJE NE GROPAT E MALEVE … DHE PRISTE LARGIMIN E GJERMANEVE PER TI VJELLUR FITOREN ALEATEVE … POR PER ATO ALEATET FITORJA ME E MADHE ISHTE QE VENDET E MEDHA SI FRANCA ITALIA SPANJA HOLLANDA ..BELGJIKA DHE EUROPA TA NJOHNIN SE PA ATO EUROPA DO TE RINTE AKOMA EDHE NJA 50 VJET NEN SUNDIMIN E HITLERIT ….PRANDAJ ….LEXOJE PAK HISTORINE E L SE 2 BOTERORE NE ITALISHT OSE NJE GJUHE TJATER SE KOMUNISTAT RRENIN SA HERE QE HAPNIN SYTE ….MERCI ..

        Reply to this comment
    • DIBRANI July 31, 11:47

      Prandaj thone te gjithe komentuesit , se ti intelopordhaci , nuk je shqiptar dhe bile je infiltruar nga serbo-greket dhe u sherben besnikerisht atyre , kunder shqiptareve .HYYY !

      Reply to this comment
    • ATEISTI July 31, 11:49

      Enveri kishte shkuar te defrente me tet`eme !

      Reply to this comment
  4. Partizani July 30, 15:31

    Tashme mbas 27 viteve , eshte e qarte ,
    e Majta eshte bere e djathte .
    E
    majta Edviniane me çitjane ka braktisur Marksin dhe Puntoret duke bere fasonizimin e ketyre te fundit ,
    ne Interes se programeve te aristokracise finanziare :
    Me liberalizimin
    Globalizimin
    Privatizimet
    Emigrimet e detyruara qe te kujtojne shpernguljet e detyruara ,

    Mos Zbarkimi i Imperializmit Anglez apo
    me mire ti Quajme Koloniziatoret ?

    Enveri nuk na la te ishim Skllever per te lare halete dhe bythet e Botes .

    Enveri na beri Padron te Tokes sone ,

    Kemi 37 vite qe fituam ” demokracinbe ”’
    dhe Humbem sovranitetin .

    prandaj o Kumandar Injtelektual Tajvanisti ::

    Boll Qave per Anglezet ,
    Por QAJ me oiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii
    per Floririn qe i bllokuan shqiperise Imperialistet .

    Reply to this comment
    • intelektuali July 30, 17:11

      Po kujt i plas sot per sovranitetin tend enveristo-jugosllav o Partizan Budalla, por si thua ti more mavri? Edhe do qe t’i vrasesh imperialistet dhe nga ana tjeter kerkon floririn e Ahmet Zogut qe imperialistet e gjeten te fshehur ne Malet e Bavarise nga Hitleri?

      PO PSE PO I PUTH BYTHEN IMPERIALISTEVE SOT SHQYPNIA ME SHUME LUTJE DHE TEMENARA?

      Po Enveri te la pa breke ne BYTHE more fanatik dru me pre qe qan per Kohen e Qepes te Partise se Punes me tollona dhe bunkere,

      apo:

      Harrove ore mavri fanatike vitet 90-te kur shqyptaret i meshuan anijeve si majmune xhungle per te shpetuar koken nga “Parajsa Enveriste” qe e kishte bere Vatanin si nje Kamp Perqendrimi te Hitlerit dhe Stalinit dhe vriste cdo shqyptar qe guxonte te arratisej nga kjo “Parajse Stanike” sepse i donte shqyptaret si skllever me pune te detyruar per familjen e tij.

      IK DHE MBUSH REZERVUARET ME UJIN ME ORAR TE KUFIZUAR TE ERJONIT QE TE LASH BYTHEN ENVERISTE SE E KURBETOVE GAZETEN DITA ME LLOGJET IDIOTE QE THUA.

      Reply to this comment
      • Parttizani July 30, 18:53

        Edhe se jam ne moshe more edepsez ,
        Nuku kam frige nga ti ..Une nuk u tremba nga gjermani e jo nga ti .Prandaj mo me thuaj mua bith pa lare , se llogjet idiote i thua ti more fashist . Hajde lipsu nga gazeta ti fashist ……..
        mo me detyro te prish gojen ,
        e di une se çfare doni ju , te ngrinet edhe nje here enveri

        Reply to this comment
      • Llazi Hamshori July 30, 19:33

        po çte te plas ty more intelektual ?
        Ty nuk te plasi as kur erdhi Duçja as kur iku ,
        Ti Leka doje .
        Nuk e di se kush ja puth bythen Imperialisteve ?
        Intelektualet apo populli ?
        Populli gjithmone thate e ka ngrene ,
        Ju jeni dhjamosur se u zuri thika ne Gjalpe prandej flet keshttu .
        Mos te flasim se si i lepiheshe Gjermanit ,
        dhe i ngjiteshe si ato Ushunjzat per thesin e Millit …

        Po sot bre , pse ikin shqipteret si maxhupe demokracie nga parajsa e Demokracise ?

        Reply to this comment
  5. Teli July 30, 15:37

    Material informativ por teper i gjate, i paperpunuar!

    Reply to this comment
  6. toni July 30, 15:52

    Pse duhet te besoj te gjithe e jo Enverin,fundja dhe Enverin nuk e besojme po te pakten te degjojme ata qe kane qene pjesemarres ne ate lufte,nga cfare ka ndodhur me vone i jap te drejte Enverit,dihet se britanniket luftonin per enksimin e shqiperise jugut,dhe benin politiken e grekut.

    Reply to this comment
  7. Edi July 30, 17:57

    1. Operacioni i Spilesë trajtohet në historikun e Brigadës 12 dhe në librin Historia dhe arti ushtarak i Luftës Nacional Çlirimtare. Gjithashtu ndonjë dokument e gjen edhe tek botimi me Dokumentet e Shtabit të Përgjithshëm të UNÇSH. Trajtimi është i hollësishëm.

    2. Britanikët kanë marrë leje për të zhvilluar sulmin dhe këtë e vërtetojnë edhe agjentët SOE. Ata vërtetë kanë preferuar që sulmin ta kryejnë vetë por janë dakordësuar më përpara që partizanët do të rrethojnë garnizonin për çdo eventualitet. Nuk është mohuar asgjëkundi që ka patur një marrëveshje.

    3. Operacioni Britanik kishte qëllim politik, demonstrativ e diversionist për shkak se bregu i jugut nuk përbënte objektiv të përshtatshëm ushtarak për një zbarkim masiv sepse është i bllokuar nga të dyja anët. Britanikët nuk do të kishin sulmuar kurrë Himarën për të sulmuar pastaj më thellë.

    4. Një garnizon vrojtues/rojë prej 65 ushtarësh të kualifikuar (gjermanë për më tepër) dhe i pajisur mirë me armatim është më se i mjaftueshëm për të mbrojtur një terren kodrinor sepse ka pozitë dominuese mbi terrenin dhe armiku duhet të sulmojë nga poshtë lart. Jo më kotë Britanikët hodhën më shumë se 200 veta në sulm

    5. Britanikët kanë pasur shumë humbje në këtë operacion sepse operacioni u doli një fiasko. Në kujtimet e tyre gjen edhe dokumente të tilla që fajësojnë lehjet e qenve.
    Partizanët nga ana tjetër ishin mësuar me taktikat guerrilase dhe rrallë herë mund të kishin humbje më shumë se dy-tre partizanë. Po të kishin humbje të konsiderueshme partizanët, do ishin shpërndarë që në operacionin e parë.

    6. Që partizanët kanë qenë në gjendje të korrdinojnë operacione të koordinuara, këtë e kanë nxjerrë si konkluzion Britanikët, se partizanët këtë gjë e dinin.

    7. Banorët e fshatit të Himarës që kanë marrë pjesë në sulm kanë qenë forcat territoriale partizane, në varësi të plotë të Shtabit të Përgjithshëm.

    8. Dihet që në UNÇSH ka pasur një pjesmarrje të konsiduerueshme të femrave.

    9. Përveç 10 të vrarëve zyrtarë, ata 45 të humburit, ose janë vrarë ose kanë rënë robër. Ky operacion ka qenë një fitore spektakolare në raport me palët ndërluftuese dhe kushtet e luftimeve. Relativisht me operacionet e tjera partizane, këto rezultate, gjatë një beteje të vetme janë shumë domethënëse. Historiografia komuniste flet për rreth 40 gjermanë të vrarë.

    10. Nuk rezulton se ka ndonjë mospërputhje mes asaj çfarë shkruan historiografia komuniste nga dokumentacioni britanik ose ai gjerman.

    Reply to this comment
  8. Besniku July 30, 17:58

    Z Marenglen Kasmi shquhet per saktesine e dhenies se dokumentacioneve te deklasifikuara te luftes se dyte boterore. Por gjithmone ne funksion te nje ngjarje ne Shqiperi e cila eshte vene ne diskutim pas 90 si eshte rasti I dates se Çlirimit, kur Studiuesi ka ardhur ne ndihme me dokumentat perkatese te kohes.
    Por ne kete rast , per nje ngjarje, nje beteje ndermjet Pushtuesve dhe çlirimtareve, te cilet ne kete periudhe ishin ne kunder-ofensive per çlirimin e gjithe vendit, eshte trajtuar vetem sipas dokumenteve gjermane, ne nje kohe kur, me aq sa jam e informuar, te gjitha betejat jane trajtuar me skica nga Akademija jone Ushtarake, kuptohet para 90.
    Tre paragrafet e fundit jane konfuze e dalin nga koncepti kur flitet psh,per prefektin e Vlores.prefektet vendoseshin me approvimin e pushtuesve dhe dihet qe u sherbenin atyre.
    Sa per anglezet, te cileve Hoxha nuk u besonte, vete koha tregoi se kishte shume te drejte . Anglezet, menjehere pas çlirimit u munduan me çdo mjet,jo vetem t’i jepnin jugun tone Grekeve, por ishin inisiatoret kryesore per dergimin e diversanteve ne Shqiperi, me besimin e plote qe pushteti Popullor do te binte shpejt.
    Kete e kane pranuar dhe vete amerikanet, qe u involvuan pa deshire ne kete mision te anglezeve. Te njejten gje ka pranuar dhe vete Bler per deshtimin me turp te te gjitha nderhyrjeve britanike ne punet e nje vendi te pavarur.
    Sa per ndryshimin ndermjet te dhenave gjermane nga ato te partizaneve, nuk perben rendesi. Rendesi ka qe partizanet dhe populli shqiptar, me pjesmarrjen dhe te grave, dolen fitimtare,
    Ne kete rast ,hollesirat nuk kane rendesi se si ka thene Çurçilli, fjalen e ka FITIMTARI.

    Reply to this comment
    • Euro Maloku July 30, 18:55

      Të pathënat e zbarkimit të forcave britanike në Spile të Himarës në korrik ’44
      JA PRA QE TE PA THENA NUK KA PASUR….!
      Thjesht per te mbushur ca faqe gazete

      Reply to this comment
  9. H July 30, 19:51

    Shkrim pa asnje vlere historike. Ngjarje e njohur dhe e trajtuar, qe heret..

    Reply to this comment
  10. Mark uk July 30, 20:18

    asht i sham kush ks shkru ne emnin tem , dhe pse nuk mi botoni komentet qe baj une

    Reply to this comment
  11. british invazion July 30, 23:59

    Ishte fati madh qe ne 1943-1944 ENVER HOXHA nuk lejoi nje fare invazioni anglez sic ndodhi ne Greqi
    .
    .
    Edhe pse Greket ishin shteti I vetem qe mundi fashizmin Italian ne 1940….nuk shpetoi nga masakra angleze.
    .
    Sot duhet thene me te madhe qe pas pushtimit grek nga anglezet pas 3 dhjetorit 1944 ne Greqi ndodhi masakra me e madhe e te gjitha kohrave ku si rezultat I luftes civilie u vrane ..u burgosen..u syrgjynosen mbi 2 miljon grek kryesisht e majta dhe qendra patriotike..

    SI NDODHI MASAKRA BRITANIKE NE GREQI ?

    Athens 1944: Britain’s dirty secret
    .
    When 28 civilians were killed in Athens, it wasn’t the Nazis who were to blame, it was the British. Ed Vulliamy and Helena Smith reveal how Churchill’s shameful decision to turn on the partisans who had fought on our side in the war sowed the seeds for the rise of the far right in Greece today
    .
    “I can still see it very clearly, I have not forgotten,” says Títos Patríkios. “The Athens police firing on the crowd from the roof of the parliament in Syntagma Square. The young men and women lying in pools of blood, everyone rushing down the stairs in total shock, total panic.”
    .
    And then came the defining moment: the recklessness of youth, the passion of belief in a justice burning bright: “I jumped up on the fountain in the middle of the square, the one that is still there, and I began to shout: “Comrades, don’t disperse! Victory will be ours! Don’t leave. The time has come. We will win!”
    .
    . Timeline: the battle between left and right & british
    ===============================
    Late summer 1944 German forces withdraw from most of Greece, which is taken over by local partisans. Most of them are members of ELAS, the armed wing of the National Liberation Front, EAM, which included the Communist KKE party
    .
    October 1944
    Allied forces, led by General Ronald Scobie, enter Athens, the last German-occupied area, on 13 October. Georgios Papandreou returns from exile with the Greek government
    .
    2 December 1944
    Rather than integrate ELAS into the new army, Papandreou and Scobie demand the disarmament of all guerrilla forces. Six members of the new cabinet resign in protest
    .
    3 December 1944
    Violence in Athens after 200,000 march against the demands. More than 28 are killed and hundreds are injured. The 37-day Dekemvrianá begins. Martial law is declared on 5 December….ECT

    Reply to this comment
    • ELIOT July 31, 12:57

      BRITISH INVAZION …..KETE HISTORIE TRAGOJA COBANEVE KATUNARE …. E KAM PARE DISA HERE HISTORINE E GREKUT … QE MBAS CLIRIMIT TE VENDIT NGA ALEATET DONIN SISTEM BOLSHEVIKE …. DHE ANGLEZET CUAN TANKET PER SISTEM DEMOKRATIK DHE JO LENINIST DIKTATOR ….. DHE PASTAJ E PE KOQE BUDALLAI QE KU ISHTE GREKU DHE KU NGELI SHQIPERIA E ENVERIT ..ME USHQIME ME TULLONA ME BIDONA VAJGURI ME RRALLAT ME ORE … ME BICIKLETAT E MAOS DHE VAZHDOJ GJITHE DITEN …. E KUPTON NDRYSHIMIN DHE NDIHME E ANGLEZIT PER GREKUN … NUK DONI QE TE HANIN MISH NJEHERE NE JAVE SI NE ..POR SMA HA MENDJA TI KUPTOSH KETO GJERA … ..DHE ENVER PASHAI ME 5 VILA E 5 BENZA KUR POPULLI EDHE NJE BICIKLETE SE BLENTE DOT 10 MIJE LEKE …KUR NEXHMIJA NDYRESIRA E KISHTE RROGEN 60 MIJE NE MUAJ . SI DINI KETO GJERA APO BENI SI BUDALLENJ … DHE POLAKET E SHKRETE .. DONIN NJE INVAZION TE ALEATEVE PER TE SHPORRUR SISITEMIN BOLSHEVIK ..POR QE S HARRITI JAMAIS …. MERCI … DHE MESO MIRE HISTORINE ..MJAFT ME RRENA TETE DE BITE …

      Reply to this comment
      • 9 TETOR 1944 July 31, 15:48

        PER ELIOTET DHE IDIOTET SHQIPFOLES

        .
        TE PATHENAT E NDARJES EUROPES NE 9 TETOR 1944 NGA STALINI DHE CURCHILLI

        Unfortunately I am not able to help you out with the exact
        location of the Churchill-Stalin meeting on 9 October 1944, whether the
        meeting took place in the Kremlin or the British residence
        .

        . However I can
        help with the so-called percentages agreement, having researched the topic
        recently for my study of Soviet foreign policy.

        Churchill did not disclose the discussion on spheres of interest
        until he was out of office und published his memoirs. These constituted
        the primary source for many years. It was assumed that Churchill had
        destroyed the sheet of paper. Indeed, Norman Davies, in his history of
        Europe, wrote: “The “naughty document”, as Churchill called it, has not
        survived in the public section of Britian’s Public Record Office, and its
        existence has been questioned.”. Davies, Norman: Europe. A History, Oxford
        1996, p. 1037.

        On the contrary, Churchill’s percentages paper has survived in the
        PRO, in the English as well as the Russian version, written down by V.
        Pavlov, Stalin’s interpreter. Both are identical. The copy that
        researchers are allowed to see clearly shows the pencil tick of Stalin in
        the corner. The document is contained in PRO, PREM 3/66/7, and is
        available on request.

        It might be of related interest that the official account of the
        meeting for the FO files was edited by Churchill. For example, here is a
        paragraph that Churchill did not want to appear in the official record (FO
        800/302):

        “PM then produced what he called a ‘naughty document’ showing a
        list of Balkan countries and the proportion of interest in them of the
        Great Powers. He said that the Americans would be shocked if they saw how
        crudely he had put it. Marshal Stalin was a realist. He himself was not
        sentimental while Mr. Eden was a bad man. He had not consulted his cabinet
        or Parliament. The PM declared that Britain had been much offended by
        Bulgaria. In the last war the Bulgarians had been beaten badly and had
        cruelly attacked the Roumanians. In this war they had done the same to the
        Yugoslavs and Greece.”

        .CONCLUZION:

        lufta nacjonal clirimtare shqiptare e udhehequr nge enver hoxha ishte ne kuader te treshes usa-gb-ussr.
        .
        POR PAS LUFTE ISHTE VENDOSUR ME GREKET NGA CHURCHILLI DHE DJALI I TIJ RUDOLF NE SHTABIN JUGOSLLAV TE NDANIN SHQIPERINE….NE MENYRE “DEMONKRATIKE”

        ATE QE NUK E ARRITEN SERBET DHE GREKET DHE ‘MIQTE TANE” PER QINDRA VJET E ARRITEN PAS 1992 ME MONSTREN BERISHE DHE SOT KEMI

        ALBANIA STATE …DEAD

        Reply to this comment
  12. flori July 31, 09:50

    ky djali po citon burime te huaja, dokumenta gjermane dhe angleze…po te shkruante vetem nga mendja e tij do te isha me skeptik…lufte eshte bere…ndoshta sjane vrare gjithe fashistet e nazistet ne Shqiperi por fakt eshte qe vendi eshte cliruar pa kontributin (kontribut luftarak/jo losgjistik-informativ) e asnje force ushtarake aleate…vetem me forca te brendeshme…rolin kryesor (peshen me te madhe) e luajten/mbajten Ushtria Nacional-Clirimtare nen udheheqjen e PKSH…tani debati duhet te shtrohet ne lidhje me numrin e pushtuesve te vrare/zene rob, perplasjet dhe konfliktet me nacionalistet dhe ndoshta krimet e kryera nga te gjitha palet…

    Reply to this comment
  13. intelektuali July 31, 14:30

    SHIKO C’A FLASIN KETA ENVERISTA GJIDI-MAJMUNE:

    Keta gjidi-majmune fanatike thone:

    “Enveri beri mire qe vrau dhe masakroi Inglizet ne Kanalin e Korfuzit, por Inglizi beri keq qe nuk i fali Enverit floririn e Ahmet Zogut qe e gjeti te fshehur dhe te grabitur nga gjermonet e Hitlerit ne malet e Bavarise”

    PO PSE ME KOQE-LOQE FANATIKE ENVERISTE DO TA ZHVILLOJME DEBATIN HISTORIKE NE GAZETEN DITA?

    sepse:

    Marengleni eshte mallengjyer shume nga lufta ne Spile dhe Vuno te LANC-it Komunist dhe Inglizeve Kapitaliste kunder Gjermonit Nacional-Socialist, por harron se pas ketij bashkepunimi me gisht ne BYTHE te Enverit, ky pederast i shitur tek jugosllavet per dy aspra vrau dhe masakroi Inglizet ne kanalin e Korfuzit me urdher nga Beogradi dhe Moska,

    prandaj:

    PER CFARE LANC-I BEHET FJALE?

    Kur LANC-i kriminal i enverit vrau dhe masakroi Aleatet me pabesi ne Kanalin e Korfuzit?

    Reply to this comment
  14. sugjerim July 31, 17:07

    Kam respekt per gazeten Dita si NR 1 ne shtypin shqiptar sot per sot.
    .
    Kam respekt edhe per komentuesit intelektual…Elioti etj etj qe kane mendime dhe ide se enveri ishte kriminel.
    .
    Por eshte terrorizem mediatik numri i tyre i komenteve..fjalori i tyre extremist dhe lejimi i tyre nga gazeta Dita per rritje numri klikimesh.

    Kush eshte e verteta ?

    Anglia dhe curchilli personalisht eshte fajtori nr-1 per katastrofen e L2B sepse ishte njeriu me i fuqishem i planetit per te mos lejuar Hitlerin te tej-fuqizohej.
    .
    Para Josif Stalint qendronte si ushtari para nje komendanti..
    .
    Eshte merite e Rusveltit qe e mesoi kete te dhjamosur te bente lidhjen planetare USA-GB-USSR
    .
    Ky duhej shpallur kriminel lufte se urdheroi bombardimin e drezdenit dhe 3 qytete gjermane qe ishin jashte zones luftes.
    .
    Qyrqilli eshte antishqiptari me i madh per te gjitha kohrat ..sepse vetem te analizojme periudhen 1944-1946 ai i kishte premtuar grekeve personalisht dhe serbeve me te birin e tij ne shtabin e Titos ..ndarjen e shqiperise..
    .
    Ishte enver hoxha qe e la me gisht ne goje curcillin kur ky i fundit bashke me stalinin ne gjendje te dehur (heavy drinker) ndane boten …
    .

    Reply to this comment
Shiko komentet

Komento

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*